Danıştay 10. Daire E.2020/3983 K.2024/1986

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, 22/05/2008 tarihinde prematüre olarak doğması nedeniyle Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Yeni Doğan Kliniğine yatışı yapılan ve 21/07/2008 tarihinde taburcu edilen ...'ın anılan dönemde göz muayenesinin yapılmayarak özür durumuna göre % 85 oranında vücut fonksiyon kaybına sebebiyet verildiğinden bahisle; ... için 1.152.383,20 TL (miktar artırımıyla birlikte) maddi, 500.000,00 TL manevi, anne ... için 75.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi ve baba ... için 75.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Bakıcı giderine ilişkin kısmı dışındaki kısımları daha önce onanarak kesinleşen uyuşmazlıkta, ...

İdare Mahkemesince, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 22/02/2018 tarih ve E:2017/583, K:2018/2047 sayılı bakıcı giderine ilişkin bozma kararına uyularak verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; bakımı üstlenilen ağır engelli hastanın hayatta olduğunun belgelendirildiği sürece bakıcı giderlerinin ödenmesi, ödemenin her takvim yılı başında yıllık peşin olarak yapılması, olay tarihi ile mahkemece verilecek karar tarihi arasında geçen süre için bakıcı gideri tazminat tutarının bir bütün olarak hesaplanması, bu tutarının yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödenmesi,

karar tarihinden sonraki dönemler için yapılacak bakıcı gideri tazminatına ilişkin ödemelerin, davalı idarece re'sen ağır engelli kişinin yaşadığı tepsit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak yapılması ve bu kısım bakımından maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davacının 754.216,04 TL bakıcı gideri talebi bakımından davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 177.485,00 TL bakıcı giderinin davalı idarece davacıya ödenmesine,

110.412,18 TL'sinin dava tarihi olan 31/07/2009 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile geri kalan 67.072,82 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 03/01/2014 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizleriyle birlikte davalı idarece davacı ...'a ödenmesine,

talep edilen bakıcı giderlerinin 576.731,04 TL'lik kısmı bakımından ise davanın reddine, karar tarihinden sonraki dönemler için yapılacak bakıcı gideri tazminatına ilişkin ödemelerin, davalı idarece re'sen ağır engelli kişinin yaşadığı tepsit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak yapılmasına, dava tümü itibarıyla kısmen kabul, kısmen ret ile sonuçlandığından ve davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden tahsil edilemeyen 2.283,10 TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 1.392,70 TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına,

890,40 TL'sinin ise davalı idare üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yatırılan 204,80 TL yargılama giderinin (130,00 TL posta ücreti+74,80 karar düzeltme harcı) mahsubu sonucu kalan 1.187,90 TL'nin davacıdan tahsili için ilgili mercie müzekkere yazılmasına, davalı idare tarafından yatırılan 230,00 TL yargılama giderinin (posta ücreti) mahsubu sonucu kalan 660,40 TL yargılama giderinin ve hükmedilen (iş göremezlik, bakıcı gideri ve manevi tazminat) miktar üzerinden hesaplanan 52.398,74 TL nispi karar harcının davalı idareden tahsili için ilgili mercie müzekkere yazılmasına,

karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat için (iş göremezlik zararı ile bakıcı giderleri) 36.632,91 TL ve karardan sonra ödenecek bakıcı giderlerine ilişkin olarak verilen 1.362,00 TL maktu avukatlık ücreti olmak üzere toplam 37.994,91 TL avukatlık ücretinin davalı idare tarafından davacıya verilmesine, reddedilen maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat için 15.436,34 TL;

