Danıştay 10. Daire E.2019/11818 K.2023/1763

Dava konusu istem: Davacı tarafından; silahlı özel güvenlik görevlisi çalışma izin belgesi ile özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptaline ilişkin Eskişehir Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline ve tüm özlük haklarının tarafına iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; güvenlik soruşturması sonucuna bağlı olarak davalı idarenin yapmış olduğu işlemin yargısal denetiminde, güvenlik soruşturmasında belirtilen nedenlerin irdelenebileceği, güvenlik görevlisi olarak görev yapan davacı hakkında olumlu kanaat edinilememesine sebep gösterilen "davacının iki kızının da FETÖ/PDY kapsamında KHK ile kapatılan Eskişehir Yüzyıl Ortaokulu öğrencisi olduğu" hususunun, güvenlik görevlisi olarak görev yapmasına engel ve hukuken geçerli kabul edilecek bir nitelik taşımadığı,

bunun dışında da başka bir iddia ve belgenin olmadığının anlaşılması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemi yönünden; davacının kamu personeli olmadığı,

Eskişehir Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Hizmet Binasında özel güvenlik görevlisi olarak görev yaptığı hususları dikkate alındığında, dava konusu kararın iptali neticesinde yoksun kaldığı özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi talebinin bu haliyle kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise ek gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : I) Davacı tarafından; hakkında bir suç işlemediğinden bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, hiçbir terör örgütü ile irtibatlı veya iltisaklı olmadığı, özlük haklarına ilişkin kısım yönünden mahkeme kararı ile mağdur edildiği, işlem dönemindeki meslektaşlarına kadro verildiği, kendisinin talebinin ise işlem nedeniyle reddolunduğu ileri sürülmektedir. II) Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izni ile çalışan davacının, Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında "iki kızının da FETÖ/PDY kapsamında KHK ile kapatılan Eskişehir Yüzyıl Ortaokulu öğrencisi olduğunun" bildirildiğinden bahisle, 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, silahlı çalışma izin belgesi ile özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Eskişehir Valiliği Özel Güvenlik Komisyon kararının iptaline ve tüm özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları ödemekle yükümlü olup; idari eylem ve işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun ek gerekçeyle reddine dair kısmının incelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun ek gerekçeyle reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Diğer taraftan, dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemin, tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu tesis edildiği görülmekte olup.

Anayasa Mahkemesinin 21/04/2022 tarih ve E:2021/42, K:2022/45 sayılı kararı ile 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin (h) bendi, "4045 sayılı Kanunda güvenlik soruşturmasına konu edilecek bilgi ve belgelerin ne şekilde kullanılacağına, hangi mercilerin soruşturmayı yapacağına, bu bilgilerin ne suretle ve ne kadar süre ile saklanacağına, ilgililerin söz konusu bilgilere itiraz etme imkânının olup olmadığına, bilgilerin bir müddet sonra silinip silinmeyeceğine, silinecekse bu sırada izlenecek usulün ne olduğuna,

yetkinin kötüye kullanımını önlemeye yönelik nasıl bir denetim yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, başka bir ifadeyle güvenlik soruşturmasının yapılmasında, elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler belirlenmeksizin kuralla sadece güvenlik soruşturmasının olumlu olmasının özel güvenlik görevlisi olmada aranacak şartlar arasında sayıldığı, güvenlik soruşturması sonucunda kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına,

işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesinin Anayasa’nın 13. ve 20. maddeleriyle bağdaşmadığı" gerekçesiyle mülga 26/10/1994 tarih ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması yönünden iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının davacıya ödenmesi istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmına yönelik davacının istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi: Davacı tarafından, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının ödenmesi istenilmiş, İdare Mahkemesince davacının kamu personeli olmadığı, özel güvenlik görevlisi olarak görev yaptığından, dava konusu karar nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi talebinin bu haliyle kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle istemi reddedilmiş, Bölge İdare Mahkemesince davacının istinaf başvurusu reddedilmiştir.

Uyuşmazlıkta.

İdare Mahkemesince, davacının kamu personeli olmadığı, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Hizmet Binasında özel güvenlik görevlisi olarak görev yaptığı hususları dikkate alındığında, dava konusu kararın iptali neticesinde yoksun kaldığı özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi talebinin bu haliyle kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemi yönünden davanın reddine karar verilmişse de.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu.

23. maddesinde ise, özel güvenlik görevlilerinin, görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacağı, özel güvenlik görevlilerine karşı görevleri dolayısıyla suç işleyenlerin de kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılacağı düzenlemelerine yer verilmek suretiyle özel güvenlik hizmetinin kamu güvenliğini tamamlayıcı nitelikte olduğu belirtilerek hizmetin kamusal boyutuna vurgu yapılmış ayrıca özel güvenlik görevlilerinin, kendilerine karşı işlenen suçlar ve onların işlediği suçlar yönünden kamu görevlisi gibi değerlendirileceği ifade edilmiş olup,

anılan düzenlemeler doğrultusunda özel güvenlik hizmetlerinin niteliği gereği kamusal faaliyet, bu hizmeti ifa eden özel güvenlik görevlilerinin de geniş anlamda kamu görevlisi sayılacağı sonucuna varıldığından, bu kapsamda dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının davacıya ödenmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte; davacının bir iş sözleşmesi kapsamında çalışıp çalışmadığı, iş sözleşmesinin belirsiz süreli olup olmadığı ve dava konusu işlem nedeniyle sona erip ermediği, bu süre içerisinde farklı bir iş yerinde çalışıp çalışmadığı, çalışma izninin iptal edildiği tarihte iş sözleşmesinin sona ermesine ne kadar süre kaldığı ve davacının talep ettiği sosyal haklarının neler olduğu hususları araştırılarak, işlem nedeniyle davacının iş sözleşmesinin süresinden önce sona erip ermediği tespit edilmek ve davacının yoksun kaldığı maddi kaybının olup olmadığı açık ve net şekilde belirlenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.