Danıştay 10. Daire E.2019/9018 K.2023/4636

Dava konusu istem: Davacı tarafından; üçüncü kişiden satın aldığı ... plakalı, ... marka aracının mülkiyetinin kamuya geçirildiğinden bahisle, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararına karşılık araç bedeli için 178.275,21 TL, araca yapılan zorunlu ve faydalı masraflar için 12.781,21 TL olmak üzere toplam 191.056,42 TL maddi tazminatın, araç bedeli yönünden yasal faizi, zorunlu ve faydalı masraflar yönünden ise sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; yurt dışından ülkeye kaçak eşya sokulmasını önleme, izleme ve araştırmakla yükümlü olan davalı idarenin, aracın yurt dışından ithal edilerek trafik siciline tescilinin yapılması öncesinde üzerine düşen dikkat ve özeni göstermediğinden hizmet kusuru bulunduğu, aracın kaçak olarak yurda getirilmesinde herhangi bir ilgisi ve kusuru bulunmayan, iyiniyetli 3. kişi durumunda bulunan davacının uğradığı zararların kusurlu sorumluluk ilkesi gereğince tazmin edilmesi gerektiği, davacı tarafından talep edilen zorunlu ve faydalı masrafların;

mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı olmasaydı dahi davacının şahsi kullanımı için kanunen zorunlu masrafların ödenmesi gerektiğinden karşılanma olanağı bulunmadığı, araç bedeli istemi yönünden ise; dosyadaki belgelerden ... plakalı aracın 22/07/2016 tarihinde yapılan e-ihale ile 163.100,00 TL bedelle satıldığı, ihale bedelinden vergiler düşüldükten sonra kalan 51.083,36 TL satış bedelinin ise davacı adına emanete alındığının görüldüğü, davalı idarece e-ihale satış bedeli olan 163.100,00 TL 'nin davacının faturalandırabildiği zararı ile karşılaştırıldığında hükme esas alınabilir nitelikte bir kıymet takdiri olduğu,

ayrıca davacının zararın konusu olan aracın ihale bedelinden vergiler düşüldükten sonra kalan 51.083,36 TL satış bedelini iktisap ettiği tespit edilirse, hükmedilen maddi tazminat miktarından bu bedelin düşülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 163.100,00 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 06/11/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacının ... plakalı, ... marka aracı üçüncü şahıstan noter satış sözleşmesi ile satın aldığı, …. Sulh Ceza Mahkemesinin D.İş:… sayılı dosyasında. Cumhuriyet Başsavcılığınca görevlendirilen davalı Ticaret Bakanlığına bağlı müfettişler tarafından hazırlanan soruşturma raporunda, aracı ithal eden ... Otomotiv İnş. Teks. Tem. Yem. Sav. San. Güven Hiz. Tur. San.

Ticaret Limited Şirketi tarafından 92 adet aracın "yeni" ve "kullanılmamış" olarak beyan edilmelerine rağmen Emniyet Genel Müdürlüğünce yapılan yurt dışı araştırması sonucunda eski olduğu tespit edildiğinden, İthalat Rejimi Kararının 7. maddesine aykırı şekilde izin alınmaksızın Türkiye'ye ithal işlemlerinin gerçekleştirildiği, söz konusu araca 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerinin tatbik edilmesinin gerektiği belirtildiğinden bu kapsamda söz konusu araçlara el konulması kararı verildiğinin belirtildiği, karar gereğince davacı tarafından satın alınan araca 27/11/2013 tarihinde el konulduğu,

29/01/2014 tarihinde de mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verildiği, bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin işleme karşı açılan davada ise ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:.

K:… sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, ancak araç 22/07/2016 tarihinde ihale yolu ile satıldığından davacıya iade edilemediği, davacının zararlarının karşılanması istemiyle idareye yaptığı başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine uğradığı iddia edilen zararına karşılık, 178.275,21 TL araç bedeli ile 12.781,21 TL zorunlu ve faydalı masraflar olmak üzere toplam 191.056,42 TL maddi tazminatın, araç bedeli yönünden yasal faizi, zorunlu ve faydalı masraflar yönünden ise sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı karşılamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır. İdareler, yasalarla kendisine verilen kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak örgütü kurmak, araç, gereç ve personeli o hizmetin gereklerine uygun biçimde hazırlamakla yükümlü olup, hizmetin işleyişi ve yerine getirilişi sırasında gerekli önlemlerin alınmaması, hizmetin iyi işlememesi, kusurlu işlemesi nedeniyle kişilere verilen zararların idarece giderilmesi zorunludur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta; üçüncü kişiden satın aldığı aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi sebebiyle zararlarının tazminini isteyen ve aracın mevzuata aykırı olarak ithal edilmesinde kusuru bulunmayan davacının uğradığı zararların karşılanması gerektiğinde şüphe bulunmamaktadır.

Dosyada bulunan Ticaret Bakanlığı Bakırköy Tasfiye İşletme Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında; aracın 22/07/2016 tarihinde yapılan e-ihale ile 163.100,00 TL bedelle satıldığı, satış bedelinden vergiler ve diğer giderler ayrıldıktan sonra kalan 51.083,36 TL'nin davacı adına emanet hesabına alındığı belirtilmektedir.

İdare Mahkemesince, davacının zararın konusu olan aracın ihale bedelinden vergiler düşüldükten sonra kalan 51.083,36 TL satış bedelini iktisap ettiği tespit edilirse, hükmedilen maddi tazminat miktarından bu bedelin düşülmesi gerektiği belirtilerek 163.100,00 TL maddi tazminata hükmedildiği, Bölge İdare Mahkemesince davalı idarenin istinaf başvurusunun reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; dava konusu aracın ihale yolu ile satışı sonrasında davacı adına 51.083,36 TL'nin emanet hesabına alındığı anlaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesince öncelikle ihale sonrasında davacıya ödenmesi gereken tutardan düşülen vergiler ve sair giderler tespit edilerek bu giderlerin davacının tazminatından düşülüp düşülmemesi gerektiğinin değerlendirilmesi ve emanete alındığı belirtilen tutarın davacıya ödenip ödenmediğinin netleştirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davacının gerçek zararının tespit edilerek yeniden maddi tazminata hükmedilmesi gerektiğinden davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.