Danıştay 10. Daire E.2019/4937 K.2021/1897

2- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılara ait yol bakım hizmetleri yapılan işyerinde çalışmış bir işçinin işten ayrılış bildirgesinin ve 2013/2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12, 2014/1,2,3 aylarına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmediği, çalışanların sigortalı olarak çalıştıkları dönem içerisinde prime esas kazançlarının eksik bildirildiği, gerekçesiyle 57.416,70 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı işlem ile davalı kurumca istenilen defter ve belgelerin eksik ibraz edildiğinden bahisle 12.852,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı tarafından ...'ya ait işten ayrılış bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesinin zamanında kuruma verilmediği, çalışanlarına ait sigortalı olarak çalıştıkları dönem içerisinde prime esas kazançların eksik bildirildiğinin tutanak, rapor eki tespit, ifadeler, bilgi ve belgeler ile sabit olması, davacı tarafından aksinin somut bilgi ve belgelerle ispat edilememesi karşısında, dava konusu idari işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, bordroda gösterilen rakamlar ile banka kanalı ile ödenen miktarların çalışanların gerçek maaşı olduğu, husumeti olabilecek bir kısım işçi beyanları ile idari para cezası uygulandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, davacılara ait yol bakım işi ile iştigal edilen işyerinde yapılan denetimde, çalışanların 1.050,00 TL ile 1.230,00 TL arası bir ücret karşılığı çalıştıklarını beyan ettikleri ancak; bir kısım işçilerin alınan ifadelerinde aldıkları ücretin bir kısmını bankadan,

bakiyesini ise elden aldıklarını beyan etmeleri ve ayrıca iş yeri çalışanı Bayram...'ya ait işten ayrılış bildirgelerinin süresi içinde verilmediğinin tespiti üzerine durumun İşyeri Durum Tespit Tutanağı ile kayıt altına alındığı ve ...tarih ve ...sayılı Sosyal Güvenlik Denetmen Raporuyla da davacı şirkete 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c-4), (e-1) ve ( j ) bentleri uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği kanaatinin belirtildiği, bunun üzerine idarenin ...tarih ve ...sayılı ve ...tarih ve ...sayılı işlemleri ile idari para cezası verildiği,

bu işlemlere karşı davacılar tarafından yapılan itirazın ...tarih ve ...sayılı itiraz komisyonu kararı ile reddedilmesi üzerine, idari para cezası verilmesi işlemlerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı hükmü, 9. maddesinde. .. sigortalılığı sona erenlerin durumlarının işverenleri tarfından en geç on gün içinde kuruma bildirileceği.. hükmü, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların;

a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını,gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,

onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.

İşverenin, sigortalıyı, 4857 sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.(......)" hükmü yer almış;

102. maddesinin 1. fıkrasının (c-4) bendinde, "86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;

belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;

(e) bendinde , ''86. maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüğü Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen onbeş gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak yerine getirmeyenlere;

Bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin oniki katı tutarında, idari para cezası uygulanacağı.

Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar için , aylık asgari ücretin altı katı tutarında,

Defter tutmakla yükümlü değil iseler asgari ücretin üç katı tutarında,'' hükmüne,

(j) bendinde ise .. "9. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirimi süresi içinde yapmayanlara asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanacağı" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Mahkeme Kararının, 2013/2-12 - 2014/1,2,3. Aylarına Ait Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin Yasal Süresinde Verilmediği ve Bir İşçinin İşten Ayrılış Bildirgesinin Süresinde Verilmemesi Nedeniyle Uygulanan İdari Para Cezaları Yönünden Davanın Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, aylık prim ve hizmet belgelerinin ve bir işçinin işten ayrılış bildirgesinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle verilen para cezaları yönünden davanın reddine dair kısmı, usul ve hukuka uygun olup, bu kısma ilişkin olarak davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B- Mahkeme Kararının, Defter ve Belgelerin Eksik İbraz Edildiği Gerekçesiyle Uygulanan İdari Para Cezası Yönünden Davanın Reddine Dair Kısmının İncelenmesi

Dosyanın incelenmesinden; Sosyal Güvenlik Denetmeni'nin ...tarih ve ...sayılı yazısı ile 2013/2-12 dönemine ait kayıt ve belgelerin davacıdan istenildiği, davacı tarafından 2013/2-12 dönemine ait ücret bordrosu, 2013 yılına ait yevmiye defteri, 2013 yılına ait banka ödeme listesi, ihale konusuna ilişkin sözleşme ve idari şartnamelerin sunulduğu, Kahramanmaraş Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 10/06/2015 tarih ve 8.675.406 işlemiyle de iş yerine ait defter, kayıt ve belgelerin 15 gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanunu'nun 102. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin 1 numaralı alt bendine göre 12.852,00 TL idari para cezası verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, iş yerinde çalışan işçilerin aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle davacıya 2013/2-12, 2014/1,2,3 (14 ay ) dönemleri için idari para cezasının verildiği dikkate alındığında, bu dönemler için kayıt dışı bırakılan bilgilere ilişkin belgelerin ibraz edilmediği gerekçesiyle ayrıca idari para cezası verilmesi mükerrer cezaya yol açacaktır.

Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin 1. alt bendine istinaden uygulanan idari para cezasında hukuka uyarlık, işlemin bu kısmına yönelik davanın reddi yönündeki kararda da hukuki isabet bulunmamaktadır.