Danıştay 10. Daire E.2020/3140 K.2024/2821

Davacının_iddiaları

.Davacı tarafından, şirketlerine ait labarotavurda uluslararası akreditasyon kapsamında faaliyet gösterildiği, bu amaçla ciddi bir yatırım yapıldığı, dava konusu düzenleme ile TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) kapsamı ürünlerin sadece özel bir şirket olan EKOTEKS laboratuvarına verildiği ve bunun dışındaki laboratuvarlara ürün verilmediği, bu nedenle düzenlemenin hakkaniyete ve adalete aykırı olduğu, kazanılmış hakları ihlal ettiği ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı ve dava konusu Tebliğin yürürlükten kalktığı, esasa ilişkin olarak ise, düzenlemenin Bakanlıklarının görev ve yetkileri kapsamında getirildiği, ithal edilen tekstil, konfeksiyon ve deri ürünlerinin sağlığa zararlı maddelere ilişkin şartlara uygun olup olmadığının riske dayalı denetim sistemi yoluyla denetlenmesi, toplatılması, düzeltilmesi ve imhasına ilişkin hususların düzenlendiği, davacının kazanılmış hakkı olduğundan söz edilemeyeceği, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin davanın süresinde açılmadığı yolundaki itirazı yerinde görülmeyerek, gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

30/12/2017 tarihli ve 30286 (2.

Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bazı Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/18)" uyarınca ithal edilmek istenen ve Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) tarafından fiili denetime yönlendirilen ayakkabı ürünlerinden, Ticaret Bölge Müdürlüğünce alınan numunelerin Fitalat, Krom VI, Dioktiltin (DOT) içeriklerinin tespitine yönelik test işlemleri davacı şirketin de aralarında yer aldığı çeşitli laboratuvarlara yaptırılmakta iken.

29/12/2018 tarih ve 30640 (2.

Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren "Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat:2019/15)" ile Riske Dayalı Denetim Sistemine (RDDS) geçilerek numune alma, test, toplatma, imha gibi işlemlerin tamamının anılan Tebliğ'in dava konusu 15. maddesi uyarınca yetkilendirilen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB) tarafından belirlenen ...

Laboratuvar ve Gözetim Hizmetleri A.Ş. (EKOTEKS) laboratuvarlarına yaptırıldığı, bunun üzerine davacı şirket tarafından 21/12/2018 ve 04/01/2019 tarihlerinde davalı idareye başvurularak söz konusu ürünlerin incelenme yetkisinin sadece EKOTEKS laboratuvarlarına verilmesi nedeniyle mağdur olduklarından, Tebliğ kapsamındaki ürünlerin laboratuvarlarına da gönderilmesinin talep edildiği,

bu taleplerin, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün 23/01/2019 tarih ve 40651288-117-E-00040979712 sayılı işleminde, "2019/15 sayılı Tebliğin 15. maddesi uyarınca, numune alma ve test işlemlerinin İTKİB bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçı Birliğinin (İHKİB) iştiraki olan ...

Laboratuvar ve Gözetim Hizmetleri A.Ş.'ye yaptırıldığı, bu laboratuvarın sektörün gelişmesine katkı sunan ve kar amacı gütmeyen bir kuruluş olduğu" ifadelerine yer verilmek suretiyle reddi üzerine, "Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat:2019/15)"in 15. maddesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

29/12/2018 tarih ve 30640 (2.

Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ'in (İthalat:2019/15) "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Tebliğin, Ek-1’deki listede yer alan ithal eşyanın (uyuşmazlık bakımından ayakkabının) insan sağlığının korunması yönünden karşılarında gösterilen mevzuatta bulunan şartlara uygun olup olmadığının riske dayalı denetim sistemi (RDDS) yoluyla denetlenmesi, toplatılması, düzeltilmesi ve imhasına ilişkin usul ve esasları kapsadığı;

aynı Tebliğ'in "İhtisas kuruluşları" başlıklı 15. maddesinde ise, bu Tebliğ hükümlerine göre numune alınmasının, testler, toplatma ve imha işlemlerinin, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ilgilisi ve İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB) tarafından uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlara ve uluslararası gözetim şirketlerine yaptırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Bilahare anılan Tebliğ, 31/12/2019 tarih ve 30995 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2020/15)'in 18. maddesi ile bütünüyle yürürlükten kaldırılmış, ancak 2020/15 sayılı Tebliğ'de de, dava konusu (mülga) Tebliğ ile aynı düzenlemelere yer verilmiştir.

2020/15 sayılı Tebliğ ise, 07/11/2020 tarih ve 31297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2021/18)'in 14. maddesi ile tümüyle yürürlükten kaldırılmış olup; 2021/18 sayılı Tebliğ'in "TAREKS ve firma tanımlaması" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin ithalat denetimiyle ilgili tüm işlemlerin TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) üzerinden ve risk analizine göre yapılacağı kural altına alınmış, ayrıca davacının iptalini talep ettiği düzenlemeye de yer verilmemiştir.

Buna göre, 2021/18 sayılı Tebliğ'de, dava konusu 2019/15 sayılı Tebliğ'de esas alınan RDDS sisteminin terk edilerek TAREKS sisteminin benimsendiği; daha açık bir anlatımla RDDS kapsamında yapılan denetimlerin sonlandırıldığı, söz konusu denetimlerin halihazırda Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünce TAREKS kapsamında yapıldığı, dolayısıyla bahse konu denetimlerin, bu alanda faaliyet gösteren -davacı şirket de dahil olmak üzere- bütün firmalara açık hale getirildiği anlaşılmıştır.

Takip eden süreçte de bazı tekstil, konfeksiyon ve deri ürünlerinin denetimine ilişkin olarak TAREKS sisteminin uygulanmaya devam edildiği görülmektedir. (31/12/2021 tarihli ve 31706 - 4. Mükerrer- sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2022/18 sayılı Tebliğ, 31/12/2022 tarihli ve 32060 - 4. Mükerrer- sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/18 sayılı Tebliğ, 31/12/2023 tarihli ve 32416 - 4. Mükerrer- sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2024/18 sayılı Tebliğ)

Bu durumda, Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2021/18) ile dava konusu 2019/15 sayılı Tebliğ'de öngörülen RDDS sonlandırılarak tekrar TAREKS'e geçildiği, dava konusu Tebliğ'in tümüyle yürürlükten kaldırıldığı, ayrıca halihazırda yürürlükte bulunan Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2024/18)'de de TAREKS'in uygulanmaya devam edildiği hususları bir arada değerlendirildiğinde, esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.