Danıştay 10. Daire E.2021/3373 K.2022/4094

2- ... Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... San. ve Tic. A.Ş. VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacı şirket tarafından; gerçeğe aykırı olarak müstahsil makbuzu düzenlemek suretiyle fazla kütlü pamuk desteği ödemesi alınmasına sebebiyet verildiğinden bahisle, 25/05/2016 tarihinde haksız yere ödendiği iddia olunan 307.132,15 TL'nin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca 1 ay içerisinde geri ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu işlemin gerekçesi olarak davacı şirketin Tareks sistemine kayıtlı mahlıç miktarı üzerinden Söke Ticaret Borsası tarafından belirlenen randıman oranları dikkate alınmak suretiyle en az randıman verisine göre yapılan hesaplama sonucunda tespit edilen miktarın haksız olarak alınmış olan destekleme miktarı olarak davacı şirketten istenildiği, ancak davacı şirketin 2015 yılına ilişkin olarak almış olduğu kütlü pamuğun bir miktarını ...

Kooperatifinin işlettiği, ilgili Kooperatif tarafından işlenen kütlü pamuk sonucunda elde edilen toplam 210.870,00 kg mahlıç pamuğun Kooperatif'in Tareks sistemine kaydedildiği, ayrıca davacı şirket adına Tareks sistemine kayıt edilen 40.040,00 kg mahlıç pamuğun "Benekli St-2" olarak tescil edildiği, Söke Ticaret Borsası tarafından 2015 yılı için belirlenen randıman oranlarında "Benekli St-2" cinsi pamuğun randıman oranının %34-37 aralığında olduğunun tespit edildiği, tüm bu hususların davalı idare tarafından hazırlanan soruşturma raporunda dikkate alınmadığı,

davalı idarece davacı şirketin farklı bir tesiste işletip tescil ettirdiği mahlıç miktarının anılan randıman oranına göre tespiti yapılacak olan kütlü pamuk miktarı ile yukarıda miktarı belirtilen farklı sınıftaki mahlıç pamuğun Söke Ticaret Borsası tarafından belirlenen randıman oranı uyarınca tespit edilecek kütlü pamuk miktarının,

davacının Tareks sistemine tescil ettirdiği mahlıç pamuk miktarına randıman oranları uygulanmak suretiyle tespit edilecek kütlü pamuk miktarına eklenmesi suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken anılan hususlar dikkate alınmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesince davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI

I. Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından, idarelerine gönderilen yazı üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği, idarelerinin amme alacağının tahsili haricinde, amme alacağının aslı ile ilgili bir inceleme yetkisinin bulunmadığı, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. II. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Suç şüphesi ile Söke Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ... sayılı numara ile başlatılan soruşturmada, Tarım ve Orman Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı'na hitaben gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazı uyarınca yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Adli Soruşturma Raporu'nda,

davacı şirketin de aralarında bulunduğu bazı çırçır firmalarınca gerçeğe uygun olmayan (gerçekte satın alınan kütlü pamuk miktarından daha fazlası için) müstahsil makbuzları düzenlenmesi suretiyle haksız kazanç elde edildiğini ve bu müstahsil makbuzları ile yapılan başvurular sonucunda ödenmesi gerekenden daha fazla destekleme ödenmesine neden olunarak haksız ödemeye sebebiyet verildiğinden bahisle,

5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 23. maddesi ve ödeme tarihinde yürürlükte bulunan 2015/21 sayılı Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğin 18. maddesi uyarınca haksız ödemelerin haksız ödemeye sebebiyet veren davacının da aralarında bulunduğu çırçır firmalarından tahsili gerektiği belirtilmiştir.

Anılan raporun, Tarım ve Orman Bakanlığı Makamı'na sunulması üzerine, Bakanlık Makamı'nca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı olur işlemine istinaden, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün, ... tarih ve E... sayılı yazısı ile 2015 yılına ilişkin kütlü pamuk desteklemesi ödemelerinin, gerçeğe uygun olmayan müstahsil makbuzlarını düzenlediği iddia edilen firmalardan tahsilinin sağlanması, Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden istenilmiştir.

