Danıştay 10. Daire E.2021/3654 K.2025/663

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Aliağa Devlet Hastanesinde yapılan tedavisinin hatalı ve eksik yürütülmesi sebebiyle vücudunda oluşan hasar ve böbreğini kaybetmesi olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle 100.000,00 TL maddi, 500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının maddi tazminat istemi yönünden.

Adli Tıp Kurumu raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, hizmet kusuru nedeniyle tazminata hükmedilebilmesi için zarara idarenin kusurlu eyleminin neden olması gerektiği, ancak hekimin uygun olmayan eyleminin mevcut sonuca olumsuz bir etkisi olmadığının olaya ilişkin alınan Adli Tıp Kurumu raporunda belirtilmesi karşısında meydana gelen zarar ile idarenin hizmet kusurunu oluşturan eylemi arasında illiyet bağı olmadığı dolayısıyla şartları oluşmadığından davacının maddi tazminat isteminin reddi gerektiği sonucuna ulaşıldığı, davacının manevi tazminat istemi yönünden;

manevi tazminata hükmedilmesi idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucu bir elem ve üzüntünün duyulmuş olmasının gerektiğinin açık olduğu, olayda her ne kadar davacının böbreğini kaybetmesinde hekimin uygun olmayan eyleminin etkisi olmadığı yönündeki Adli Tıp Kurumu raporu bulunmakta ise de davacının acil servise başvurusu sonrasında tam idrar tetkikinin ve hemogram takibinin yapılması gerekirken bu tetkiklerinin yapılmadan taburcu edilmesi nedeniyle idarenin hizmet kusuru bulunduğunun Adli Tıp Kurumu raporuyla sabit olması ve davacının yanlış uygulama sonrasında taburcu edildikten sonra aynı gün tekrar hastaneye başvurması,

acilen ameliyata alınması ve sonrasında yaşadığı olaylar nedeniyle acı ve elem duyduğu, üzüntü ve sarsıntı yaşadığı sonuç ve kanaatine varıldığından, talep edilen 500.000,00 TL manevi tazminat talebinin 40.000,00 TL'lik kısmının kabulü, kalan 460.000,00 TL yönünden ise davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI

Davacı tarafından, doktorun görevini ihmal etmesi sebebiyle böbreğini kaybettiği, iç kanama geçirdiğinin tespit edilemediği ve ambulansla sevkinin sağlanmadığı, davanın manevi tazminat yönünden kısmen reddi ile maddi tazminat yönünden reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu olayda tazmini gerektirici bir husus bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği, harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

A) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre; davacının 22/06/2016 tarihinde iskeleden düşerek yaralanması sonucunda Aliağa Devlet Hastanesine başvurduğu, akciğer grafisi, vertebra grafisi (dorsal ve lomber) çekildiği, dicloron, muscoril enjeksiyonu yapıldığı ve ortopedi poliklinik kontrolü önerilerek taburcu edildiği, 23/06/2016 tarihinde idrardan kan gelme şikayeti ile Menemen Devlet Hastanesine başvurduğu ve yapılan tetkikleri sonucunda sağ böbrekte komplet laserasyon tespit edilerek nefrektomi operasyonu yapıldığı,

davacı tarafından Aliağa Devlet Hastanesinde görevli doktorun görevini ihmal etmesi sebebiyle sağ böbreğini kaybettiği, idarenin hizmet kusurunun mevcut olduğu ileri sürülerek davalı idareye tazminat ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayla ilgili olarak yürütülen ceza davası sırasında ... Asliye Ceza Mahkemesi tarafından alınan Adli Tıp Kurumu 7. Adli Tıp İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan 23/10/2019 tarih ve 4819 karar sayılı raporda, "Kurumumuzun ...-... ve ...-... tarih karar sayılı müzekkerelerinde talep edildiği halde kişinin Aliağa Devlet Hastanesine yaptığı başvurularla ilgili muayene bulgularını da içerir müşahade evrakının gönderilmemiş olduğu, bu bilgiler olmadan yapılan değerlendirmeye göre;

düşme ve sağ torakolomber bölgeye demir çarpması şikayeti ile 22/06/2016 tarihinde Aliağa Devlet Hastanesi acil servisine başvuran kişiye tam idrar tetkiki ve hemogram takibinin yapılması gerektiği, bu tetkikler yapılmadan kişinin taburcu edilmesinin uygun olmadığı, dolayısıyla Dr....'ın eylemlerinin tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olmadığı, ancak uygun tetkikler yapılarak takip edilmiş olması halinde de travmaya bağlı böbrekte gelişen komplet laserasyonun tedavisinde nefrektomi işleminin yapılacağı, yani hekimin uygun olmayan eyleminin mevcut sonuca olumsuz bir etkisinin olmadığı" yönünde görüş bildirilmiştir.

İdare Mahkemesince anılan raporun hükme esas alınması suretiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş olup, tarafların istinaf başvuruları da reddedilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.

İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetimi yapılacağından, mahkemece, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.

Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan, manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminatın hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır.

Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar.

Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli olması ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi tazminat, patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının duyulan elem ve ızdırabı giderecek bir oranda olması gerekmektedir. Dava konusu olayda, olayın gerçekleşme şekli ve zararın niteliği dikkate alındığında, Bölge İdare Mahkemesince takdir edilen manevi tazminat miktarının, uğranılan zarara göre düşük kaldığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.