Danıştay 10. Daire E.2021/4245 K.2025/2726

2- ... 3- ... VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları (oğlu/kardeşi) olan Piyade Teğmen ...'nın 12/02/2017 tarihinde Suriye Elbab'ta Fırat Kalkanı Harekatı esnasında 10. manevra unsuru (Akil Tepe) bölgesinde DEAŞ terör örgütü tarafından yapılan havan atışı sonucunda şehit olması nedeniyle desteğinden yoksun kaldıklarından bahisle uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık baba ... için miktar artırımıyla 15.000,00 TL, anne ... için miktar artırımıyla 57.500,00 TL maddi tazminat ile söz konusu olay nedeniyle yaşanan elem ve ızdırabın karşılığı olarak ... için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, kardeş ... için 35.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların yakınının ölümü ile neticelenen olayın, kamu hizmetinin ifası sırasında, bu hizmete bağlı olarak DEAŞ terör örgütü eylemleri sonucu meydana geldiği ve söz konusu olayda idareye yüklenebilecek bir hizmet kusuru bulunmamakla birlikte, zararlı sonucu doğuran olay ile hizmet arasında illiyet bağı bulunduğundan, bu zararın, zarar gören üzerinde bırakılmayarak topluma yayılmasının, eşitlik ve hakkaniyet esaslarına uygun düşeceği görülmekle, davacıların zararlarının kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince davalı idare tarafından karşılanması gerektiği,

davacı ...'nın maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 46.119,00 TL maddi tazminatın ödenmesi, ...'nın fazlaya ilişkin maddi tazminat talebi ile davacı ...'nın maddi tazminat talebinin ise reddine karar verilmesi, davacıların manevi tazminat taleplerinin kabulü ile ... için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, ... için 35.000,00 TL olmak üzere toplam 135.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile birlikte davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, şehit murislerinin gelirinin sadece kat sayı artışı ile belirlenmesinin hatalı olduğu, terfi etmesi ihtimalinin hesaplamalara dahil edilmediği, desteğin pay oranlarının hatalı tespit edildiği, rapor tarihinin 2019 olduğu, hüküm tarihindeki son duruma göre hesaplama yapılması gerektiği, hesap raporunda indirilen kalemlerin yanlış değerlendirme ile yapıldığı, bakiye nispi karar harcının kendilerine tamamlattırılmasının isabetli olmadığı, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, idarenin kusurunun bulunmadığı, Devletçe sağlanan yararların maddi tazminattan mahsubu gerektiği, talep edilen manevi tazminatın yüksek olduğu, idarenin harçtan muaf olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılar tarafından, yakınları (oğlu/kardeşi) olan Piyade Teğmen ...'nın 12/02/2017 tarihinde Suriye Elbab'ta Fırat Kalkanı Harekatı esnasında 10. manevra unsuru (Akil Tepe) bölgesinde DEAŞ terör örgütü tarafından yapılan havan atışı sonucunda şehit olması nedeniyle desteğinden yoksun kaldıklarından bahisle uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık baba ... için miktar artırımıyla 15.000,00 TL, anne ... için miktar artırımıyla 57.500,00 TL maddi tazminat ile söz konusu olay nedeniyle yaşanan elem ve ızdırabın karşılığı olarak ... için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, kardeş ... için 35.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Yardım" başlıklı 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, sakatlanan, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz.

Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır.

2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden; engelli hale gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malullüğü aylığı bağlanacağı, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılarak ödeneceği.

"Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminat ile bağlanan emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kabulüne İlişkin Kısmına Karşı Davalı İdare Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmı ile Maddi Tazminat İstemlerinin Kısmen Reddine İlişkin Kısmına Karşı Davacılar Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, anılan kısımları dair usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

B- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi kararının Maddi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulüne İlişkin Kısmı Yönünden İncelenmesi:

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; ... İdare Mahkemesinin 19/04/2019 tarihli ara kararına cevaben dosyaya sunulan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve E:... sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesinden, davacı anne Hülya ve baba Etem'e 3713 sayılı Kanun kapsamında 15/02/2017 tarihinden itibaren vazife malullüğü aylığı bağlandığı, müsteşar aylığı tutarının otuz katı tutarında emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi uyarınca tütün ikramiyesi ödendiği ayrıca 2330 sayılı Kanun gereği nakdi tazminat ödendiği anlaşılmaktadır.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu hükümlerine göre davacılara bağlanan vazife malullüğü aylığı, şehit olan davacılar yakınının görevdeki emsali askerin görev aylığı kadar olduğundan ve davacılara emekli ikramiyesi, tütün ikramiyesi ve nakdi tazminat da ödendiğinden davacılardan anne Hülya ve baba Etem'in herhangi bir maddi zararı bulunmamakta olup, Mahkemece hükme esas alınacak nitelik ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı anne ...'nın maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

C) Davacıların Bakiye Nispi Karar Harcına İlişkin Temyiz İsteminin İncelenmesi:

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde, yargı işlemlerinden Kanuna bağlı (1) sayılı Tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu. 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı. 16. maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı Tarifede yazılı değerlerin esas olduğu.

21. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği.

28. maddesinde ise, (1) sayılı Tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.Anılan Kanun'un, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı Tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.

Bu doğrultuda; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç, keşif ve bilirkişi ücreti ile posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının ise, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir. Bu nedenle de temyize konu kararda İdare Mahkemesi kararının davalı idarece ödenmesi gereken bakiye nispi karar harcının davacılara tamamlattırılmasına ilişkin kısmı yönünden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.