Bunun üzerine, Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından tesis edilen ... tarih ve E...sayılı işlem ile 25/05/2016 tarihinde haksız yere ödendiği iddia olunan 307.132,15 TL'nin 6183 sayılı Kanun uyarınca bir ay içerisinde davacı tarafça idareye geri ödenmesi talep edilmiştir.

Bakılan dava da, anılan işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/11/2013 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin "İl/ilçe tahkim komisyonlarının görev, yetki ve işleyişi" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, "(1) Tahkim komisyonları, bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları çözmeye ve karar almaya yetkilidir. Sekretarya hizmetleri il/ilçe müdürlükleri tarafından yürütülmek üzere komisyonlar, ... (ç) Tarım Kanununun 23. maddesinin uygulanmasında gerekli işlemlerin yapılması için ve gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında gerekli hukukî işlemlerin yapılması hususunda karar alır ve ilgili mercilerce uygulanması yönünde girişimde bulunur." hükmü bulunmaktadır.

27/05/2015 tarih ve 29368 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No:2015/21)'in "Tahkim komisyonlarının görevleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "(1) Tahkim komisyonları, bu Tebliğ hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları çözmeye ve karar almaya yetkilidir.

İl tahkim komisyonu; merkez ilçede, ilçe tahkim komisyonunun görevlerini de yapar." düzenlemesi ile "Haksız ödemelerinin geri alınması ve hak mahrumiyeti" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında " (1) Bu Tebliğde belirtilen yetkili merciler, yetki alanına giren verilerin kayıt sistemine doğru girilmesinden, kendilerine ibraz edilen belgelerin kontrolünden ve kendi hazırladıkları belgelerden doğrudan sorumludur.

Bu yükümlülüğü yerine getirmeyerek haksız yere ödemeye neden olanlar ile haksız yere ödemelerden yararlanmak üzere sahte veya içeriği itibarıyla gerçek dışı belge düzenleyen ve kullananlar hakkında gerekli cezai, hukuki ve idari işlemler il müdürlüklerince yapılır. İl Tahkim Komisyonlarınca 5488 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre yapılacak iş ve işlemler değerlendirilip karara bağlanır, gereği il müdürlüklerince yerine getirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dairemizin 03/03/2022 tarihli ara kararıyla, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden; yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca karar alınmak üzere edinilen bilgi ve belgelerin il/ilçe tahkim komisyonuna tevdi edilip edilmediği sorulmuş, tevdi edilmedi ise sebebinin ve hukuki gerekçelerinin açıklanması istenilmiş, il/ilçe tahkim komisyonu tarafından verilen bir karar mevcut ise bu kararın ve bu karar uyarınca yapılan işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler istenilmiştir.

Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından bu dosya özelinde ara kararı cevabı verilmemiş ise de, aynı soruşturma raporunda adı geçen şirketler tarafından açılan davalardan Dairemiz esasına E:2021/4957 sayısıyla kayıtlı dosyada, Dairemiz tarafından yapılan aynı içerikli ara kararına Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 25/05/2022 tarihinde, Cumhuriyet Savcılığının sunduğu ve resmi kurumlardan alınan veriler ile yapılan incelemeler sonucunda başmüfettişlik soruşturma raporunda net bir karar verildiği, ihtilaflı bir konu olmadığı, kararın bakan imzası ile onaylı soruşturma raporuna istinaden alındığı bu nedenle de il veya ilçe tahkim komisyonu kararının alınmadığı cevabı verilmiştir.

Bu durumda, gerek dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden, gerekse de bahsi geçen dosya özelinde yapılan ara kararına Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından verilen cevabi nitelikteki yazıda, il/ilçe tahkim komisyonlarınca alınmış bir kararın bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca yapılacak inceleme ve araştırmalar sonucunda sorumlular yönünden yapılacak işlemler hakkında karar alma yetkisinin il/ilçe tahkim komisyonlarında olmasına rağmen, Bakanlık Makamınca alınan karar ve bu kararın gereklerinin yapılmasının Vergi Dairesi Müdürlüğünden istenilmesine ilişkin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işlemi yetki yönünden hukuka aykırıdır.

Bu itibarla, yetki yönünden hukuka aykırı idari işlemler dayanak alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu durumda, haksız yere ödendiğinden bahisle yapılan ödemenin iadesinin istenilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk, işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik bulunmamıştır.