Danıştay 10. Daire E.2020/5188 K.2023/5923

velayeten … ve … VEKİLLERİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı / …

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri Av. …

İSTEMİN_KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar vekili tarafından, müvekkili …'un 11/04/2009 tarihinde … Devlet Hastanesinde doğduktan sonra engelli hale gelmesinde idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek toplam 450.000,00 TL maddi, 450.000,00 TL manevi tazminatın 11/04/2009 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacılardan …'un sınırda mental retardasyon teşhisiyle %78 vücut fonksiyon kaybı olduğuna ilişkin … Devlet Hastanesinin 26/02/2010 tarihli özürlü sağlık kurulu raporunun bulunduğu, 11/04/2009 tarihinde doğan …'un zeka geriliğinin en geç bu rapor ile öğrenildiği, davacılar tarafından yasal sürenin geçirilmesinden çok sonra davalı idareye 10/02/2018 tarihinde başvurulduğu anlaşıldığından, açılan davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince davacıların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI :Davacılar tarafından, olayda hizmet kusuru sonucunda meydana gelen zararın söz konusu olduğu, gerekli müdahalelerin zamanında yapılmadığı, tedavi sürecinin doğumdan itibaren birçok hastanede devam ettiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davada süre aşımı bulunduğu belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacılardan …'un 11/04/2009 tarihinde. Devlet Hastanesinde dünyaya geldiği, birkaç gün sonra rahatsızlanması üzerine yapılan tahliller sonucunda bilirubin yüksekliği tespit edildiği ve farklı hastanelerde uygulanan tedaviye rağmen davacı küçüğün ağır engelli hale geldiği,.

Devlet Hastanesince düzenlenen 26/02/2010 tarihli sağlık kurulu raporunda engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranının %78 olarak belirlendiği (Teşhis kısmında "sınırda mental retardasyon, 1 yıl sonra kontrolü uygundur+spastik kuadriparezi" ibaresine yer verilmiştir.), 20/04/2017 tarihli son raporda ise bu oranın %94'e yükseldiği, orta derecede mental retardasyon teşhisinde bulunularak düzenlenen söz konusu raporun geçerlilik süresinin de 2 yıl olduğu,

olayda hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemiyle, davalı idareye 08/02/2018 tarihli dilekçe ile yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine 11/04/2018 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları ödemekle yükümlü olup; idari eylem ve işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde -ön karar başvurusu yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle- "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

Maddede yer alan, idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle tam yargı davası açılabilmesi için, zarara sebep olan eylemin idariliğinin ve maddi olay ile yol açtığı zararın kesin olarak ortaya çıkması zorunludur.

Bu itibarla; ancak zararın varlığı, niteliği ve esaslı unsurları hakkında bir dava açmaya, o davayı ciddi ve objektif bir şekilde desteklemeye, gerekçelerini göstermeye elverişli yeterli hal ve şartların öğrenilmesi halinde zararın öğrenilmiş sayılacağının kabulü gerekmektedir.

İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, bir davranışı, bir tutumu veya hareketsizliği; idari karar ve işlemle ilgisi olmayan, başka bir deyişle öncesinde, temelinde bir idari karar veya işlem olmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir. Dolayısıyla zarara sebep olan eylemin ve maddi olayın idariliği ve yol açtığı zarar bazen eylemin yapılmasıyla veya olayın gerçekleşmesiyle birlikte ortaya çıkarken, bazen de çok sonra, değişik araştırma, inceleme ve kesin sağlık raporları sonucu da ortaya çıkabilmektedir.

İdari eylemlerin neden olduğu bedensel zararların, tedavi sürecinin tamamlanıp kesin sağlık raporunun alındığı tarihte öğrenilmiş sayılması, Kanun'da öngörülen sürenin kesin raporun ilgiliye verildiği tarihte işlemeye başlatılması gerektiği Danıştay'ın yerleşik içtihatlarındandır. Esasen, idari eylemin tamamlandığı ve zararın tam olarak ortaya çıktığı tarih dikkate alınmadan 2577 sayılı Kanunun 13. maddesinde öngörülen bir ve beş yıllık sürenin hesaplanması, bazı hallerde dava açma hakkının kullanılamaması sonucunu doğuracaktır. Zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde süre hesabı yapılmasının ise hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır.

Bu durumda; davacıların davayı açarken dayanak aldıkları 20/04/2017 tarihli raporun dahi geçerlilik süresinin 2 yıl olduğu, sürekli nitelikte olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, dava açma süresinin başlangıcı bakımından 26/02/2010 tarihli ilk raporun esas alınması sonucunda davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.