Danıştay 10. Daire E.2021/5060 K.2024/4334

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 42. maddesine aykırılık nedeniyle, aynı Kanun'un 77. maddesi 8. fıkrası uyarınca şirketlerine 854.804,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirkete idari para cezası uygulanmasına sebebiyet veren yapı projesinin İzmir İli Menemen İlçesi ... Ada ...

Parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde inşa edildiği, taşınmaz üzerinde 5 blokta toplam 140 konutun yer aldığı, konut adedinin mevzuatta alt sınır olarak belirlenen otuz adet üzerinde bulunduğu, bu haliyle davacı şirketin anılan proje için mevzuat gereği bina tamamlama sigortası yaptırması veya tüketicilere banka teminat mektubu, hakediş sistemi ya da bağlı kredi ile teminat sağlamasının yasal zorunluluk olduğu, davacı şirketin bina tamamlama sigortası yaptırmadığı gibi mevzuatta belirtilen diğer teminat türlerini de sağlamadığı,

davalı idare tarafından... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacı şirkete aykırılığın giderilmesi için bir aylık süre verilmişse de anılan süre içerisinde aykırılığın giderilmediği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi, 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yapı bütünlüğü içinde maketten ön ödemeli konut satışı yapılmadığı, dosyaya sunulan savunma ve delillerin bilirkişi tarafından incelenmeden karar verildiği, idare tarafından inceleme yapılırken hangi belgelerin esas alındığı ve bu belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunda davacıya savunma yapma imkanı tanınmadığı, noterde yapılması zorunlu olan sözleşme örneklerinin noterlerden sorulmadığı, yasanın yürürlük tarihinden önce yaptığı inşaatlar için de bina tamamlama sigortası olmadığı gerekçesi ile ceza verilmiş olmasının usule, yasaya ve hakkaniyete aykırı olduğu, idarece yapı bütünlüğü gösterdiği kabul edilen projeler için ayrı ayrı idari para cezası düzenlenmesinin şirketin ticari hayatını sonlandıracağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idarece, davacı tarafından tüketicilerle 6502 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra da sözleşmeler yapıldığı, tamamlama sigortası dışında mevzuatın öngördüğü diğer teminat türlerinin kullanılmadığı belirtilerek temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemin, ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davaya da konu edildiği anlaşıldığından, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan iki ayrı dava açıldığından, sonradan açılan bu dava hakkında Bölge İdare Mahkemesi tarafından İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak derdestlik nedeniyle incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, İzmir İli Menemen İlçesi ... Ada ... Parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde inşa edilen 5 blokta toplam 140 konut projesinde tüketicilerin ödemelerinin teminat altına alınmaması hususunun 6502 sayılı Kanun'un 42. maddesine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 77. maddesinin 8. fıkrası uyarınca 854.804,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" hükmüne yer verilmek suretiyle "derdestlik" doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış; Kanun'un 115. maddesinde ise, mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın ve Dairemizin 2021/5055 esasında kayıtlı dosyasının birlikte incelenmesinden; bu davanın konusunu oluşturan... tarih ve ...sayılı işlemin iptali istemiyle, ... İdare Mahkemesinin E:... esas sırasına kayıtlı dosya ile de dava açıldığı, ilgili davada... tarihinde K:... sayısı ile verilen ret kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin 30/10/2024 tarih E:2021/5055, K:2024/4331 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanunun 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine kabul edilen Hukuk Muhakemeleri Kanununun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığı ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, ...İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilen, davacı tarafça yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusu reddedilen ve Dairemizin 30/10/2024 tarih E:2021/5055, K:2024/4331 sayılı kararı ile onanarak kesinleşen dava ile bakılmakta olan bu davanın tarafları, konusu ve sebebinin aynı olduğu anlaşıldığından, sonradan açılan iş bu davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.