Danıştay 10. Daire E.2020/5705 K.2024/6359

Davanın_özeti

Davacı Oda tarafından, 21/08/2001 tarih ve 24500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliği'nin "Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları" başlıklı Ek-P sayılı ekinde yer alan "elektrik mühendisi" ibaresinin yanlış anlamalara ve yetki tartışmasına yol açtığından bahisle bu sakıncaların giderilmesi amacıyla Yönetmelikte değişiklik yapılması istemli başvurularının reddine dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliğinde ölçüm ve raporlama işlemleri ile ilgili olarak meslek uygulayıcıları olan mühendis ya da elektrikle ilgili fen adamına özel olarak tanınmış herhangi bir yetki düzenlemesi bulunmadığı, yetkilendirmeye ilişkin düzenlemelerin açık bir şekilde yapılması gerektiği, açık bir şekilde yetkilendirme içermeyen ve Odalarına kayıtlı fen adamlarının yetkilerini ortadan kaldıran dava konusu ibarenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule yönelik olarak, dava konusu edilen işlemin idari davaya konu edilecek kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı, ayıca davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen araştırılarak süresinde açılmadığının tespiti halinde davanın usulden reddi gerektiği, esas yönünden ise, Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliğinin elektrik tesislerinin topraklama uygulamalarına yönelik teknik düzenlemeler içerdiği, meslek mensuplarının yetki kullanımına yönelik teknik düzenleme içermediği, fen adamları veya mühendislerin yetkilerine ilişkin mevzuatı hazırlama ve yürütme bakımından Bakanlıklarının görevli ve yetkili olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Eskişehir Elektrikçiler Esnaf ve Sanatkarlar Odası tarafından, Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliğinin Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları başlıklı Ek-P ekinde yer alan "Ölçmeyi yapan elektrik mühendisi" ifadesinin, içeriğindeki "elektrik mühendisi" unvanının kaldırılması veya bu unvan yanına "ya da yetkili fen adamı" ibaresi eklenmek suretiyle düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu Yönetmelik maddesi :

Topraklama Tesislerinde Muayene, Ölçme ve Denetleme

Madde 10-a) Genel: Her topraklama tesisi, kullanıcı tarafından işletmeye alınmadan önce, montaj ve tesis aşamasında, gözle muayene edilmeli ve deneyden geçirilmelidir. Gerek tesis etme aşamasında, gerekse işletme dönemindeki muayene, ölçme ve denetleme periyotları için Ek-P'ye bakınız.

(...)

Ek-P

Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları

Bir topraklama sisteminin saha uygulama ve denetleme planı bulunmalıdır. Bu plan üzerinde:

(...)

- Proje Mühendisi (Adı soyadı, Ünvanı, Oda kayıt no vb), - Ölçmeyi yapan elektrik mühendisi (Adı soyadı, Ünvanı, Oda kayıt no vb), gösterilmelidir.

Esasa ilişkin değerlendirme :

3194 sayılı İmar Kanunu'nun değişik 28. maddesinin 1. fıkrasında, "(...) Fenni mesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevlidir." kuralı yer almaktadır.

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinde de, "Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı. Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. (...) Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam eder." hükmüne yer verilmiş.

Yasanın tanımları düzenleyen 1. maddesinde Yapı denetim kuruluşunun, "Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi". Denetçi mimar ve mühendisin, "İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği devam eden ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis ve mimarları".

Yardımcı kontrol elemanının ise, Denetçi mimar ve mühendislerin sevk ve idaresi altında görev yapacak olan mimar ve mühendisler ile Bakanlıkça sınırları belirlenen yapı grubu ve inşaat alanına kadar olan yapılarda mimar ve mühendisler yerine yapı denetimi faaliyetlerine katılabilen teknik öğretmen, yüksek tekniker, tekniker ve teknisyenleri" ifade ettiği belirtilmiştir.

Öte yandan, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 57. maddesinin 8. fıkrasında, "Elektrik tesisat projesi; mimari projeye uygun olarak, elektrik veya elektrik elektronik mühendislerince hazırlanan, ölçekleri yapının büyüklüğüne ve özelliğine göre belirlenen kuvvetli ve zayıf akıma ilişkin elektrik iç tesisat projeleridir." kuralına ve 68. maddesinin 2. fıkrasında, "Fenni mesuller, 57 nci maddede belirtilen esaslara göre düzenlenen ruhsat eki projelerin uygulanmasının denetimi için mal sahibi veya vekili tarafından belirlenir ve ilgili idareye karşı görevli ve sorumludurlar." kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan düzenlemeler beraberce değerlendirildiğinde, fenni mesul elektrik veya elektrik ve elektronik mühendisleri ile bu unvanlara haiz denetçi mühendisler dışındaki fen adamlarının, elektrikle ilgili tesisatın, mevzuata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesine ilişkin müstakil bir sorumluluk ya da denetim görevi üstlenmesine olanak bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu Yönetmelik ekinin topraklama sistemlerinin dokümantasyonu ve denetim ayrıntılarına ilişkin olduğu ve düzeltilmesi talep olunan unvan detayının da topraklama sisteminin saha uygulama ve denetleme planında yer aldığı gözetildiğine, denetim faaliyetine yönelik olarak hazırlandığı açık olan bu plan üzerinde yer alan sorumlu personel olarak "proje mühendisi" ve "ölçmeyi yapan elektrik mühendisi" ifadelerine yer verilmesinde yukarıda anılan mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Aynı sebeple, elektrik veya elektrik ve elektronik mühendisleri dışındaki fen adamlarının topraklama sistemlerinin denetiminde müstakil olarak görev almaları mümkün olmadığından bu kişilerin unvanlarının anılan plana eklenmesi yönündeki davacı talebinin de hukuki dayanağı yoktur.

