Danıştay 10. Daire E.2020/4827 K.2024/3841

...'a velayeten, Kendisine asaleten ... VEKİLLERİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI

... Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, polis memuru olan yakınları ...'ın yurt dışı misyon koruma görevi kapsamında Somali Büyükelçiliği'nde geçici olarak görev yapmakta iken, 28/07/2013 tarihinde Somali'de bulunan Türk Büyükelçiliği'ne yapılan terör saldırısında hayatını kaybetmesinde davalı idarelerin kusursuz sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 119.565,08 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, çocukları ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 13.921,37 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 38.485,44 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 20.082,93 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; dava konusu olay nedeniyle davacılara 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca müteveffanın görevdeki emsallerinin görev aylığı kadar vazife malullüğü aylığı bağlandığı,

2330 sayılı kanun uyarınca nakdi tazminat ve 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu uyarınca ek ödeme ve çeşitli sosyal yardımların yapıldığı dikkate alındığında davacıların aktif ve pasif dönemde maddi bir zararının bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat istemlerinin reddine, dava konusu olayda yakınlarını görevi sırasında terör eylemi neticesinde hayatını kaybetmesinde idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle takdiren müteveffanın eşi ... ve çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davacıların destekten yoksun kalma zararlarının tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda müteveffanın eşi ...'ın 119.565,08 TL, çocukları ...'ın 13.921,37 TL, ...'ın 20.082,93 TL, ...'ın 38.485,44 TL maddi zararlarının bulunduğunun belirlendiği,

bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek müteveffanın eşi ... için 119.565,08 TL, çocukları ... için 13.921,37 TL, ... için 20.082,93 TL, ... için 38.485,44 TL maddi tazminat isteminin kabulüne, davacılar vekilince, dava dilekçesinde faiz talebi olmadığından söz konusu miktarların faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmemiş olup, ıslah dilekçesi ile faiz talebinde bulunulmuş ise de İdari Yargılama Usulü Kanunu 16. maddesinde düzenlenen ıslah kurumunun sadece miktar artırımına ilişkin olduğu nazara alındığında,

davacılar vekilinin faiz talebinin kabul edilmesi mümkün olmadığından faize ilişkin istemlerinin reddine, dava konusu olay nedeniyle takdiren müteveffanın eşi ... ve çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, dava konusu olay nedeniyle hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı, miktar artırım dilekçesiyle bulunulan faiz istemlerinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından, dava konusu olay nedeniyle davacılara 3713 sayılı Kanun kapsamında müteveffanın emsali polis memurunun görev aylığı kadar vazife malullüğü aylığı bağlandığı, 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemelerin maddi ve manevi zararlarının karşılığı olarak yapıldığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı iderelerden Dışişleri Bakanlığı tarafından, davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmakta olup; davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı ve davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin kısmının, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, polis memuru olan yakınları ...'ın yurt dışı misyon koruma görevi kapsamında Somali Büyükelçiliği'nde geçici olarak görev yapmakta iken, 28/07/2013 tarihinde Somali'de bulunan Türk Büyükelçiliği'ne yapılan terör saldırısında hayatını kaybetmesinde davalı idarelerin kusursuz sorumluluğu bulunduğu davacılar tarafından ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 119.565,08 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, çocukları Muhammed Berk Yılmaz için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 13.921,37 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 38.485,44 TL) maddi,

50.000,00 TL manevi, ... için 250,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 20.082,93 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Dosya kapsamında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumunun ... tarih ve ... sayılı yazısında ve ... tarih ve ... sayılı yazasında davacılara 5434, 2330 ve 3713 sayılı Kanunlar kapsamında 2018/Ocak itibarıyla vazife malullüğü (emsal) aylık bağlandığı bildirilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hale gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz.

Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır.

2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden, ölenlerin kendilerine bağlanması gereken görev malullüğü aylığının, dul ve yetimlerine intikal ettirileceği, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılmak suretiyle ödeneceği; "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminatın, uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Maddi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Dava konusu olayda, davacıların polis memuru olan yakınları Sinan Yılmaz'ın yurt dışı misyon koruma görevi kapsamında Somali Büyükelçiliği'nde geçici olarak görev yapmakta iken, 28/07/2013 tarihinde Somali'de bulunan Türk Büyükelçiliği'ne yapılan terör saldırısında hayatını kaybetmesi nedeniyle 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre davacılara, 2018/Ocak itibarıyla görevdeki emsali polis memurunun maaşından az olmamak kaydıyla, bir başka ifade ile görevdeki emsali polis memurunun görev aylığı kadar vazife malullüğü (dul ve yetim) aylığı bağlandığı,

ayrıca davacılara 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca nakdi tazminat ödendiği dikkate alındığında, davacıların aktif ve pasif dönemde maddi bir zararının bulunmadığı görülmektedir.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, 3713 ve 2330 sayılı Kanunlar uyarınca davacılara yapılan ödemeler ve bağlanan aylık tutarları dikkate alınarak davacıların maddi tazminat isteminin tamamının reddine karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınacak nitelik ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak davacıların maddi tazminat isteminin kabulü yolunda verilen kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

B- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Temyiz konusu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararıyla, olayda idarenin herhangi bir hizmet kusurunun olmadığı ve sorumluluğunun kusursuz sorumluluk ilkesine dayalı olduğu gözetilerek ... İdare Mahkemesi'nce davacıların manevi tazminat istemlerinin kabulü yolunda verilen karara yönelik davalı idare istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alınarak takdiren davacılar için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne, fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bununla birlikte, manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay neticesinde davacıların yakınlarını kaybetmeleri, müteveffanın eşinin genç yaşta 3 küçük çocukla dul kalması, çocukların babasız kalmaları göz önünde bulundurulduğunda davacıların manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne hükmolunması gerekirken; Bölge İdare Mahkemesince davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen reddi sonucunu doğuracak şekilde verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.