Danıştay 10. Daire E.2020/3069 K.2024/3473

Davanın konusu

Davacılar tarafından, çocukları ...'nun ... F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmakta iken 02/06/2015 tarihinde jiletle boğazını kesmek suretiyle intihar etmesi neticesinde hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın annesi ... için 2.500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 42.822,03 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, babası ... için 2.500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 35.021,38 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla; dava konusu olay nedeniyle ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyasında dinlenen tanık beyanlarından müteveffanın, aynı gün üç defa kendisine jiletle zarar vererek revire çıktığını beyan etmeleri, daha öncesinde kaldığı ceza infaz kurumunda da benzer olarak birden fazla intihar girişiminde bulunmasının idarece bilinmesi, iki değişik hastane tarafından değişik tanılarla psikolojisini bozulduğu tespitine yer verilmesi,

idarenin müteveffanın gerek kendisinin gerekse de başkasının ölümü ile sonuçlanabilecek daha vahim tehlikeyi öngörmesi gerektiği, ancak buna rağmen mevzuatta temizlik maddesi olarak hükümlü koğuşunda plastik saplı traş bıçağının bulunmasına izin verilmesi ile jilet gibi kesici aletin müteveffa hükümlünün odasında bulunmasının önlenememesi,

bu yönde gerekli tedbirlerin alınmaması yine hükümlünün gerekli güvenlik tedbirleri alınarak oluşturulacak geçici hükümlü koğuşlarında tedavilerin tamamlanması gerekliliğine de uyulmaması nedeniyle olayda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle dosya üzerinden davacıların destekten yoksun kalma zararlarının belirlenmesine yönelik yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda, müteveffanın şartlı tahliye tarihi, PMF yaşam tablosu esas alınarak,

asgari ücret elde edebileceği, tahliye tarihinden sonra evlenip iki çocuk sahibi olabileceği varsayımı gözetilerek müteveffanın annesi ... için 42.822,03 TL, babası ... için 35.021,38 TL destekten yoksun kalma zararının belirlendiği,

bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek ... için 35.021,38 TL, ... için 42.822,03 TL olmak üzere toplam 77.843,00 TL maddi tazminat istemlerinin 5.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 02/07/2015 tarihinden, 72.844,00 TL'sine miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 14/01/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

dava konusu olay nedeniyle davacılardan ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminat istemlerinin kabulü ile idareye başvuru tarihi olan 02/07/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesince; davacıların istinaf istemlerinin reddi, davalı idarenin istinaf isteminin kısmen reddi, kısmen kabulü ile dava konusu olayın seyri ve oluş şekli değerlendirildiğinde idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, yerleşik Danıştay içtihatları gözetilerek davacıların destekten yoksun kalma zararlarının müteveffanın bihakkın tahliye tarihi esas alınarak belirlenmesi gerektiği belirtilerek dosya üzerinden alınan bilirkişi ek raporunda, müteveffanın bihakkın tahliye tarihi, TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak,

asgari ücret elde edebileceği, tahliye tarihinden sonra evlenip iki çocuk sahibi olabileceği varsayımı gözetilerek müteveffanın annesi ... için 35.941,49 TL, babası ... için 1.661,01 TL destekten yoksun kalma zararının belirlendiği,

bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek ... için 1.6661,01 TL, ... için 35.941,49 TL olmak üzere toplam 37.602,50 TL maddi tazminat istemlerinin 5.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 02/07/2015 tarihinden, 32.602,50 TL'sine miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 14/01/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

dava konusu olay nedeniyle davacılardan ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminat istemlerinin kabulü ile idareye başvuru tarihi olan 02/07/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, müteveffanın şartlı salıverme tarihi itibarıyla destek olacağının hayatın olağan akışına uygun olduğu, bihakkın tahliye tarihi esas alınarak yapılan hesaplamanın hatalı olduğu, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu olayın gerçekleşmesinde idarelerinin herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata işletilecek faiz başlangıç tarihi yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, hükmedilen maddi tazminat miktarına işletilecek yasal faizin başlangıç tarihi dışındaki kısımlar yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönlerden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, idareye başvurunun yapıldığı 02/07/2015 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine ilişkin Bolu İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak taraflarca yapılan istinaf başvurularından davacıların istinaf başvurularının reddi, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddi, kısmen kabulü yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "Davacı ... için 1.661,01-TL,

davacı ... için 35.941,49-TL olmak üzere toplam 37.602,50-TL maddi tazminat isteminin kabulü ile bu miktarın 5.000,00-TL'lik kısmına idareye başvuru tarihi olan 02.07.2015 tarihinden itibaren ıslah edilen 32.602,50-TL'lik kısmına ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliği tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine;" ibaresinin, "Davacı ... için 1.661,01-TL, davacı ... için 35.941,49-TL olmak üzere toplam 37.602,50-TL maddi tazminat isteminin kabulü ile idareye başvuru tarihi olan 02.07.2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine;" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.