Danıştay 10. Daire E.2021/3587 K.2022/3670

Dava konusu istem: Osmaniye ili, …İlçe Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, izinli olduğu 28/08/2008 tarihinde.

Polis Karakolunun önünden geçmekte iken polis karakolunda görevli iki polis memurunun sivil bir vatandaşa karşı sert davranışlarda bulunması nedeniyle olaya müdahale etmek istemesi üzerine ilgili polis memurları tarafından kolunun kırılması suretiyle darp edildiğinden ve Osmaniye Devlet Hastanesinden %15 oranında iş gücü kaybına uğradığına ilişkin engelli sağlık kurulu raporu aldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 120.000,00 TL maddi,

50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 170.000,00 TL tazminatın idareye başvuru tarihi olan 30/03/2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 01/07/2014 tarih ve E:2010/11037, K:2014/4461 sayılı kararı ile ilk derece mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının onanmasına, maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi üzerine, bozulan kısım yönünden bozma kararına uyulmayarak verilen temyize konu …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı ısrar kararıyla; idarenin ajanı olan polis memurları üzerindeki denetimin gereğince yapılmamış olmasının, hizmetin kusurunu ortaya koyduğu,

bu suretle meydana gelen zararın, hizmeti yürütmekle görevli idarece tazmini gerektiği, efor kaybından dolayı davacıya ödenmesi gereken maddi tazminat miktarının hesaplanması amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor uyarınca, 58.748,34 TL maddi tazminatın davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle Mahkemelerinin ilk kararının maddi tazminata ilişkin kısmında ısrar edilmesine, davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüyle 58.748,34 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Israr kararının efor kaybı tazminatının davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle onanmasına, efor tazminatının miktarı bakımından temyiz incelemesinin yapılmak üzere dosyanın Onuncu Daireye gönderilmesine ilişkin 04/04/2019 tarihli ve E:2016/3278, K:2019/1538 sayılı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun bulunarak davalı idarenin dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmeyerek, temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

KARAR_DÜZELTME

TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının herhangi bir maddi kaybının bulunmadığı ve ilk derece mahkemesinin kararının usûl ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek onama kararının düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile Daire kararı kaldırılarak İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 18/01/2021 tarih ve E:2020/2085, K:2021/60 sayılı kararı kaldırılarak davalı idarenin temyiz istemi yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Osmaniye ili, …İlçe Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, izinli olduğu 28/08/2008 tarihinde …Polis Karakolunun önünden geçmekte iken polis karakolunda görevli iki polis memurunun sivil bir vatandaşa karşı sert davranışlarda bulunması nedeniyle olaya müdahale etmek istemesi üzerine ilgili polis memurları tarafından kolunun kırılması suretiyle darp edildiğinden ve Osmaniye Devlet Hastanesinden %15 oranında iş gücü kaybına uğradığına ilişkin engelli sağlık kurulu raporu aldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 120.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 170.000,00 TL tazminatın başvuru tarihi olan 30/03/2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

…İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı ile davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 58.748,34 TL maddi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, maddi ve manevi tazminat istemlerinin fazlaya ilişkin kısımlarının reddine karar verilmiştir.

Davalı tarafından bu kararın temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 01/07/2014 tarih ve E:2010/11037, K:2014/4461 sayılı kararı ile efor kaybı olmadığından bahisle İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata hükmedilmesine ilişkin kısmının bozulmasına, manevi tazminata hükmedilmesine ilişkin kısmının onanmasına karar verilmiş, anılan kararın düzeltilmesi istemi de Dairece reddedilmiştir.

…İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı ile bozma kararına uyulmayarak ilk kararda yer alan gerekçelerle davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 58.748,34 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi yolundaki kararda ısrar edilmiştir. Sonuç olarak manevi tazminata yönelik kısım kesinleşmiştir.

Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2019 tarih ve E:2016/3278, K:2019/1538 sayılı kararı ile ısrar kararının efor tazminatına hükmedilmesi yönünden onanmasına, hükmedilen efor tazminatının miktarı bakımından temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bunun üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 18/01/2021 tarih ve E:2020/2085, K:2021/60 sayılı kararı ile …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının onanmasına karar verilmiştir.