Belirtilen durum karşısında, davacı Oda'nın Topraklama Yönetmeliğinin Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları başlıklı Ek-P ekinde yer alan "Ölçmeyi yapan elektrik mühendisi" ifadesinin, içeriğindeki "elektrik mühendisi" unvanının kaldırılması veya bu unvan yanına "ya da yetkili fen adamı" ibaresi eklenmek suretiyle düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacı Oda tarafından, ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı yazılarla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne başvurularak, 21/08/2001 tarih ve 24500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliğinin "Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları" başlıklı Ek-P sayılı ekinde yer alan "elektrik mühendisi" ibaresinin yanlış anlamalara ve yetki çatışmasına yol açtığından bahisle bu sakıncaların giderilmesi amacıyla Yönetmelikte yer alan "mühendis" ibaresinin kaldırılması ya da bu ibarenin yanına "yetkili fen adamı" ibaresinin eklenmesi suretiyle değişiklik yapılması talep edilmiştir.

Anılan başvuru, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemiyle, konuya ilişkin değerlendirmelerinin davacı Oda'ya ve Oda'nın bağlı bulunduğu Türkiye Elektrik-Elektronik ve Benzerleri Teknisyenleri Esnaf ve Sanatkarları Federasyonu'na çeşitli yazılarla bildirildiği ve ilave bir değerlendirmelerinin bulunmadığı belirtilerek reddedilmiştir.

Bu işlemin 31/01/2020 tarihinde tebliği üzerine davacı tarafından anılan işlemin iptali istemiyle 11/03/2020 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; anılan maddenin dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı.

8. maddesinin birinci fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı. 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; anılan maddenin altıncı fıkrasında, ilk inceleme kapsamındaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı.

15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.

İlgililerin, altmış günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak yerine işlemi tesis eden idarenin hiyerarşik olarak üstü olan makama veya üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvurarak işlemin düzeltilmesini isteme hakkına sahip oldukları açık olup; kanun koyucu tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak başvuruya konu edilebilecek işlemin niteliği bakımından düzenleyici ya da bireysel işlem gibi bir ayrıma gidilmemiş, 11. maddenin kapsamı salt bireysel işlemlerle sınırlandırılmamıştır.

Dolayısıyla, düzenleyici işlemlerin ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içerisinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine, düzenleyici işlemin ilan edildiği tarih ile 11. madde kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmadığının; öte yandan, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi,

kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan ve bu nedenle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuruların, cevap verilmek suretiyle ya da zımnen reddi yolundaki işlemlerin, uygulama işlemi olarak kabulüne olanak bulunmadığından, bu işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda süre aşımı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

Somut olayda, 27/03/2019 ve 19/11/2019 tarihli başvurular ile 21/08/2001 tarih ve 24500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliğinin "Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları" başlıklı Ek-P sayılı ekinde yer alan "elektrik mühendisi" ibaresinin yanlış anlamalara ve yetki çatışmasına yol açtığından bahisle bu sakıncaların giderilmesi amacıyla Yönetmelikte yer alan "mühendis" ibaresinin kaldırılması ya da bu ibarenin yanına "yetkili fen adamı" ibaresinin eklenmesi suretiyle değişiklik yapılması isteminin reddi yolundaki Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel

Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işleminin davacı Oda yönünden bir uygulama işlemi olduğunun kabul edilmesine olanak bulunmamaktadır. Bu başvurunun, ancak anılan Yönetmeliğin dava açma süresi içinde olmak şartıyla kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem (düzenleme) yapılmasına yönelik İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında bir başvuru olarak kabulü mümkün olabilecektir.

Bu durumda, davacının yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı, anılan işlemin tebliği üzerine dava açma süresinin canlanmayacağı, aksi takdirde davalı idarenin ret işlemi sonrasında, düzenleyici işlemin iptal davasına konu edilebileceğinin kabulünün, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucunu doğuracağı açıktır.

Öte yandan; davacının bir tüzel kişi olduğu ve uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin Ek-P sayılı ekinde yer alan "denetleme planını düzenleyememe" şeklindeki mütemadi uygulamaların, yalnızca davacı Odaya kayıtlı gerçek kişi yetkili fen adamları hakkında söz konusu olabileceği dikkate alındığında, davacı Oda hakkında bu yönden bir uygulama işlemi tesis edilmesine ve davanın bu uygulamalar dikkate alınarak süresinde kabul edilmesine de hukuki olanak bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık bu çerçevede değerlendirildiğinde; 21/08/2001 tarih ve 24500 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliğinin "Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları" başlıklı Ek-P sayılı ekinde yer alan ölçmeyi yapan "elektrik mühendisi" ibaresine karşı 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen süre içinde dava açmayan veya 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinde öngörülen sürede idari başvuru yapmayan davacının, Yönetmelikte yer alan ibarenin değiştirilmesi yönündeki 27/03/2019 ve 19/11/2019 tarihli başvurularının, dava açma süresini yeniden başlatması mümkün olamayacağından, bu başvuruların reddi üzerine açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.