Danıştay 10. Daire E.2021/1441 K.2025/2678

Davacının iddiaları

Kara Kuvvetleri Komutanlığında Topçu Albay rütbesiyle görev yapan davacı tarafından, 13/11/2020 tarihinde, Kara Kuvvetleri Komutanlığının ...tarih ve ... sayılı emri ile şahsi motosikletlerin nizamiyelerden girişlerine ve kışla içerisinde kullanılmasına müsaade edilmemesine ilişkin uygulamaya son verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı Ege Ordusu Komutanlığı Personel Başkanlığının ...gün ve ... sayılı işleminde dayanak gösterilen "Motosiklet kazaları" konulu ve ... sayılı talimatın özel araç park yeri tahsisi yapılmış olan kışlalar ile ordu evleri ve sosyal tesislerin park yerinden otomobil sahibi

personelin istifadesine izin verilirken motosiklet kullanıcısı personelin bu kolalıktan istifadesine müsaade edilmeyerek negatif ayrımcılığa tabi tutulmasının Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık teşkil eddiği, idari işlemin gerekçesinde belirtilen motosiklet kazalarının kışla içerisinde yaşanmadığı, düzenleyici işlemle taraflarına zorluk çıkartılmasının motosiklek kullanımından vazgeçirme amacı taşıyıp bu hususun ise özel hayata müdahale anlamı taşıdığı, ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Genelkurmay Başkanlığının ... TSG'li ve ... sayılı emrine istinaden Kara Kuvvetleri Komutanlığının ...TSG'li ... sayılı emri ile TSK personelinin yaşadığı kazalarda artış görüldüğü, 2018-2019 yılları arasında meydana gelen 581 araç kazasında 14 personelin vefat ettiği, aynı dönemde meydana gelen 58 motosiklet kazasında 12 personelin vefat etmiş olduğu, motosiklet kazalrında ölüm oranının %20, araç kazalarında bu oranın %0,24 olduğu, idarelerinin konuya ilişkin tedbir almasının zaruriyeti oluştuğu, idarelerince tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Kara Kuvvetleri Komutanlığında Topçu Albay rütbesiyle görev yapan davacı tarafından, 13/11/2020 tarihinde, Kara Kuvvetleri Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı emri ile şahsi motosikletlerin nizamiyelerden girişlerine ve kışla içerisinde kullanılmasına müsaade edilmemesine ilişkin uygulamaya son verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı Ege Ordusu Komutanlığı Personel Başkanlığının ... gün ve ... sayılı işleminde dayanak gösterilen "Motosiklet kazaları" konulu ve ... sayılı talimatın iptali istemiyle açılmıştır.

211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 40'ıncı maddesinde, "Askerin bakımı, sağlığı, yedirilmesi, giydirilmesi, barındırılması ve moralinin yüksek tutulması dikkat ve itina ile sağlanacak en mühim vazifelerdendir."; 58'inci maddesinde de, "Türk Silâhlı Kuvvetlerinde koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında; çevre sağlığı, kişisel sağlık ve hijyen, ilk yardım, bağışıklama, bulaşıcı hastalıklar ile tütün ve madde kullanımının önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliği, okul sağlığı, sağlıklı beslenme, barınma ve giyinme, fiziksel performans ve etkinliklerin artırılması ile koruyucu sağlık hizmetlerine ilişkin diğer tedbirler alınır." hükümlerine yer verilmiştir.

Öte yandan, 06/09/1961 gün ve 10899 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Silahlı Kuvvetler İç Hizmet Yönetmeliğinin 177'nci maddesinde, "Kumandan, birliklerin toplanma yerlerini ve bunların hudutlarını ayırır ve birliklere bildirir. Kışla, konak ve ordugâhlarda bulunması iktiza eden tertip ve tesislerin kanun ve nizamlara uygun bulunmasını temin ve takip eder. Emniyet, intizam ve disiplin bakımından icabeden tedbirleri alır. Kışla, konak ve ordugâhlar civarında asayiş ve sükûneti bozacak vakalar zuhurunda karşılayıcı tedbirler almakla beraber bunları garnizon kumandanlığına ve mahallî hükümete derhal bildirir." hükmüne yer verilmiştir.

Görüldüğü üzere, Milli Savunma Bakanlığının kadro ve kuruluşlarında yer alan personelin emniyetinin sağlanmasına, kaza veya olayların önlenmesine yönelik olarak usul ve esasların belirlenmesi hususunda yetkili olduğu tartışmasızdır. Dava konusu edilen, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Ege Ordusu Komutanlığı Personel Başkanlığının ...gün ve ... sayılı işleminde dayanak gösterilen "Motosiklet kazaları" konulu ve ... sayılı talimat söz konusu esaslar dikkate alınarak tesis edilmiştir.

Ancak, Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 11'inci maddesinin f bendinde, "Birlik, kurum ve karargâh dışında uygun araç park yeri bulunduğu takdirde personele ait özel araçlar kışla içerisine alınmaz. Böyle bir imkân yoksa, imkânlar ölçüsünde birlik içinde emniyetli park yeri tesis edilir ve özel araçlar kontrollü olarak birlik içine alınabilir.

