Danıştay 10. Daire E.2018/4731 K.2022/4114

Davacının iddiaları

Davacı tarafından, dava konusu sınır kararnamesinin, 1954 yılından beri mevcut kadim ve sabit sınırlara, tapu kayıtlarına ve mevzuata aykırı olduğu, mevcut sınırların değiştirilmesi için sosyo-ekonomik, coğrafi, hukuki vb. haklı nedenlerin bulunmadığı, dolayısıyla mevcut sınırların aynen korunması gerektiği, davacı köy muhtarlığının ve diğer ilgili kuruluşların görüş ve talepleri alınmadan belirlenen sınırın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasında belirlenmiş bir sınır kaydının bulunmadığının bildirilmesi üzerine anlaşmazlığın mahallinde incelenmesi amacıyla bir komisyon görevlendirildiği, tarafların anlaşması üzerine 19/08/2008 tarihli Anlaşma Tutanağı düzenlendiği, teklif edilen sınırın mevzuata uygun görülerek sınır kararnamesinin yayımlandığı, yapılan işlemlerin mevzuata, usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

.Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

07/03/2012 tarih ve 28226 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasında kalan iki il arası sınırın 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesinin (B) ve (D) bentlerine göre belirlenmesine ilişkin 05/03/2012 tarih ve 2012/156 sayılı Müşterek Kararnamenin iptali istenilmektedir. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesinde;

"B) Bucak kurulması, kaldırılması, merkezinin belirtilmesi, il ilçe ve bucak sınırlarının ve bucak adlarının değiştirilmesi bir köyün veya kasabanın veya bucağın başka bir il ve ilçeye bağlanması, mühim mevki ve tabii arazi adlarının değiştirilmesi Cumhurbaşkanı onayı ile; (02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK’nin 138'inci maddesiyle, bu bentte yer alan “İçişleri Bakanlığının kararı ve Cumhurbaşkanının tasdiki” ibaresi “Cumhurbaşkanı onayı” şeklinde değiştirilmiştir.)

D) (Değişik: 11/5/1959-7267/1 md.) Kaza kurulmasında ve kaldırılmasında, bir kazanın başka bir vilayete bağlanmasında ve merkezinin belirtilmesinde, sınırlarının değiştirilmesinde ve (B, C, Ç) fıkralarında yazılı hallerde ilgili vilayetler idare heyetleriyle umumi meclislerinin mütalaaları alınır." hükümleri yer almaktadır.

11/05/1988 tarih ve 19811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sınır Anlaşmazlığı, Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması ve Kaldırılması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "... C) Ayrı İllere veya aynı ilin başka ilçelerine yada ayrı bucaklarına bağlı köyler ve belediyeler arasındaki il, ilçe ve bucak sınırı niteliğindeki sınır anlaşmazlıklarının çözümlenmesine ait esas ve usulleri düzenler.",

"Sınırın Değişmezliği" başlıklı 4. maddesinde; "5442 sayılı İl İdaresi Kanununa göre belirlenmiş sınırların değişmezliği esastır. Mevcut sınırın değiştirilmesi ancak, sınır noktalarının belirginlik ve değişmezlik niteliklerini yitirmiş olması, idari birimlerin sosyal, ekonomik, idari ve coğrafi durumlarında eskiye oranla farklılıkların meydana gelmesi ve bu sonuçların sınır anlaşmazlığına yol açmış olduğunun Bakanlıkça tespit edilmesi halinde mümkündür.",

"Müracaat ve İlk İnceleme" başlıklı 5. maddesinde; "5442 sayılı İl İdaresi Kanunu kapsamına giren sınır anlaşmazlıklarıyla ilgili olarak valiliklere intikal eden müracaatlar üzerine valilikçe;

A) İhtilaflı yerde daha önce 5442 sayılı İl idaresi Kanununa, 442 sayılı Köy Kanununa veya 1580 sayılı Belediye Kanununa göre çizilmiş bir sınırın mevcut olup olmadığı araştırılır.

B) İhtilaflı yerde daha önce kararname ile çizilmiş bir sınır bulunup bulunmadığının kesin olarak belirlenmesi amacıyla Bakanlıktan arşiv incelemesi istenir.

C) Bu şekilde çizilmiş bir sınır varsa uygulama imkanlarının bulunup bulunmadığı araştırılır. Uygulama imkanları bulunamıyor ve yeniden sınır çizilmesi gerekiyorsa bunun hukuki bir idari sebepleri açıklığa kavuşturulur.

