Danıştay 10. Daire E.2022/3098 K.2023/1316

2- … Kurumu Genel Müdürlüğü /… VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Bilişim İnş. A.Ş. VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğünce tescilli Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerine ait olan toplam 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesi kapsamında ödediği toplam 1.090.482,00 TL TRT bandol ücretinin yersiz ödendiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan 02/04/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile fazladan ödenen 1.090.482,00 TL bandrol ücretinin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E: …, K: … sayılı kararıyla; serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak, referans fiyat doğrultusunda ihtirazi kayıtla beyan edilen kıymete istinaden TRT bandrol ücreti tahakkuku yapılmış ise de, kıymet tespit yöntemleri sırasıyla uygulanmadan referans fiyatlar esas alınarak kıymet tespiti yapılmaması gerektiği, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre, eşyanın gümrük kıymetinin öncelikle, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin tespit edilememesi halinde, sırasıyla Kanunda sayılan diğer yöntemlere geçileceğinin açık olduğu,

davacı itirazı üzerine uyuşmazlık konusu eşyalara ait faturalarda yazılı kıymetlerin gerçeği yansıtmadığı yolunda gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde gerekse eşyayı ihraç eden firma nezdinde bir tespit yapılmadığı, bu haliyle satış bedeli yönteminin terk edilme nedenlerinin somut olarak ortaya konulmadığının görüldüğü, bu durumda, satış bedeli yönteminin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının açıkça ortaya konulamaması,

davalı idarenin söz konusu beyannamelere konu satış bedellerinin yani fatura kıymetlerinin doğruluğunun tespiti amacıyla her türlü bilgi ve belgeyi inceleme hak ve yetkisine sahip olmasına rağmen, bu yönde gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde, gerekse eşyayı ihraç eden firma nezdinde herhangi bir tespit yapılmaması sebebiyle, referans kıymetin tamamlanması amacıyla yurt dışı gider olarak beyan edilerek gerçekleştirilen tahakkuk üzerine fazladan ödenen TRT Bandrol ücretinin iadesi istemiyle yapılan itirazın reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

öte yandan, Anayasa'nın 125/son maddesi uyarınca hukuka aykırı bulunan tahakkuk işlemi neticesinde davacıdan fazladan tahsil edilmiş bulunan tutarın da davacıya ödenmesinin Anayasal ve yasal bir zorunluluk olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, söz konusu 1.090.482,00 TL TRT bandrol ücretinin taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihi olan 29/05/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI

1-Davalı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak, dava konusu ek tahakkuk işleminin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan tespite dayandırıldığından referans fiyat uygulamasının dava konusu uyuşmazlıkla ilgisinin bulunmadığı, ÖTV hariç KDV matrahı üzerinden tahakkuk ettirilmesi nedeniyle hukuka aykırılık bulunmadığı, gümrük idaresinin dava konusu ürünlerin satış bedeline ilişkin araştırma yetkisi bulunmakla birlikte her ithalatta yurt dışından bu bilgilerin teyit edilmesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

28/07/2021 tarihli ve 31551 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Kanunla Gümrük Kanunu'nda yapılan değişiklikle eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanıyla artırılması halinde vergilerin geri verilmesinin istenilemeyeceğinin öngörüldüğü ileri sürülmektedir.

2-Davalı Ticaret Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı Ticaret Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Şirket tarafından.

Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerinde ithal edilen cep telefonlarına ilişkin düzenlenen 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine konu söz konusu eşyaların kıymetinin "satış bedeli yönteminde" belirlenemeyeceği ve bir sonraki yöntem olan "aynı eşyanın satış bedeli yöntemine" geçilmesine karar verilmesi üzerine gümrük idaresince aynı eşya için diğer distribütör firmanın ülkeye giriş tutarları baz alınarak emsal bedel,

referans bedel olarak alınmış ve satış faturasındaki bedel ile referans alınan bedel arasındaki matrah farkı üzerinden 1.090.482,00 TL TRT bandrol ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine ihtirazi kayıtla toplam 1.090.482,00 TL ödenmiş, en son ödeme 11/12/2019 tarihinde yapılmış olup 31/03/2020 tarihli dilekçe ile yersiz ödendiğinden bahisle toplam 1.090.482,00 TL bandrol ücretinin iadesi istemiyle davalı idareye 02/04/2020 tarihinde başvuruda bulunulmuş, söz konusu başvurunun … tarih ve … sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine 29/05/2020 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." hükmüne. 10. maddesinin 1. fıkrasında, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler." hükmüne.

11. maddesinin 1. fıkrasında, "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir.

Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur." hükmüne; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 2. fıkrasında, "Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır." hükmüne.

3. fıkrasında, "İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiş olup, aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin süre aşımı yönünden inceleneceği; son fıkrasında, ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı.

15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, davanın süresinde açılmadığının belirlenmesi durumunda davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uyuşmazlık, davacı şirket tarafından davalı idareye haksız ve yersiz ödeme yapılıp yapılmadığı hususundan kaynaklanmakta olup, davacı şirket tarafından 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine konu eşyalar için ödenen bandrol ücretine ilişkin en son ödemenin 11/12/2019 tarihinde yapıldığı, yersiz ödendiği iddia olunan toplam 1.090.482,00 TL bandrol ücretinin iadesi istemiyle 02/04/2020 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, söz konusu başvurunun … tarih ve … sayılı işlemle reddi üzerine 29/05/2020 tarihinde bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Kişilerin, haklarında daha önce idarece tesis edilmiş herhangi bir işlem olmaksızın, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için yaptıkları başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru olduğu ve dava açma süresinin de, bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin tebliğinden itibaren başlayacağı, kişilerin haklarında daha önce tesis edilmiş işlem olmakla birlikte, idari dava açılmadan önce bu işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi ya da yeni bir işlem yapılması istemiyle yaptıkları başvurunun ise, 11. madde kapsamında yapılmış bir başvuru olduğu açık olup, dava açma süresinin de bu hususlar göz önünde tutularak hesaplanması gerekmektedir.

Bu kapsamda, yersiz ödeme yapıldığı gerekçesiyle ödenen 1.090.482,00 TL'nin iadesi istemiyle 02/04/2020 tarihinde yapılan başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre yapılmış bir başvuru olduğunun kabulü gerektiğinden, söz konusu başvurunun dava açma süresini yeniden canlandırmayacağında duraksama bulunmamaktadır.

Olayda, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık 2019 dönemlerinde ithal edilen cep telefonlarına ilişkin düzenlenen 51 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine konu eşyaların satış faturasındaki bedel ile referans alınan bedel arasındaki matrah farkı üzerinden 1.090.482,00 TL TRT bandrol ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine ihtirazi kayıtla toplam 1.090.482,00 TL'nin ödendiği,

en son ödemenin 11/12/2019 tarihinde yapıldığı görülmekte olup davacı şirket tarafından ödenen tutarın iadesi istemiyle her bir ödeme tarihinden veya en son ödemenin yapıldığı 11/12/2019 tarihinden itibaren altmış gün içinde, idareye başvuru yapılması ya da dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 02/04/2020 tarihinde yapılan başvurunun 27/04/2020 tarihinde tebliğ edilen işlemle reddi üzerine 29/05/2020 tarihinde açılan davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davanın süre aşımı yönünden reddi gerekirken, esasını inceleyerek sonuçlandıran İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idarelerce yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.