Danıştay 10. Daire E.2021/3436 K.2025/2851

Dava konusu istem: Davacıların murisi olan Jandarma Astsubay Üstçavuş ...'ün, Ankara 2. Özel Kuvvet Tugay Komutanlığında görev yapmakta iken, görevli olarak gittiği Diyarbakır ili, Sur ilçesinde gerçekleştirilen terörle mücadele operasyonları kapsamında yürütülmekte olan Bayrak-12 operasyonu sırasında 18/02/2016 tarihinde şehit olmasından dolayı uğramış olduklarını iddia ettikleri zararlarına karşılık her bir davacı için 1.000,00'er TL maddi, eş ... için 500.000,00 TL, oğul ... için 300.000,00 TL, anne ve baba olan diğer davacılar için 250.000,00'er TL olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 4.000,00 TL maddi ve 1.300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI

1- Davacılar tarafından, yakınlarının Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yaptığı, husumetin Milli Savunma Bakanlığı olması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yetersiz kaldığı, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin yarar kabul edilmemesi gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

2- Davalı idare tarafından, olayda idarelerinin herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiği, manevi tazminata faiz yürütülemeyeceği, idareleri harçlardan muaf olduğundan yargılama gideri yüklenmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının onanması, manevi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılardan ...'ün eşi, diğer davacı ...'ün babası ve ... ve ...'ün oğulları olan Jandarma Astsubay Üstçavuş Hüseyin Gümüş, Ankara 2. Özel Kuvvet Tugay Komutanlığında görev yapmakta iken, görevli olarak gittiği Diyarbakır ili, Sur ilçesinde gerçekleştirilen terörle mücadele operasyonları kapsamında yürütülmekte olan Bayrak-12 operasyonu sırasında 18/02/2016 tarihinde açılan taciz ateşlerinden korunmak için girdiği binanın çökmesi sonucu hayatını kaybetmiştir.

Davacılar yakının durumu Vazife Malullüğü Tespit Kurulunda 02/03/2016 tarihinde incelenerek 161 sayı ile 3713 sayılı Kanuna göre vazife malulü olduğuna karar verilmiş ve 10 yıl 6 ay fiili hizmeti ile 2 yıl 4 ay 15 gün fiili hizmet zammı süresi olmak üzere toplam 12 yıl 10 ay 15 gün hizmetine karşılık 5. derece 3. kademe intibakı + 1300 ek gösterge rakamı ve 9 kıdem yılı üzerinden eşi ... ile oğlu ... ve babası ... ile annesi ...’e 15/03/2016 tarihinden itibaren dul yetim aylığı bağlanmış, dul ve yetimlerine 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesinin (a) fıkrası gereğince 15/03/2016 tarihinden itibaren ilgilinin görevdeki emsalinin aylığı ödenmiştir.

Ayrıca Jandarma Genel Komutanlığı'nın... tarih ve... sayılı kararı ile 2330 sayılı Kanun uyarınca murisin hak sahiplerine 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un 3. maddesi uyarınca 84.376,00 TL nakdi tazminat ödemesi yapılmıştır.

Davacılar tarafından, yaşanan bu elim olay nedeniyle uğramış olduklarını iddia ettikleri zararlarına karşılık her bir davacı için 1.000,00'er TL maddi, eş ... için 500.000,00 TL manevi, oğul ... için 300.000,00 TL manevi, anne ve baba olan diğer davacılar için 250.000,00'er TL manevi olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam 4.000,00 TL maddi, 1.300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvuruları üzerine verilen davacıların istinaf başvurularının kısmen reddine, kısmen kabulüne ilişkin kısmının incelenmesi:

Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır.

Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince manevi tazminat istemleri yönünden ... için 50.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL ve ... için de 15.000,00 TL olmak üzere toplam 110.000,00 TL manevi tazminatın davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Temyiz konusu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi kararıyla, ... ve ...için hükmedilen manevi tazminat miktarı yeterli görülmüş, müteveffanın annesi ... ve babası ... için hükmedilen manevi tazminatın ise yetersiz takdir edildiği gerekçsiyle müteveffanın annesi ...... için 30.000,00 TL ve babası ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılardan ...'e ve ...'e ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin ise reddine karar verilmiştir.

Bununla birlikte, manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacılardan ...'ün eşini, ...'ün babasını,...ile...’ün ise çocuklarını genç yaşta, terör olayı nedeniyle kaybetmeleri sonucu manevi varlıklarında meydana gelen ve ömür boyu etkileri sürecek olan zararın giderilebilmesi için takdir edilen manevi tazminat miktarlarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.

Bu itibarla; davacıların manevi tazminat istemleri yönünden yukarıda değinilen ilkeler gözetilerek yeniden karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında bu kısım yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.