D) Anlaşmazlığın orman, mer’a, otlak, yaylak, kışlak veya su anlaşmazlığı mahiyetinde olup olmadığı araştırılır. Anlaşmazlığın bu gibi sebeplerden kaynaklandığı anlaşılırsa dosya düzenlenmez ve ihtilafın 5442 sayılı Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilerek sözü edilen konularla ilgili mevzuata göre işlem yapılmasının gerektiği taraflara duyurulur.",

"Yetkili Kurullarca Yapılacak İnceleme Sırasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar" başlıklı 9. maddesinde; "Yetkili kurullar sınır anlaşmazlığıyla ilgili olarak, aşağıda yazılı esaslara uygun şekilde inceleme yaparlar ve dosya düzenlerler:

A) Anlaşmazlık çıkan sınırla ilgili olarak önceden 5442 sayılı İl İdaresi Kanununa, 442 sayılı Köy Kanununa ve 1580 sayıl Belediye Kanununa göre çizilmiş bir sınır bulunup bulunmadığını taraflardan sormak suretiyle araştırırlar. Varsa asılları veya örnekleri dosyasına eklenir.

B) Anılan kanunlara uygun şekilde çizilmiş sınırlar varsa, bunların toprak üzerine uygulanabilirliğinin bulunup bulunmadığını araştırırlar. Uygulanabilirliği varsa 4 üncü madde çerçevesinde yeni bir sınır tespitinin gerekli olup olmadığının valilik ve Bakanlıkça belirlenmesi için yeni bir talimat verilinceye kadar, incelemeyi durdurur ve durumdan valiliği, valilikler de Bakanlığı haberdar ederler. Uygulanabilirliği yoksa yeniden sınır çizilmesini gerektiren coğrafi, sosyal, ekonomik, hukuki ve idari sebepleri belirlerler. Teklif edilen yeni sınır çizgisi ile ilgili değişiklik gerekçeleri açıkça gösterilir.

...

F) Sınırın başlangıç ve bitiş noktalarının diğer köylerin sınırı ile çakışıp çakışmadığını incelerler. Çakışıyorsa veya böyle bir ihtimal varsa yada başka sebeplerle gerek görülürse, ilgili köy veya köylerin yetkilileri de çağrılarak görüşleri alınır." düzenlemeleri yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu sınır kararnamesi ile Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasındaki iki il arası sınırın belirlendiği, davacı ... Köyü'nün ise sınır kararnamesinin tarafı olmadığı görülmektedir.

Dava konusu sınır kararnamesinin sınır anlaşmazlığı yaşayan Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasındaki sınıra ilişkin olması gerekirken davacı köyün sınırları ile çakıştığı, ancak davacı köy yetkililerinin sınır tespitine yönelik incelemelerde yer almalarının sağlanmadığı ve dinlenilmedikleri, davacı köye ait sınırların uygulanabilir, yeni bir sınır tespitinin ise gerekli olup olmadığının davalı idare tarafından araştırılmadığı anlaşılmakla, dava konusu sınır kararnamesinde iki il arası sınırın "Akçal Sırtından başlayarak,

buradan Akören Ağzına çekilen hat, buradan Kaleboynu Tepesine çekilen hat" olarak belirtilen başlangıç kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu sınır kararnamesinin "Akçal Sırtından başlayarak, buradan Akören Ağzına çekilen hat, buradan Kaleboynu Tepesine çekilen hat" ibarelerine ilişkin kısmının iptaline,dava konusu kararnamenin diğer kısımlarına yönelik davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Bakılan dava, ... Köyü Tüzel Kişiliği tarafından, 07/03/2012 tarih ve 28226 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasında kalan iki il arası sınırın 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesinin (B) ve (D) bentlerine göre belirlenmesine ilişkin 05/03/2012 tarih ve 2012/156 sayılı Müşterek Kararnamenin köylerine ilişkin sınırı hukuka aykırı bir şekilde belirlediği iddiasıyla iptali istemiyle açılmış ve Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2012/6708 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/08/2012 tarih ve E:2012/6708, K:2012/6175 sayılı kararı ile davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiş, davacı tarafından anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/06/2015 tarih ve E:2013/810, K:2015/2373 sayılı kararıyla; dava konusu müşterek kararnamenin düzenleyici işlem niteliğinde olmadığı,

bu nedenle dava süresinin 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca hesaplanamayacağı, Anayasanın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrası uyarınca dava süresinin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlatılması gerektiği, uyuşmazlıkta dava konusu müşterek kararname ile ilgili davacıya yapılmış bir tebligat bulunmadığı, davacının bu kararnameden, kararnamenin uygulanması amacıyla 24/05/2012 tarihinde yapılan "toprak üstü uygulaması" ile haberdar olduğu ve aksinin davalı idarece ortaya konulamadığı,

