Danıştay 10. Daire E.2021/7411 K.2024/3886

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, gebelik sürecinin takibinin eksik, hatalı ve kötü yapılması sebebiyle...'nın 28/11/2019 tarihinde down sendromlu olarak doğmasında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla ...'nın down sendromlu olmasından kaynaklı maddi zararlara karşılık şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat ile manevi zararlara karşılık ... için 100.000,00 TL, anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın doğum tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların dava dilekçesinde ...'nın down sendromlu olarak dünyaya gelmesiyle gerçeğin öğrenildiği belirtildiğinden, doğum tarihi olan 28/11/2019 tarihinden itibaren 1 (bir) yıllık süre içerisinde uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle idareye başvurulması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra, dava açma süresini ihya etmeyecek olan 02/02/2021 tarihli başvurunun reddi üzerine açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, olayda oluşan zararın süreklilik arz ettiği, henüz kesinlik kazanmadığı bu nedenle açılan davanın yasal süresinde olduğu, uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerektiği, oluşan zararın doğumla birlikte tespit edilmesine karşın, zararın davalı idarenin hatalı uygulamasından kaynaklandığının 27/08/2020 tarihli Destek Eğitim Raporu kapsamında öğrenildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı... hamileliği sürecince ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalında görevli Prof. Dr. M.B. tarafından takip edilmiş, 28/11/2019 tarihinde gerçekleşen doğumda küçük ... down sendromlu olarak dünyaya gelmiştir. Bunun üzerine davacılar tarafından, ...'nın down sendromlu olarak dünyaya gelmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları ödemekle yükümlü olup; idari eylem ve işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde -ön karar başvurusu yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle- "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

Maddede yer alan, idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle tam yargı davası açılabilmesi için, zarara sebep olan eylemin idariliğinin ve maddi olay ile yol açtığı zararın kesin olarak ortaya çıkması zorunludur.

Bu itibarla; ancak zararın varlığı, niteliği ve esaslı unsurları hakkında bir dava açmaya, o davayı ciddi ve objektif bir şekilde desteklemeye, gerekçelerini göstermeye elverişli yeterli hal ve şartların öğrenilmesi halinde zararın öğrenilmiş sayılacağının kabulü gerekmektedir.

İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, bir davranışı, bir tutumu veya hareketsizliği; idari karar ve işlemle ilgisi olmayan, başka bir deyişle öncesinde, temelinde bir idari karar veya işlem olmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir. Dolayısıyla zarara sebep olan eylemin ve maddi olayın idariliği ve yol açtığı zarar bazen eylemin yapılmasıyla veya olayın gerçekleşmesiyle birlikte ortaya çıkarken, bazen de çok sonra, değişik araştırma, inceleme ve kesin sağlık raporları sonucu da ortaya çıkabilmektedir.

İdari eylemlerin neden olduğu bedensel zararların, tedavi sürecinin tamamlanıp kesin sağlık raporunun alındığı tarihte öğrenilmiş sayılması, Kanun'da öngörülen sürenin kesin raporun ilgiliye verildiği tarihte işlemeye başlatılması gerektiği Danıştay'ın yerleşik içtihatlarındandır. Esasen, idari eylemin tamamlandığı ve zararın tam olarak ortaya çıktığı tarih dikkate alınmadan 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde öngörülen bir ve beş yıllık sürenin hesaplanması, bazı hallerde dava açma hakkının kullanılamaması sonucunu doğuracaktır. Zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde süre hesabı yapılmasının ise hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar küçüğün sağlık durumunu gösteren kesin sağlık raporuna rastlanılmamış ise de; davacıların davayı açarken dayanak aldıkları... tarihli ... Valiliği, ... Kaymakamlığı, ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim ve Değerlendirme Kurulu (Destek Eğitim) Raporunda,...'ya ilişkin eğitsel değerlendirme ve tanılara yer verildiği, küçüğe mevcut rahatsızlığı nedeniyle bir takım destek eğitim programlarının önerildiği, küçüğe yönelik olarak destek eğitim kararı alındığı dikkate alındığında bu haliyle anılan raporun, ...'da meydana gelen zararın öğrenilmesi hususunda elverişli, etkili ve dikkate alınması gereken bir rapor olarak öngörülmesi gerekmektedir.

Bu durumda; 27/08/2020 tarihinde düzenlenen ve 1 (bir) yıl süreli olarak destek eğitim programı öngörülen yukarıda anılan raporla, davacının zararının kesin ve net olarak ortaya çıktığı değerlendirildiğinde, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde belirtilen sürelerin anılan bu tarih itibarıyla başlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, öğrenme üzerine davacıların bir yıl içinde 02/02/2021 tarihinde yaptığı ön başvurunun yanıt verilmeyerek reddi üzerine açılan davanın süresinde olması nedeniyle davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.