Danıştay 10. Daire E.2019/9449 K.2023/4264

Davanın konusu

Davacı şirket tarafından; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı rapora istinaden raporda belirtilen sigortalıların asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmediğinden bahisle 149.808,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı komisyon kararının iptali istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlığın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı rapor ile birlikte değerlendirilmesinden; işçilerle belirsiz süreli iş sözleşmesinin düzenlendiği, işçilerden fazla çalışma onay yazısının alındığı, davacı (işveren) tarafından işçilerin çalışma saatlerini gösterir puantaj shift vb. herhangi bir evrak sunulmadığı,

davacı (işveren) tarafından sunulan Nisan 2012-Mart 2015 dönemine ilişkin ücret bordroları ve ücret hesap pusulalarında işçilere muhtelif miktarda fazla mesai ücreti ile çalışılan ulusal bayram ve genel tatil gününe ilişkin ilave ücret ödendiği,

işveren vekilinin alınan ifadesinde, işçilerin çalışma koşullarının belirtildiği ancak bu durumları belgelendiremediğinden (işçilerin çalışma saatlerini gösterir puantaj shift vb. herhangi bir evrak sunulmadığından) dolayı işyerinde çalışan işçilerin alınan ifadeleri doğrultusunda ödenmeyen fazla çalışma saatlerinin belirlendiği anlaşılmış olup,

gerçek durumun ortaya çıkarılması için herhangi bir belge olmayışı tespitin bu şekilde yapılmasının kabulü için yeterli olsa da belgelere dayanmayan bir tespitin de mezkur Kanun hükmü uyarınca tespit tarihinden itibaren 1 yıl geriye ilişkin olarak yapılabileceği dikkate alındığında Nisan 2012-Mart 2015 dönemine ilişkin ücreti ödenmeyen fazla çalışma süreleri tespit edilen sigortalılardan dolayı 5510 sayılı Kanunu'nun 86/7 maddesi gereği asıl veya ek nitelikteki prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmediğinden bahisle davacıya 149.808,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile söz konusu işleme karşı davacı

tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı komisyon kararında hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; İstinaf Mahkemesi kararının haksız, Kurum işleminin ise usul ve yasaya uygun olduğu, en azından 1 yıllık kısım bakımından davanın kısmen reddinin gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun olduğu, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; Kurum tarafından yapılan denetimde salt işçilerin ifadeleri göz önünde bulundurularak fazla mesai yaptıkları halde ödenmeyen ücretlerinin bulunduğundan bahisle dava konusu işlemle 2012/4-2015/03 dönemi ek aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulandığı, işleme yapılan itirazın reddi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Uyuşmazlığın eksik bildirilen mesai ücretlerinden dolayı olduğu ve bu durumun Kurum denetim personeli tarafından alınan ifadeler esas alınarak belirlendiği anlaşılmakta olup mesai ücretlerinin eksik bildirildiğini kanıtlayan herhangi bir belge bulunmadığı aksine işçiler tarafından ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan ücret bordrolarında ve ücret hesap pusulalarında yer alan kayıtların yanında işveren vekilinin aynı soruşturma kapsamında verdiği ifadelerden de şirket tarafından işçilere ait tüm fazla çalışma ücretlerinin ödendiği anlaşılmaktadır.

5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerine göre ceza verilebilmesi için öncelikle cezaya esas alınan fiil ve olayların somut, kesin ve hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde davalı idarece tesbiti gerekli ve zorunludur. Bu tesbitler kimi zaman çalışanların şikayet ve itirazlarına, kimi zaman işverene ait kayıt ve defterlere bazı zamanlarda ise diğer kamu kurum ve kuruluşlarının işlemlerine bakılarak yapılabilecek ve aksi sabit oluncaya kadar bu tesbitlere itibar edilecektir.

Davacının işyerinde çalıştığı tutanakla ve şirket kayıt belgeleri ile tespit edilen işçilerin ödenmeyen mesai ücretinin bulunduğuna dair ayrıca herhangi bir bilgi ve belge bulunmazken aksi yönde kayıtlar bulunmaktadır.

Bu durumda, davacı şirket hakkında ceza yaptırımı uygulanabilmesi için fiilin, somut bilgi ve belge ile aksine ihtimal verilmeyecek şekilde ispatlanarak sübuta erdirilmesi üzerine ceza yaptırımı uygulanabileceğinden sadece ifadeler esas alınarak bu işçilerin bildirilenden fazla çalıştığından bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi gereğince uygulanan idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 1. fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgelerin süresinde verilmemesi halinde 102. maddenin 1. fıkrasının c bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağı, bu madde uyarınca işveren aleyhine idari para cezası uygulanmasının tek sınırının on yıllık ceza zamanaşımı süresi olduğu,

kaldı ki idari para cezası uygulanmasının 86. maddede belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmayacağı, anılan Kanun'un 86. maddesine eklenen 8. fıkrasının sigortasız olarak istihdam edilen kişilerin geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin çalışmalarının hizmet tespiti davası açılmadan idari kararla sigortalı olarak sayılmasına imkan getirilmesi amacıyla ihdas edildiği ve sigortasız çalışan kişiye hizmet tespiti için kolaylık sağlandığı, bu değişikliğin işverenin süresinde belge verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı açıktır.

İdare Mahkemesince; yukarıda belirtilen gerekçe ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, özetlenen gerekçe ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde ve bu karara karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemektedir.