Danıştay 10. Daire E.2021/7820 K.2025/3443

Davanın konusu

Davacılar tarafından, yakınları ...'in Şırnak ili, Uludere ilçesi, 48. Hudut Tugayı, 3. Hudut Taburu, 1. Hudut Bl.K.lığı emrinde Beyaz Tepe Üs Bölgesinde askerlik görevini ifa ederken intihar ederek hayatına son verdiğinden bahisle olayda davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, anne ... için 30.000,00 TL (miktar artırımı ile 178.497,00 TL) maddi, 200.000,00 TL manevi, baba ... için 30.000,00 TL (miktar artırımı ile 117.239,00 TL) maddi, 200.000,00 TL manevi, kardeşler ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 1.095.736,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacıların zararının kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerektiği gerekçesiyle, davacılardan anne ... ve baba ...'in maddi tazminat istemlerinin kabulüne, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, anne ... için takdiren 40.000,00 TL, baba ... için takdiren 40.000,00 TL ve kardeşler ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı takdiren 20.000,00 TL olmak üzere toplam 160.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat ve faiz istemlerinin ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; müteveffanın görev yaptığı rütbeli personel ve asker arkadaşlarının ortak beyanlarına göre birlik komutanlarına, arkadaşlarına sorunları olduğu, psikolojisinin bozulduğuna dair bir beyanı olmadığı, RDM’ye veya psikiyatri kliniğine sevki talebi olmadığı, doldurduğu takip ve danışmanlık kartlarında sağlık durumunun iyi olduğunu belirterek herhangi bir sağlık sorunundan bahsetmediği, bu yönüyle görünüş ve sağlık durumu itibariyle, intiharı düşünebilecek nitelikte bir yapısı olmadığı,

davalı idarenin, müteveffanın intihara teşebbüs edebileceğini öncesinde kestirememiş olması dolayısıyla herhangi bir hizmet kusuru içerisinde bulunmadığı, müteveffanın diğer askerler gibi görevini yürüttüğü, psikolojisini bozacak nitelikte bir görev verilmediği, olay gününe dek rahatsızlığı olduğu bilinmediği, psikolojik durumu veya görevi ile ilgili herhangi bir şikayette bulunmadığı, olay anına kadar intihar edeceği izlenimi verebilecek hiçbir sorunundan bahsetmeyen mütevaffanın ölümünde, davalı idarenin kusura dayalı sorumluluğunun bulunmadığı,

öngörülemeyen insan davranışları ile ilgili olarak da kusursuz sorumluluktan söz edilemeyeceği gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, davalı idarece askere alma sürecinde gerekli sağlık kontrollerinin yapılmadığı, silahların bulunduğu mazgalın kilit sisteminin bozuk olmasından dolayı davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, kusursuz sorumluluk ilkesi açısından bir değerlendirme yapılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, davacılar yakını ...'in Şırnak ili, Uludere ilçesi, 48. Hudut Tugayı, 3. Hudut Taburu, 1. Hudut Bl.K.lığı emrinde Beyaz Tepe Üs Bölgesi'nde askerlik görevini ifa ederken intihar ederek hayatına son vermesi olayına ilişkin olarak davacılar tarafından maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle 12/03/2015 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu, başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddi üzerine,

olayda davalı idarenin kusurlu veya kusursuz sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, anne ... için 30.000,00 TL (miktar artırımı ile 178.497,00-TL) maddi, 200.000,00 TL manevi, baba ... için 30.000,00 TL (miktar artırımı ile 117.239,00-TL) maddi, 200.000,00 TL manevi, kardeşler ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 1.095.736,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür.

Kusursuz sorumluluk sebepleri arasında yer alan "risk ilkesi", idarenin hiçbir kusuru olmasa bile, yürüttüğü tehlikeli faaliyetler veya kullandığı tehlikeli araçlar nedeniyle ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlü olmasını ifade etmektedir.

Mesleki risk ise, risk ilkesinin iş kazası ve meslek hastalığı alanındaki tezahürü olup, temelde idarenin, istihdam ettiği kamu görevlisini, görevin içerdiği riskten koruması yükümlülüğüne dayanmaktadır. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken, görevleri nedeniyle uğramış oldukları zararların da kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığa konu olayda, davacılar yakını ...'in, Şırnak ili, Uludere ilçesi, 48. Hudut Tugayı, 3. Hudut Taburu, 1. Hudut Bl.K.lığı emrinde Beyaz Tepe Üs Bölgesi'nde askerlik görevini yapmakta iken 29/10/2014 tarihinde saat 23.00 sıralarında Batı Kule binasının alt katında banyo ve WC'lerin bulunduğu bölümde G-3 piyade tüfeğinin namlusunu göğsüne dayayıp tetiğe basarak intihar etmek suretiyle hayatını kaybettiği, olay akabinde yapılan idari soruşturma sonucunda hazırlanan idari tahkikat raporu incelendiğinde, müteveffayı intihara sürükleyecek nitelikte kusur veya herhangi bir ihmalin bulunmadığının tespit edildiği,

müteveffanın birliğe ait silahı kendi iradesi ile temin etmek suretiyle eylemi gerçekleştirdiği hususu göz önüne alındığında meydana gelen zararın idareye atfedilebilecek herhangi bir hizmet kusurundan kaynaklanmadığı, ancak olayın, müteveffanın Anayasanın 72. maddesine dayanan vatan hizmeti kapsamında askerlik hizmetini ifa etmek üzere Devletin sorumluluğu ve güvencesi altında bulunduğu sırada gerçekleştiği hususları dikkate alındığında, idari faaliyet ile meydana gelen zarar arasında nedensellik bağının kesildiğinden söz edilemeyeceği anlaşıldığından,

davacıların maddi ve manevi zararlarının, yürütülen bir kamu hizmetinin bünyesinde taşıdığı riskler nedeniyle kamu personelinin uğramış olduğu zararların kusur şartı aranmaksızın giderilmesini öngören mesleki risk ilkesi uyarınca kusursuz sorumluluk ilkesi kapsamında karşılanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.