Danıştay 10. Daire E.2021/3275 K.2024/4365

Dava konusu istem: Davacı tarafından, özel güvenlik görevlisi çalışma izni ve kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin Manisa Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; kanun koyucunun özel güvenlik hizmetlerinin kamu güvenliğini tamamlayıcı nitelikte olması ve bu hizmetin mahiyeti gereği özel güvenlik görevlilerinin kolluk kuvvetlerine yakın nitelikte yetkilerle donatılmış durumda olmasını gözeterek,

hüküm giymiş olmasa bile bazı suçlarla ilgili hakkında soruşturma bulunan kişinin, özel güvenlik görevlisi olmamasını amaçladığı anlaşılmakta olup işlemin tesis edildiği tarihte, bu nitelikteki suçlardan cinsel taciz suçundan kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair ek karar verilerek kesinleşmesi nedeniyle davacı hakkında bir soruşturma bulunmadığı,

soruşturma sonucunda bu ağırlıkta sayılmayan "Alkol veya uyuşturucu maddenin etkisi altındayken araç kullanma" ve "Görevi yaptırmamak için direnme" suçundan ise, kamu davası açıldığı ve yargılamanın Kırkağaç Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/451 Esas sayılı dosyasında devam ettiği, davacının salt alkollü olması nedeniyle iddianame düzenlendiği, bu fiilinin de 5188 sayılı Yasanın 10/d-3 maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği ve davacının yargılandığı her iki suç yönünden de henüz davacı hakkında verilmiş bir mahkumiyet kararı bulunmadığından,

masumiyet karinesini ihlal edecek şekilde silahlı özel güvenlik kimlik kartının ve çalışma izninin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; bir komiser yardımcısıyla üç polis memuru tarafından, 18/10/2019 tarihinde saat 00:45'de tutulan tutanakta, özetle. Manisa İli, Kırkağaç İlçesi, ...

Mahallesinde, 17/10/2019 günü saat 23:20 sıralarında, iki bayanın, kendilerini takip eden bir araçtan rahatsız edildikleri, takibin devamı üzerine polisi aradıkları, gelen ekipçe bu aracın durdurulup 2 erkek şahsın araçtan inip ellerini aracın üzerine koymaları, kimlik kontrolü ve üst araması yapılacağının söylenmesi üzerine zorluk çıkarttıkları, uyarılınca mukavemette bulunmaya devam ettikleri, davacının polise mukavemette bulunmaya devam ettiği, üzerini aratmayarak direnmesi üzerine yere yatırılarak kontrol altına alındığı, E.K.'nın ise, "size bunun hesabını sorarım, biz terörist miyiz, sen beni arayamazsın, sizi bitireceğim" dediği,

haklarında suç duyurusu olduğu, kimlik ve alkol testi için polis merkezine intikal ettirileceği söylendiğinde, direnmeye devam ettikleri, davacının küfürlü konuştuğu, "buradan çıkacağım elbet size gösteririm" gibi söylemleri olduğu, komiser yardımcısı kendisini tanıtarak sakin olmasını söylediğinde, "sen kimsin lan, bunun hesabını hepinizden soracağım... bu gecenin sabahı da var." dediği hususlarının yer aldığı,

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 20/1-h maddesinin açık hükmü karşısında, yetkili genel kolluk kuvvetlerine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla direndiği tespit edilen davacının, özel güvenlik çalışma izni ve kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme Kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı, görevli bir memur tarafından tutulan tutanak ya da suçlama ile ceza yargılaması saf dışı bırakılarak çalışma izni ve kimlik kartının geri alınmasının masumiyet karinesini ihlal ettiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine göre tesis edildiği, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra,2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken, Kırkağaç Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı üzerine "cinsel taciz, görevi yaptırmamak için direnme, tehdit, hakaret, trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçlarından hakkında adli soruşturmaya başlandığının İlçe Emniyet Müdürlüğünün 21/10/2019 tarihli fezlekesi ile bildirildiğinden bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (d) bendi ve 20. maddesinin (h) bendi uyarınca özel güvenlik çalışma izni ve kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin Manisa Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un "Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar" başlıklı 10. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır: a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak. b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak. c) 18 yaşını doldurmuş olmak. d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile.