bu tarihten itibaren 60 gün içinde, 23/07/2012 tarihinde açılan davanın süresinde olduğunun kabulü gerektiği gerekçesiyle Daire kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan karar düzeltme talebi ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/05/2018 tarih ve E:2016/902, K:2018/2288 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Daha sonra Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/09/2018 tarih ve E:2018/4514, K:2018/4475 sayılı kararı ile Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 29/12/2016 tarihli ve K:2016/72 sayılı kararı gereği, sınır mevzuatı kapsamında yer alan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün Danıştay Onuncu Dairesine ait olduğu gerekçesiyle dava dosyası Dairemize gönderilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesinin, dava konusu Kararname tarihinde yürürlükte bulunan halinde,

"B) Bucak kurulması, kaldırılması, merkezinin belirtilmesi, il ilçe ve bucak sınırlarının ve bucak adlarının değiştirilmesi bir köyün veya kasabanın veya bucağın başka bir il ve ilçeye bağlanması, mühim mevki ve tabii arazi adlarının değiştirilmesi İçişleri Bakanlığının kararı ve Cumhurbaşkanının tasdiki ile; ... yapılır.

D) Kaza kurulmasında ve kaldırılmasında, bir kazanın başka bir vilayete bağlanmasında ve merkezinin belirtilmesinde, sınırlarının değiştirilmesinde ve (B, C, Ç) fıkralarında yazılı hallerde ilgili vilayetler idare heyetleriyle umumi meclislerinin mütalaaları alınır." hükümleri yer almaktadır.

11/05/1988 tarih ve 19811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sınır Anlaşmazlığı, Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması ve Kaldırılması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "... C) Ayrı illere veya aynı ilin başka ilçelerine ya da ayrı bucaklarına bağlı köyler ve belediyeler arasındaki il, ilçe ve bucak sınırı niteliğindeki sınır anlaşmazlıklarının çözümlenmesine ait esas ve usulleri düzenler.";

"Sınırın Değişmezliği" başlıklı 4. maddesinde, "5442 sayılı İl İdaresi Kanununa göre belirlenmiş sınırların değişmezliği esastır. Mevcut sınırın değiştirilmesi ancak, sınır noktalarının belirginlik ve değişmezlik niteliklerini yitirmiş olması, idari birimlerin sosyal, ekonomik, idari ve coğrafi durumlarında eskiye oranla farklılıkların meydana gelmesi ve bu sonuçların sınır anlaşmazlığına yol açmış olduğunun Bakanlıkça tespit edilmesi halinde mümkündür.";

"Müracaat ve İlk İnceleme" başlıklı 5. maddesinde, "5442 sayılı İl İdaresi Kanunu kapsamına giren sınır anlaşmazlıklarıyla ilgili olarak valiliklere intikal eden müracaatlar üzerine valilikçe;

A) İhtilaflı yerde daha önce 5442 sayılı İl idaresi Kanununa, 442 sayılı Köy Kanununa veya 1580 sayılı Belediye Kanununa göre çizilmiş bir sınırın mevcut olup olmadığı araştırılır.

B) İhtilaflı yerde daha önce kararname ile çizilmiş bir sınır bulunup bulunmadığının kesin olarak belirlenmesi amacıyla Bakanlıktan arşiv incelemesi istenir.

C) Bu şekilde çizilmiş bir sınır varsa uygulama imkanlarının bulunup bulunmadığı araştırılır. Uygulama imkanları bulunamıyor ve yeniden sınır çizilmesi gerekiyorsa bunun hukuki bir idari sebepleri açıklığa kavuşturulur.

D) Anlaşmazlığın orman, mer’a, otlak, yaylak, kışlak veya su anlaşmazlığı mahiyetinde olup olmadığı araştırılır. Anlaşmazlığın bu gibi sebeplerden kaynaklandığı anlaşılırsa dosya düzenlenmez ve ihtilafın 5442 sayılı Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilerek sözü edilen konularla ilgili mevzuata göre işlem yapılmasının gerektiği taraflara duyurulur.",

"Yetkili Kurullarca Yapılacak İnceleme Sırasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar" başlıklı 9. maddesinde, "Yetkili kurullar sınır anlaşmazlığıyla ilgili olarak, aşağıda yazılı esaslara uygun şekilde inceleme yaparlar ve dosya düzenlerler:

A) Anlaşmazlık çıkan sınırla ilgili olarak önceden 5442 sayılı İl İdaresi Kanununa, 442 sayılı Köy Kanununa ve 1580 sayılı Belediye Kanununa göre çizilmiş bir sınır bulunup bulunmadığını taraflardan sormak suretiyle araştırırlar. Varsa asılları veya örnekleri dosyasına eklenir.

