Danıştay 10. Daire E.2021/1267 K.2025/3021

2- ... 3- ... 4- ... 5- ... 6- ... VEKİLLERİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'un ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmakta iken, 01/01/2017 tarihinde diğer hükümlüler tarafından öldürüldüğünden bahisle, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın annesi ... için 18.185,74 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, ablası ... ve kardeşleri ..., ..., ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, ablası ... için 150.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 22.185,74 TL maddi, 950.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, maddi tazminat istemi yönünden davacılardan ...'un destekten yoksun kalma tazminatının 18.185,74 TL olduğu, ...'un maddi tazminat talebine ilişkin olarak ise yapılan otobüs yol masrafları ve vekile verilen avukatlık ücretleri makbuzları gereği dava dilekçesindeki talep ile bağlı kalınarak 1.000,00 TL maddi tazminatın ödenmesi,

davacılar ..., ... ve ...'un maddi tazminat istemlerinin reddi gerektiği, manevi tazminat istemi yönünden ise olayın oluş şekli ve davacıların bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri, bu nedenle duydukları elem ve ızdırabın karşılığı olarak takdiren anne ... için 45.000,00 TL, ablaları ve kardeşleri için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun maddi tazminat isteminin kısmen reddi ile ... dışındaki davacıların reddedilen manevi tazminat talebine ilişkin kısmı yönünden reddine, davacılardan ...'un reddedilen 155.000,00 TL manevi tazminat talebi yönünden yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ...'un manevi tazminat isteminin 100.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine, hükmedilen 17.185,74 TL maddi tazminata uygulanan faizin başlangıcı yönünden istinaf başvurularının kabulüne, bu tutara idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; yakınlarının ölümüne kadar varan şiddet olayları ve cezaevi görevlilerinin ihmali düşünüldüğünde hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğu, idarenin kusur durumu ve olayın ağırlığı ölçüsünde olmadığı, ... için yapılan hesaplamada cenazeyi almak için yapılan yol masrafı, Balıkesir'de görülen duruşmalara katılmak üzere İstanbul'dan Balıkesir'e yapılmak zorunda kalınan yol giderleri ile vekile davalar nedeniyle yapılan vekalet ücretlerinin dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; davacılar yakınının cezaevinde sorun yaşadığına dair bir şikayetinin bulunmadığı, kusurunun olmadığı, manevi tazminata hükmedilmesi için gerekli şartların oluşmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan davacıların oğlu ve kardeşi olan ...'un 01/01/2017 tarihinde diğer hükümlüler tarafından öldürüldüğünden bahisle olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık müteveffanın annesi ... için 18.185,74 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, ablası ... ve kardeşleri ..., ..., ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, ablası ... için 150.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 22.185,74 TL maddi, 950.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının ... dışındaki davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı ile davacılardan ...'un maddi tazminat isteminin kabulüne, ..., ... ve ...'un maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının ve davacı ... yönünden manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine dair kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan; davacılardan ...'un maddi tazminat istemi yönünden, davacılar yakınının davacıya destek olacağı kanıtlanamadığından destekten yoksun kalma tazminatı hakkı bulunmasa da cenaze giderleri sebebiyle yaptığı masrafların belgelenmesi sebebiyle maddi tazminata hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacı ...'un maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

İdare Mahkemesince hükme esas alınan 30/12/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda müteveffanın şartlı tahliye tarihi olan 07/04/2026 tarihinden itibaren destek olmaya başlayacağı kabul edilerek tazminat hesaplanmışsa da maddi tazminat hesabı yapılırken davacılar yakınının şartlı tahliye tarihi değil, dosyada bulunan müddetnameye göre bihakkın tahliyenin gerçekleşeceği tarih olan 25/07/2037 tarihi dikkate alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir.

Buna göre; davacı ...'un TRH 2010 Tablosuna göre muhtemel bakiye ömür süresinin 2036 yılı olduğu anlaşılmakta olup davacılar yakınının hakederek tahliye tarihi olan dolayısıyla destek olmaya başlayabileceği tarih olan 25/07/2037 tarihinden önce muhtemel bakiye ömrünün sona erdiği göz önüne alındığında ... yönünden maddi tazminat hesabı yapılmaması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, davacı ...'un maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken tazminat istemini kabul eden İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.