Danıştay 10. Daire E.2021/203 K.2024/6708

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; ... ili, ... ilçesinde 04/09/2015 tarihinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde, yakınları ...'in hayatını kaybetmesinde idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 200.000,00 TL maddi, 560.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ... ili ... ilçesinde 04/09/2015 tarihinde ilçeye girişler ve çıkışlar araç trafiğine kapatılarak güvenlik güçlerince PKK/KCK terör örgütü mensuplarına karşı operasyon başlatıldığı, operasyon sırasında PKK/KCK terör örgütü mensubu ve örgütün sözde gençlik yapılanması olan YDG-H mensubu kişiler tarafından güvenlik güçlerine başta roketatarlı ve uzun namlulu silahlar olmak üzere saldırılarda bulunulduğu, güvenlik güçlerince saldırılara Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, Jandarma Teşkilat Kanunu çerçevesinde müdahale edildiği,

davacılar yakınının cenazesinin alındığı sokakta tuzaklama, mevkii ve barikatların olması, şahsın üzerinden çıkan beyaz renkli tülbentten alınan svap örneklerinde atış artığı bulunduğuna dair rapor ile davacılar yakınının terör örgütü üyesi olabileceği değerlendirilen yüzü maskeli kimseler tarafından cenazesinin teslim edildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacılar yakınının sokağa çıkma yasağının ilan edildiği saatten sonra terör örgütünce kurulan barikat, tuzaklama ve mevkilerin olduğu bir sokakta bulunmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

meydana gelen ölüm olayının davacılar yakınının kendi kusuru sonucu gerçekleştiği, olayda idarenin hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, yakınlarının vurulması sonrasında hastaneye yetiştirilememesinde hizmet kusuru bulunup bulunmadığının kararda değerlendirilmediği, olayla ilgili yürütülen ceza soruşturmasının tamamının incelenmeden karar verildiği iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılar yakını ... 05/09/2015 tarihinde ateşli silah mermi çekirdeği yaralanmasına bağlı olarak ölü hâlde 112 acil servis görevlilerince ... Devlet Hastanesine getirilmiştir.

Davacılar tarafından, 17/10/2016 tarihinde, ... ili, ... ilçesinde 04/09/2015 tarihinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde yakınları ...in hayatını kaybetmesi olayında idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

...'in ölümüyle ilgili olarak yürütülen ceza soruşturmasında, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:...sayılı kararı ile, maktul şüphelinin de içinde bulunduğu terörist grubun güvenlik güçlerine saldırıda bulundukları sırada güvenlik güçlerinin karşılık vermesi sonucunda maktul şüphelinin öldürüldüğü, güvenlik güçlerinin kanunun verdiği yetkiyi kullandıkları ve verilen emri ifa ettikleri, bu durumun da TCK'da hukuka uygunluk nedenleri arasında sayıldığı gerekçesiyle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir.

...'in yakınlarının takipsizlik kararına yaptıkları itiraz, ... Sulh Ceza Hâkimliğince kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle 12/03/2018 tarihinde reddedilmiştir.

Bunun üzerine, ...'in yakınları 18/04/2018 tarihinde, ... ... ilçesinde güvenlik güçleri tarafından terörle mücadele kapsamında operasyonlar yürütüldüğü dönemde meydana gelen ölüm olayı hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının, sokağa çıkma yasağı ilanı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

Anayasa Mahkemesi (Başvuru No:2018/12578, Karar Tarihi:07/02/2024 tarihli kararı ile) müteveffanın ölümüne ilişkin ceza soruşturmasının yeterli olmadığı gerekçesiyle, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmak üzere kararın bir örneğinin ... Cumhuriyet Başsavcılığına (Sor. No: ...... gönderilmesine karar vermiştir. Ardından, ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve Değişik İş No:... sayılı kararı ile, ... Cumhuriyet Başsavcılığının müteveffanın ölümüyle ilgili verdiği Soruşturma No:... Karar No:... sayılı kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararı kaldırılmış, gereğinin takdir ve ifası için dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.

İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığınca olayla ilgili olarak yeniden yürütülecek olan soruşturma neticesinde elde edilmesi muhtemel delillerin bakılan davaya konu olayın aydınlatılması noktasında etkisinin bulunacağı kuşkusuzdur. Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ... Cumhuriyet Başsavcılığının olayla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin kararı üzerine yaptığı/yapacağı soruşturmanın akıbeti araştırıldıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.