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak.

2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.

3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak. e) (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.) f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak. g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak. h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak." hükmü.

"Çalışma izni" başlıklı 11. maddesinin, 680 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (680 sayılı KHK) 70. maddesi ile değişik 1. fıkrasında, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler (...) hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. (...)" hükmü.

4. fıkrasında, "Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.

" hükmü; "İdari para cezası veya yaptırım gerektiren fiiller" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde ise, "Yetkili genel kolluk kuvvetlerine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla direnen veya cebir kullanan ya da tehdit eden özel güvenlik yöneticisi ve görevlisi ile ateşli silâhını bu Kanuna aykırı veya görev alanı dışında kullanan, görevi dışında üniforması ile toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katıldığı tespit edilen özel güvenlik görevlilerinin özel güvenlik kimlik kartı valilikçe iptal edilir. Bu kişiler bir daha özel güvenlik alanında çalışamazlar." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı hakkında.

17/10/2019 tarihinde yapılan ihbar üzerine yukarıda belirtilen suçlamalar nedeniyle kolluk kuvvetlerince araştırmalara başlanıldığı, Kırkağaç Cumhuriyet Başsavcılığının 21/10/2019 tarihli iddianamesi ile "Alkol veya uyuşturucu maddenin etkisi altındayken araç kullanma" ve "Görevi yaptırmamak için direnme" suçlarından kamu davası açıldığı, aynı tarihte cinsel taciz suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair ek karar verildiği, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte hakkında cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan dolayı devam etmekte olan bir soruşturma ve kovuşturma bulunmadığı,

alkol veya uyuşturucu maddenin etkisi altındayken araç kullanmak ve görevi yaptırmamak için direnme suçundan tutuklandıktan sonra serbest bırakıldığı ve tutuksuz olarak yargılandığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan 5188 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan, yetkili genel kolluk kuvvetlerine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla direnen veya cebir kullanan ya da tehdit eden özel güvenlik görevlilerinin kimlik kartlarının iptal edileceğine ilişkin hükmün, yasa koyucu tarafından özel güvenlik hizmetiyle bağdaşmayan durum ve haller arasında özel olarak belirlenmiş bir durum olarak düzenlendiği, maddenin lafzı ile kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette olan özel güvenlik hizmetinin önem ve özelliği de dikkate alınarak,

özel güvenlik görevlilerinin "yetkili kolluk kuvvetlerine karşı" görevleri esnasında veya görev dışında aktarılan bentteki fiilleri gerçekleştirmeleri sonucunda özel güvenlik kimlik kartlarının iptal edileceği ve bir daha özel güvenlik alanında çalışamayacakları açıktır.

Nitekim, yasa hükmünde belirtilen fiillerin yöneltildiği kişi ya da kişilerin yetkili kolluk olması gerektiği açıkça belirtilmek suretiyle, özel güvenlik görevlisinin olay esnasında görevi bulunmayan herhangi bir kolluk personeline karşı benzer fiilleri gerçekleştirmesi halinde anılan madde kapsamındaki müeyyide ile karşılaşmayacağı öngörülmüş, konusu suç olan eylemi gerçekleştiren özel güvenlik görevlisi için ise olay anında görev başında olma yahut olmama gibi bir koşul belirtilmemiştir.

Bu durumda, davacının Kırkağaç Asliye Ceza Mahkemesinde devam eden yargılamasında "görevi yaptırmamak için direnme" suçundan yargılandığı fiilin, tek başına 5188 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendine göre özel güvenlik kimlik kartının iptalini gerektirdiği görülmekle birlikte; ceza yargılamasının amacının maddi gerçeğe ulaşmak olduğu, iddianamede yer alan fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğinin anılan ceza yargılaması sonucunda ortaya çıkacağı, nitekim ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:...sayılı kararıyla "görevi yaptırmamak için direnme" suçundan beraat kararı verildiği, verilen hükmün 29/03/2021 tarihinde kesinleştiği anlaşıldığından, davacının özel güvenlik görevlisi olma niteliğini kaybettiğinden söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan; Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyulması halinde yeniden yapılacak yargılamada davalı idarenin vekil ile temsil edilmediğinin de dikkate alınması gerektiği açıktır.