Sivil araç park yerleri tercihen nizamiye yakınında, bu mümkün değilse en iyi kontrol edilebilecek bölgelerde tesis edilerek, araçların birlik içinde gelişigüzel dolaşmaları önlenir. Özel araçların takip edeceği güzergâh, işaretlenir ve araçların bu güzergâh dışına çıkmaları önlenir. Bu hususta ilave emniyet ve kontrol önlemleri kışla komutanı/kurum amiri tarafından alınır.

Birlik içindeki park yerleri tesise ait binalardan asgari 25 m yakıt deposu, jeneratör dairesi, cephanelik ve benzinlik gibi hassas yerlerden asgari 50 m mesafede seçilir.". 15'inci maddesinin 1/d bendinde de, "Birlik, karargâh ve kurumlarda görevli personele ait özel araçların kışla içerisinde kontrolsüz olarak dolaşmasına ve gelişigüzel yerlere park etmelerine izin verilmez.

Bu araçlar için imkânlar ölçüsünde özel park yerleri tahsis edilir ve birlik komutanlıkları veya Kh./kurum amirliklerince bu araçlar için personel giriş kartları ile aynı esaslar dahilinde özel araç giriş kartı tanzim edilir.", hükümleri dikkate alındığında, birlik, karargah veya kurumlarda görevli personelin özel araçları ile ilgili uyulması gerekli olan kurallar belirlenmekle birlikte, personele ait özel araçlarla ilgili bir ayrıma gidilmemiştir.

Bu itibarla; dosyanın ve yukarıda yer verilen düzenlemelerin incelenmesinden, motosikletlerin özel araç olarak değerlendirilemeyeceğine ilişkin bir sonuca ulaşılamadığından, dava konusu düzenleyici işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Her ne kadar trafik kazaları çok artış gösterdiğinden, şahsi motosikletlerin nizamiyelerden girişlerine ve kışla içerisinde kullanılmasına müsaade edilmemesine ilişkin işlem tesis edilmesininin yerinde olduğu ileri sürülmekte ise de, her türlü aracı kullanan sürücülerin kaza yapabileceği ihtimali dikkate alındığında, söz konusu iddiada da yasal isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, "Motosiklet kazaları" konulu ve... sayılı talimatın iptali yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

TSK İç Hizmet Yönetmeliğinin 177. maddesinde, "Kumandan, birliklerin toplanma yerlerini ve bunların hudutlarını ayırır ve birliklere bildirir. Kışla, konak ve ordugahlarda bulunması iktiza eden tertip ve tesislerin kanun ve nizamlara uygun bulunmasını temin ve takip eder. Emniyet, intizam ve disiplin bakımından icap eden tedbirleri alır. Kışla, konak ve ordugahlar civarında asayiş ve sükuneti bozacak vakalar zuhurunda karşılayıcı tedbirler almakla beraber bunları garnizon kumandanlığına ve mahalli hükümete derhal bildirir." hükmüne,

MSB Emniyet ve Kaza Önleme Yönergesinde. "Birlik, karargâh ve kurumlarda görevli personele ait özel araçların kışla içerisinde kontrolsüz olarak dolaşmasına ve gelişigüzel yerlere park etmelerine izin verilmez. Bu araçlar için imkânlar ölçüsünde özel park yerleri tahsis edilir ve birlik komutanlıkları veya Kh./kurum amirliklerince bu araçlar için personel giriş kartları ile aynı esaslar dahilinde özel araç giriş kartı tanzim edilir.

Ailenin diğer bireyleri tarafından da kullanılan özel araçlar için tanzim edilen araç giriş kartlarında aracı kullanması öngörülen aile bireylerinin fotoğraf ve kimlik bilgilerine de yer verilir. Patlayıcı madde, silah veya silah olarak kullanılabilecek cisimlerin kışlaya sokulmasına mani olmak maksadıyla; tüm sivil araçlar titizlikle kontrol edilmeden ve araç giriş kartı verilmeden içeriye alınmaz." hükmüne ve ayrıca K.K.

Emniyet ve Kaza Önleme Genelgesinin 26. maddesinde "Askeri personelin ve ailelerinin elim kazalar sonucu zarar görmelerini önlemek ve kaza sonucunda meydana gelen maddi ve manevi kayıpları en az düzeye indirebilmek amacıyla araç emniyeti hususunda dikkatli olunması gerekmektedir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu düzenleme ile personelin şahsi motosikletiyle kışla nizamiyelerinden girişine ve yine şahsi motosikletin kışla içerisinde kullanılmasına kısıtlama getirilmiştir. Düzenlemenin amacının personelin can ve mal güvenliğinin sağlanması, emniyet ve güvenlik açısından olası sakıncaların en aza indirilmesi, kışla içerisindeki araç ve yaya güvenliğinin sağlanmasını teminen motosiklet kullanımının kısıtlanması yönünde yapılan düzenlemede hukuka, kamu yararına ve anayasayla güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlere aykırı bir yönü bulunmamaktadır.