bakıcı giderlerine ilişkin reddedilen kısımı bakımından maktu olarak belirlenen 1.362,00 TL avukatlık ücreti olmak üzere toplam 16.798,34 TL avukatlık ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, bakıcı giderine ilişkin istem yönünden ret hükmü kurulmasının hukuka aykırı olduğu, kararın vekalet ücretine ilişkin kısımlarının da hatalı olduğu, davalı idare tarafından, olayda hizmet kusurunun bulunmadığı, davacıların zararlarının karşılandığı, ortada zarar bulunmadığından ödenmesine karar verilen tazminatın sebepsiz zenginleşmeye yol açtığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIIN_SAVUNMASI: Taraflarca karşılıklı olarak savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: A) Temyize konu kararın, davacılar tarafından talep edilen bakıcı giderinin 576.731,04 TL'lik kısmı bakımından davanın reddine ilişkin kısmı ile bu nedenle davacılar aleyhine hükmedilen vekalet ücretine ilişkin kısmının ve kabulüne karar verilen bakıcı giderinin 67.072,82 TL'lik kısmına miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarih olan 03/01/2014 tarihinden itibaren faiz işletilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacıların 22/05/2008 tarihinde prematüre olarak doğan ve Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Yeni Doğan Kliniğine yatışı yapılan ve 21/07/2008 tarihinde taburcu edilen çocukları ...'ın anılan dönemde göz muayenesinin yapılmayarak her iki gözünde görme kaybına sebebiyet verildiğinden bahisle; ... için 1.152.383,20 TL maddi, 500.000 TL manevi, anne ... için 75.000 TL maddi, 75.000 TL manevi ve baba ... için 75.000 TL maddi, 75.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştayın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırımı suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davanın önceki aşamalarında, davacıların hesap bilirkişisi raporu doğrultusunda 27/12/2013 tarihli miktar artırım dilekçesi ile birlikte davanın başlangıcında istedikleri maddi tazminat miktarını bakıcı gideri yönünden 754.216,04 TL'ye çıkarttıkları, sonrasında Mahkemece verilen kararın bakıcı giderine ilişkin kısmının Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 22/02/2018 tarih ve E:2017/583, K:2018/2047 sayılı kararı ile "...bakıcı giderine ilişkin maddi tazminat hesabının Dairemiz yerleşik içtihatları gereği aşağıda belirtilen ilkelere göre yapılması gerekmektedir. Buna göre;

1- Bakımı üstlenilen ağır engelli hastanın hayatta olduğunun belgelendirildiği sürece bakıcı giderlerinin ödenmesine karar verilmesi,

2- Ödemenin her takvim yılı başında yıllık peşin olarak yapılması,

3- Bakımı üstlenilen ağır engelli hastanın bakıcı giderine ilişkin maddi tazminat tutarının, aylık brüt asgari ücret üzerinden hesaplanması,

4- Anılan kriterler dikkate alınarak, olay tarihi ile mahkemece verilecek karar tarihi arasında geçen süre için bakıcı gideri tazminat tutarının bir bütün olarak hesaplanması, bu tutarının yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi ve bu kısım açısından nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi,

5- Mahkemece verilecek karar tarihinden sonraki dönemler için yapılacak bakıcı gideri tazminatına ilişkin ödemelerin, davalı idarece re'sen ağır engelli kişinin yaşadığı tepsit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak yapılmasına karar verilmesi ve bu kısım açısından maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir..." gerekçesiyle bozulduğu,

Mahkemece bozma kararına uyulmak suretiyle davacılar tarafından talep edilen 754.216,04 TL bakıcı giderinin, olay tarihi olan 21/07/2008 ile yıl sonu 31/12/2019 tarihleri arası için hesaplanan 177.485,00 TL'lik kısmının davalı idare tarafından davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin bakıcı giderinin reddine, karar tarihinden sonraki dönemler için yapılacak bakıcı gideri tazminatına ilişkin ödemelerin, davalı idarece re'sen ağır engelli kişinin yaşadığı tespit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak ödenmesine karar verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, Mahkemece aldırılan hesap raporu doğrultusunda davacıların bakıcı giderine ilişkin tazminat taleplerini 754.216,04 TL'ye çıkarttıkları, Danıştay kararı doğrultusunda da esasen bakıcı giderine ilişkin taleplerinin kabul edildiği, bilinen dönem dışında yapılacak ödemenin, bakıcı gideri ödenecek kişinin yaşadığı tespit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak yapılacağı, dolayısıyla bakıcı giderine ilişkin ödemenin davacıların talep ettikleri miktarı da geçebileceği göz önüne alındığında.

Mahkemece, davacıların daha önce miktar artırım dilekçesi ile talep ettikleri 754.216,04 TL dikkate alınmak suretiyle tazminat taleplerinin 576.731,04 TL'lik kısmı bakımından davanın reddine karar verilerek bu yönden kısmen ret hükmü kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Mahkemece, bakıcı giderine ilişkin olarak davanın kısmen reddine karar verilmesinden dolayı davacılar aleyhine hükmedilen nispi ve maktu vekalet ücretlerinde de aynı doğrultuda hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, mevzuat kısmında yapılan açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırımı suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, davanın açıldığı tarihten itibaren faiz yürütülmesi gerekmektedir.

B) Temyize konu kararın, davacılar tarafından talep edilen bakıcı giderinin 576.731,04 TL'lik kısmı bakımından davanın reddine ilişkin kısmı ile bu nedenle davacılar aleyhine hükmedilen vekalet ücretine ilişkin kısmı ve kabulüne karar verilen bakıcı giderinin 67.072,82 TL'lik kısmına miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarih olan 03/01/2014 tarihinden itibaren faiz işletilmesine ilişkin kısmı dışındaki kısımlar yönünden incelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.