Davalı idare tarafından, onama kararının düzeltilmesi istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesi tarafından yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda Osmaniye Devlet Hastanesinden alınan 08/01/2010 tarihli yeni raporda iş gücü kaybı oranının %8 olarak tespit edildiği, efor kaybının hesaplanması amacıyla yaptırılan ve hükme esas alınan 17/04/2010 tarihli bilirkişi raporunda uzman çavuş maaşının hesaba esas alındığı ve kalan bakiye ömrü hesabının PMF yaşam tablosu üzerinden yapıldığı, sonuç itibarıyla toplam zararın 58.748,34 TL olduğunun tespit edildiği, İdare Mahkemesince anılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak maddi tazminat talebinin 58.748,34 TL'lik kısmının kabulü yolunda karar verildiği görülmektedir.

Tazminat hukukunda, çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin kalıcı sakatlıkları nedeniyle beden gücü kaybına bağlı olarak gelirinde, dolayısıyla mal varlığında bir eksilme meydana gelmemiş olsa dahi güç (efor) kaybı tazminat olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmektedir. Beden gücü kaybına uğrayan kişinin aynı görevi zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarfıyla yaptığı gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsemektedir. Bu doğrultuda kamu görevlilerinin, görevlerinin neden ve etkisinden kaynaklanan güç (efor) kaybına dayanan maddi zararlarının tazmin edilmesi gerektiğinde duraksama yoktur.

İdare hukuku ilkelerine göre maddi zarar; idari işlem veya eylem nedeniyle kişinin mal varlığının (patrimuanın) aktifinde meydana gelen azalma nedeniyle uğranılan zarar ile elde edilmesi kesin olan gelirden yoksun kalma sonucu uğranılan toplam zarar olup; bedensel nitelikteki maddi zarar ise, kişinin sağlığına kavuşmak için yaptığı tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalması ya da yok olması nedeniyle elde edeceği gelirde ve gücünde meydana gelen azalmayı ifade etmektedir.

Dava konusu olay nedeniyle davacı tarafından Osmaniye Devlet Hastanesinden alınan …tarihli ve …sayılı Özürlü Sağlık Kurulu Raporunda, davacının %8 daimi maluliyetinin olduğu belirlenmiş olup anılan raporun Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca düzenlendiği anlaşılmaktadır. Oysa dava konusu olay nedeniyle davacının talep ettiği efor (güç kaybı) tazminatının belirlenmesi için, meslekte kazanma güç kaybı oranının belirlenmesine yönelik olan 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre düzenlenecek sağlık kurulu raporunun esas alınması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacının dava konusu olay nedeniyle bedensel güç kaybına uğradığı, bu nedenle günlük yaşamını ve çalışma hayatını emsallerine ve eskiye nazaran daha fazla güç (efor) sarfederek sürdüreceği açık olup, bu fazladan sarfedilen efordan kaynaklanan maddi zarar; en fazla net asgari ücret tutarı kadar olacağından, aktif dönemde, zarara uğranılan tarihten itibaren yasal emeklilik yaşı olan 55 yaşın sonuna kadar asgari geçim indirimi (AGİ) dahil net asgari ücrete (2022 yılına kadar AGİ dahil, 2022 yılından sonra AGİ hariç olmak üzere) yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümleri uyarınca belirlenecek iş gücü kaybı oranının uygulanması;

pasif dönemde ise davacının yasal emeklilik yaşını ikmalinden TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar geçecek süre için -bir çalışmanın karşılığı olmaması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete yine çalışma gücü kaybı oranının uygulanması sonucu ortaya çıkacak miktarların toplanması suretiyle güç (efor) kaybı tazminatı hesaplanmalıdır.

Söz konusu hesaplamada, gelecek yılların asgari ücretlerinin bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihte bilinen net asgari ücret miktarının her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle belirlenmesi gerekmektedir. Bu durumda, İdare Mahkemesince yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacının güç (efor) kaybından kaynaklanan maddi zararının bilirkişi marifetiyle hesaplanarak yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesince verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.