Danıştay 10. Daire E.2021/6294 K.2024/6097

Davanın_konusu

Davacı tarafından, ikamet ettiği Malatya ili, Doğanşehir ilçesi, ... Köyü, ... Mezrası'nda bulunan malvarlığının, babasının terör örgütü tarafından öldürülmesi ve kendisinin de güvenlik sorunundan dolayı göç etmesi sonucu zarara uğradığından bahisle 5233 sayılı Yasa kapsamında uğradığı zararların tazmini istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine tesis edilen ve davacıya toplam 27.194,00 TL tazminat ödenmesine ilişkin Malatya Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun ...tarih ve...sayılı kararının iptali ile uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık 35.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 630.243,70 TL) maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idare tarafından tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunun Mahkemelerinin iptal kararıyla sabit olduğu anlaşılmakla, bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen maddi zararın (taleple bağlılık ilkesi gereğince) 35.000 TL'lik kısmının davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, tazminat isteminin ise kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince.

19/11/2020 tarihli ara kararı ile taraflarca bilirkişi raporuna yapılan itirazların reddedildiği, raporda tespit edilen hususların Dairelerince yeterli görüldüğü, taraflara başkaca yapmak istedikleri usuli işlemler için süre verildiği, davacı tarafın 30/12/2020 havale tarihli dilekçesi ile miktar artırımı talebinde bulunduğu ve talebini bilirkişi raporunca belirtilen 1/7 hissesine isabet eden zarar tutarı aşılmak suretiyle 595.243,70 TL artırarak 630.243,70 TL'ye yükselttiğinin anlaşıldığı, öte yandan, davalı idare tarafından tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu,

bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen maddi zararın 95.191,69 TL'lik kısmın davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ...gün ve E:..., K:... sayılı kararın maddi tazminata ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile maddi tazminatın 35.000,00 TL'lik kısmının faiz istemi olmadığından faizsiz olarak, maddi tazminatın 60.191,69 TL'lik kısmının ise miktar artırım tarihi olan 30/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin tazminat talebinin reddine kesin olarak karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; usule ilişkin olarak talep miktarı temyiz sınırının üstünde olduğu için kararın kesin olduğu yönündeki hükmün hatalı olduğu, bilirkişi raporunda zarar kalemlerinin eksik ve hatalı incelendiği, raporda bilirkişilerin yetkisini aşarak hukuki değerlendirme yaptığı açık olduğu halde Mahkemece itirazlarının kabul edilmediği, meyve ağaçlarının kendisi tarafından dikilerek yetiştirildiği, taşınmazın tek başına zilyedi olduğundan 1/7 oranındaki payı üzerinden zarar bedeli belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra her ne kadar ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince temyize konu karar kesin olarak verilmiş ise de söz konusu kararın, verildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında temyize tabi olduğuna karar verilerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Usûl hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup, istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.

Öte yandan, dava dilekçesinde talep edilmediği halde miktar artırımı dilekçesinde yapılan yasal faiz talebinin, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olduğunu kabul etmeye hukuken olanak bulunmamaktadır. Zira, 2577 sayılı Kanun'un 16/4. maddesiyle getirilen "artırım" hakkı dava dilekçesinde gösterilen "miktar" ile sınırlı olup dava dilekçesinde yer verilmeyen yeni bir talepte bulunulmasına imkan veren bir mahiyet taşımamaktadır. Bu nedenle, miktar artırım dilekçesinde talep edilen "yasal faiz" "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan ve davacı dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen maddi tazminat miktarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.

Bu itibarla, temyize konu kararın, maddi tazminatın 60.191,69 TL'lik kısmının miktar artırım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamakla birlikte anılan karar sadece davacı tarafından temyiz edildiğinden aleyhe bozma yasağı uyarınca bu husus bozma sebebi yapılmamıştır.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın maddi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.