Danıştay 10. Daire E.2021/5029 K.2024/5240

2- ... Valiliği / ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU: Davacılar tarafından, murisleri ...'ın Işid terör örgütü üyelerince öldürüldüğünden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık şimdilik her bir davacı için ayrı ayrı 200,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL maddi tazminat ile eş için 150.000,00 TL, anne, baba ve çocukları için de ayrı ayrı 100.000,00 TL olmak üzere toplam 550.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu olayda davacılar tarafından ... Valiliğine yapılan ... tarihli başvurunun, ... tarihinde ... Valiliğine tebliğ edildiği, yapılan başvuru üzerine ...

Valiliği tarafından herhangi bir işlem tesis edilmediği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca, başvuru üzerine altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği, 24/09/2019 tarihli başvurunun cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi işleminden itibaren 60 gün içinde en son 24/01/2020 tarihine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 07/09/2020 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından; tazminat talebinin 5233 sayılı Kanun uyarınca yapıldığı, dolaysıyla sürelerin İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesine göre değil 5233 sayılı Kanun'a göre değerlendirilmesi gerektiği, 26/09/2019 olan başvuru tarihinden itibaren 6+3 aylık sürenin 26/06/2020 tarihinde sona ereceği ve bu tarihten itibaren 60 günlük süre içerisinde (yani en geç 26/08/2020 tarihinde) davanın açılması gerektiği, ancak 7226 sayılı Kanun ve 30/04/2020 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 26/09/2019 tarihinde başlayan idarenin cevap verme süresinin de 13/03/2020 ile 15/06/2020 tarihleri arasında durduğu,

zımnen ret süresinin 26/09/2020 tarihine kadar uzadığı, 07/09/2020 tarihinde dava açıldığı, adli tatil sürelerinin de hesaba katılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI:Davalı idareler tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, yakınları ...'ın Işid terör örgütü üyelerince öldürüldüğünden bahisle 5233 sayılı Kanun uyarınca maddi ve manevi zararlarının karşılanması istemiyle 24/09/2019 tarihli dilekçe ile ... Valiliğine başvuru yapıldığı, cevap verilmemesi üzerine uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık şimdilik her bir davacı için ayrı ayrı 200,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL maddi tazminat ile eş için 150.000,00 TL, anne, baba ve çocukları için de ayrı ayrı 100.000,00 TL olmak üzere toplam 550.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu. "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı.

3. fıkrasında, bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu sürelerin, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacağı; idareye başvuru tarihinde yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, istemin reddi veya zımnen reddi hallerinde dava açma süresi içinde dava açılabileceği.

14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı nedeniyle ilk incelemeye tabi tutulacağı. 15. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde ise, süre aşımı halinde davanın reddine karar verileceği hükmü bulunmaktadır.

5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir." hükmüne.

6. maddesinde, "Zarar gören veya mirasçılarının veya yetkili temsilcilerinin zarar konusu olayın öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde, her hâlde olayın meydana gelmesinden itibaren bir yıl içinde zararın gerçekleştiği veya zarar konusu olayın meydana geldiği il valiliğine başvurmaları hâlinde gerekli işlemlere başlanır. Bu sürelerden sonra yapılacak başvurular kabul edilmez.

Bu Kanun kapsamındaki yaralanma ve engelli hâle gelme durumlarında, yaralının hastaneye kabulünden hastaneden çıkışına kadar geçen süre, başvuru süresinin hesaplanmasında dikkate alınmaz. İlgili valilik dışında diğer valilikler, kaymakamlıklar, Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri, diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan başvurular ilgili valiliğe gönderilir.

Komisyon, zarar görenlerce yapılacak her başvuru ile ilgili çalışmalarını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde tamamlamak zorundadır. Zorunlu hâllerde, bu süre vali tarafından üç ay daha uzatılabilir..." hükmüne; son fıkrasında da "Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, nihai işlem sonucunun ilgiliye tebliğine kadar genel hükümlere göre dava açma sürelerini durdurur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, 5233 sayılı Kanun kapsamında zararlarının karşılanması istemiyle 24/09/2019 tarihli dilekçe ile ... Valiliğine başvuru yapıldığı, dilekçenin 26/09/2019 tarihinde anılan Valiliğe teslim edildiği ancak yasal süre içerisinde Valilikçe cevap verilmediği anlaşılmaktadır.

2577 sayılı Kanun'un davacılar tarafından idareye yapılan başvuru tarihinde yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara yaptıkları başvuruya altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve bu altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabileceği kurala bağlanmış olmakla birlikte, 5233 sayılı Kanunda idarelerin işlem tesis etme süreleri ile ilgili olarak farklı bir düzenlemeye gidilmiştir.

Anılan Kanun'un 6. maddesinde, zarar görenlerce yapılacak başvurular ile ilgili çalışmaların, başvuru tarihinden itibaren 6 ay içinde tamamlanmak zorunda olduğu, zorunlu hâllerde ise, bu sürenin vali tarafından 3 ay daha uzatılabileceği belirtilmiş ise de, sürenin hangi hallerde uzatılabileceğine, idareye başvuru tarihinden itibaren 6 ay içerisinde başvuruların sonuçlandırılamaması ve bu sürenin 3 ay daha uzatılmış olması hallerinde başvuruculara durumu açıklayıcı bir bildirim yapılıp yapılmayacağına veya başvurucuların bu durumdan haberdar olup olmadığının tespitine yönelik mevzuatta bir düzenleme bulunmamaktadır.

İş yoğunluğu durumu dikkate alınarak başvurucuların sürenin 3 ay uzatılmış olabileceğini düşünmeleri de olasıdır. Başvurucuların sürenin 3 ay uzatılıp uzatılmadığını bilmediği hallerde, dava açma süresinin bu durumun göz ardı edilerek hesaplanması hak arama hürriyetinin dayanaktan yoksun olarak kısıtlanması anlamına gelebilecektir.

Bu nedenlerle, 5233 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca yapılan başvuruya 6 ay içerisinde cevap verilmemesi durumu zımni ret olarak kabul edilip bu 6 aylık sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açılabileceği gibi, başvurunun sonuçlandırılma süresinin 3 ay uzatıldığı düşünülerek 6+3 aylık sürenin dolması üzerine, bu sürenin zımni ret olarak kabul edilip, davanın en geç 6+3 aylık sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde açılabileceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda davacıların başvuru yaptığı tarih olan 26/09/2019 tarihinden itibaren 6+3 aylık sürenin bitiminden sonra 60 gün içinde yani en geç 26/08/2020 tarihinde dava açılması gerektiği, 26/08/2020 tarihinin adli tatile denk gelmesi nedeniyle en geç adli tatilin sona erdiği günü izleyen yedinci gün olan 07/09/2020 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu görülmektedir.

Bu itibarla, davanın süresinde olduğu anlaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.