B) Anılan kanunlara uygun şekilde çizilmiş sınırlar varsa, bunların toprak üzerine uygulanabilirliğinin bulunup bulunmadığını araştırırlar. Uygulanabilirliği varsa 4 üncü madde çerçevesinde yeni bir sınır tespitinin gerekli olup olmadığının valilik ve Bakanlıkça belirlenmesi için yeni bir talimat verilinceye kadar, incelemeyi durdurur ve durumdan valiliği, valilikler de Bakanlığı haberdar ederler. Uygulanabilirliği yoksa yeniden sınır çizilmesini gerektiren coğrafi, sosyal, ekonomik, hukuki ve idari sebepleri belirlerler. Teklif edilen yeni sınır çizgisi ile ilgili değişiklik gerekçeleri açıkça gösterilir.

...

F) Sınırın başlangıç ve bitiş noktalarının diğer köylerin sınırı ile çakışıp çakışmadığını incelerler. Çakışıyorsa veya böyle bir ihtimal varsa ya da başka sebeplerle gerek görülürse, ilgili köy veya köylerin yetkilileri de çağrılarak görüşleri alınır." düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu sınır kararnamesi ile Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasındaki iki il arası sınırın belirlendiği, davacı ... Köyü'nün ise sınır kararnamesinin tarafı olmadığı görülmektedir.

Dairemizin 11/02/2019, 23/05/2019 ve 03/02/2020 tarihli ara kararları ile davacı ... Köyü'nün mevcut sınırlarını ve dava konusu kararname sınırlarını gösteren harita örnekleri istenilmiş, Gemerek Kaymakamlığı tarafından ara kararlarına cevaben gönderilen bilgi, belge ve harita örneklerinin incelenmesinden; davacı ... Köyü'nün sınırlarının "Şark: Gök Mağara, Dere Çukuru, Garp: Tahta Köprü, Gaziler Pınarı, Şimal: Nalbant Dağı, Eşik Bel, Cenup: Payamlı Bel, Çakırın Değirmeni" olarak Köy Sınır Kağıtlarının Kaydına Mahsus Defterde tespit edilmiş olduğu görülmektedir.

Dava konusu sınır kararnamesinin Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasındaki iki il arası sınırını ise, "Akçal Sırtından başlayarak, buradan Akören Ağzına çekilen hat, buradan Kaleboynu Tepesine çekilen hat, buradan Celal Obasına (yaylasına) giden yolu takiben obanın batı bitişiğindeki Sarıçamlar Mevkiinden güneydoğu istikametinde Çiçekalanına çekilen hat, buradan 989 nolu nirengi noktası olan 1914.5 rakımlı tepeye çekilen hat, buradan 998 nolu nirengi noktası olan 1852 rakımlı tepeye çekilen hat,

bu noktadan Haflıoluk Deresi ağzı (Selim Yaylası Deresi boyunca takip eden dere boyu) gidilerek Eyüp Yaylası 17 nolu kadastro sınırtaşına, buradan 1984.6 rakımlı ...alsay Tepesine çekilen ve burada son bulan hat" olarak belirlediği anlaşılmaktadır.

Gemerek Kaymakamlığı tarafından ara kararlarına cevaben gönderilen davacı ... Köyünün sınırlarının işaretlendiği harita örneği ile dava konusu sınır kararnamesinin işaretlendiği harita örneğinin birlikte incelenmesi neticesinde; sınır kararnamesinin "Akçal Sırtından başlayarak, buradan Akören Ağzına çekilen hat, buradan Kaleboynu Tepesine çekilen hat" olarak belirtilen başlangıç kısmının davacı ... Köyü sınırları içerisinde kalan alanlarda yer aldığı görülmektedir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu sınır kararnamesinin sınır anlaşmazlığı yaşayan Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır Belediyesi ile Yozgat ili, Çayıralan ilçesi, Merkez Bucağına bağlı Güzelyayla Köyü arasındaki sınıra ilişkin olması gerekirken davacı köyün sınırları ile çakıştığı, ancak davacı köy yetkililerinin sınır tespitine yönelik incelemelerde yer almalarının sağlanmadığı ve dinlenilmedikleri, davacı köye ait sınırların uygulanabilir, yeni bir sınır tespitinin ise gerekli olup olmadığının davalı idare tarafından araştırılmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu sınır kararnamesinde iki il arası sınırın "Akçal Sırtından başlayarak, buradan Akören Ağzına çekilen hat, buradan Kaleboynu Tepesine çekilen hat" olarak belirtilen başlangıç kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.