Danıştay 10. Daire E.2021/2150 K.2025/2331

Dava konusu istem: Davacı tarafından, gemiadamı cüzdanı polis vizesi tasdik işlemleri yapmak için müracaatta bulunduğu esnada kollukça gemiadamı cüzdanına el konulmasına ilişkin 28/09/2017 tarihli idari işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, hakkında herhangi bir soruşturma veya kovuşturma bulunmadığı ve çalışma hakkının ihlal edildiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 3463 sayılı Kanunla değişik 22. maddesi ve Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 22/08/2016 tarih ve 124420 sayılı Genelgesi kapsamında davacının ... seri numaralı pasaportu iptal edilerek el konulmuştur. Dava konusu işlemle de davacının gemiadamı cüzdanı iptal edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun "Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller" başlıklı 22. maddesinde, "Yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere (…) (1) pasaport veya seyahat vesikası verilmez.

Ancak, yabancı memleketlere gitmeleri mahkemelerce yasaklananlar dışında kalanlara, zaruri hallerde İçişleri Bakanının teklifi ve Başbakanın onayı ile pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat vesikası verilebilir. Bu durumda olanların açık kimlikleri (adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, ana ve baba adı ile nüfusa kayıtlı olduğu yer) ve tahdit sebebi, ilgili daireler tarafından mahallin polis makamlarına bildirilir.

İlgili polis makamları da bu bilgileri alır almaz bağlı bulunduğu il emniyet müdürlüğü kanalıyla en seri haberleşme aracıyla yazılı olarak hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine, şahsın nüfusa kayıtlı olduğu il emniyet müdürlüğüne ve Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirir. Bunların yurt dışına çıkışları engellenir ve kendilerine pasaport veya vesika verilmez, verilmişse geri alınır.

Birinci fıkrada yazılı makamlar tarafından pasaport verilmesi veya yurt dışına çıkması yasaklananlarla, yurt dışında kalmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu tespit edilenlerin süreleri dolan pasaportları yenilenmez, kendilerine Türkiye'ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir.

Pasaport veya pasaport yerine geçen vesikaları kaybedenlerden, bunu haklı bir sebebe dayandıramayanlarla bulundukları ülkelerden sınır dışı edilmiş olanlara, bu ülkelerden çıkarılış sebepleri gözönünde tutularak pasaport veya vesika verilmeyebilir",

Pasaportların ve vesikaların nevileri, harçları ve bunları vermeye yetkili makamlar: başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Pasaport yerine geçerli vesikalar:I. Pasavanlar, idari mektuplar ve hudut geçiş belgeleri, II. Gemiadamı cüzdanları, demiryolu ve hava ulaşım araçları memur ve mürettebatına verilen vesikalar, III. Seyahat belgesi ve benzeri belgeler.'' hükümlerine yer verilmiştir.

Öte yandan, 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin "soruşturmalarda alınacak tedbirler" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında idari işlem tesis edilenler ile aynı gerekçeyle haklarında suç soruşturması veya kovuşturması yürütülenler, işlemi yapan kurum ve kuruluşlarca ilgili pasaport birimine derhal bildirilir. Bu bildirim üzerine ilgili pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince; davacı tarafından ... seri numaralı umuma mahsus pasaportunun iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali ile uğranıldığı öne sürülen zararları için 58.246,88 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiğinin görüldüğü, davacının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı soruşturması kapsamında FETÖ/PDY terör örgütü şüphelisi olduğu,

bu gerekçeyle pasaportunun iptal edildiği görüldüğünden, pasaportu iptal edilen davacının ilgili mevzuat uyarınca pasaport yerine geçen vesikalardan sayılan gemiadamı cüzdanına el konulmasına ilişkin dava konusu işlemde de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacının istinaf başvurusu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla reddedilmiştir.

Bununla birlikte, ... İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen ve bu davada dayanak olarak gösterilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmek suretiyle anılan kararın 09/08/2019 tarihinde kesinleştiği, ancak kesinleşme üzerine davacı tarafından Anayasa Mahkemesi nezdinde yapılan bireysel başvuru sonucunda, Anayasa Mahkemesi'nin 13/04/2022 tarih ve Başvuru Numarası: 2018/10727 sayılı kararıyla, özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkemeye gönderilmesine karar verildiği ve Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda, ...

İdare Mahkemesince; ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ortadan kaldırılarak özel hayata saygı hakkının ihlalinin sonuçlarını gidermek üzere dava dosyası yeniden incelenmek suretiyle ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davacının umuma mahsus pasaportunun iptal edilmesine ilişkin işlemin iptaline, tazminat isteminin reddine karar verildiği, anılan karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince reddedildiği görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu işlemin davacının umuma mahsus pasaportunun iptal edilmesine dayalı olarak tesis edildiği ve yukarıda belirtildiği üzere söz konusu işlemin ... İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği görülmüş olup, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.