Danıştay 10. Daire E.2022/3654 K.2023/652

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları Başkomiser ...'ın, 06/06/2014 tarihinde Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü yerleşkesindeki kapalı atış poligonunda tamirat yapıldığı sırada kullanılan kaynak makinesinden çıkan kıvılcım nedeniyle poligon içerisinde bulunan barut gazının ateş alması üzerine meydana gelen patlama sonucu 10/06/2014 tarihinde vefat etmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranılan zararlara karşılık olmak üzere eşi ... için 20.000,00 TL maddi (miktar artırımı sonucu 113.721,11 TL) ve 80.000,00 TL manevi, oğlu ... için 50.000,00 TL manevi, diğer oğlu ... için 50.000,00 TL manevi, kızı ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince; davacılar yakınının poligonda ölmesi olayında hizmetin kötü ve gereği gibi işlememesi suretiyle davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, maddi zararın hesaplanması için yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan hesap bilirkişisi raporu ile eş ...'ın 113.721,11 TL destek zararının bulunduğunun tespit edildiği,

buna göre maddi tazminat isteminin kabulü ile eş için miktar artırımı dilekçesi ile artırılan 93.721,11 TL maddi tazminatın miktar artırımı dilekçesinin Mahkeme kaydına girdiği 11/04/2016 tarihinden, 20.000,00 TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 20/10/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, manevi tazminat istemlerinin ise kısmen kabulü ile eş için 40.000,00 TL manevi, çocuklar için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 20/10/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

fazlaya ilişkin manevi tazminat ve faiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Tarafların karşılıklı temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, meydana gelen olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, olay nedeniyle davacıların uğradıkları maddi ve manevi zararların davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği yönündeki gerekçesinin Dairece de uygun bulunduğu, maddi tazminata ilişkin kısmı yönünden;

hükme esas alınan bilirkişi raporunun hesaplama yöntemi bakımından hükme esas alınacak nitelikte olmadığından yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiği, öte yandan, davacıların miktar artırımına ilişkin dilekçesinin davalı idareye tebliğ edilmesinden sonra bir karar verilmesi gerekirken, yeni istem yönünden dosyanın tekemmülü sağlanmadan maddi tazminat isteminin kabulüne hükmedilmesinde usul hükümlerine uyarlık görülmekle birlikte Mahkemece yapılan söz konusu usulî hatanın olumsuz sonuçlarının davacılara yükletilemeyeceği,

kaldı ki davalı idarenin davacıların miktar artırım taleplerini temyize konu kararın taraflarına tebliği üzerine öğrendiği, bu haliyle gelinen aşamada miktar artırım dilekçesinin davalıya tebliğinin, idareyi sulhen ödemeye davet ederek temerrüde düşürme amacına da hizmet etmeyeceği açık olup, bozma kararı üzerine miktar artırım dilekçesinin davalıya tebliğinde hukuki yarar bulunmadığı görüldüğünden;

hükmedilen maddi tazminat tutarının, miktar artırım dilekçesiyle artırılan kısmına yönelik yasal faizin başlangıcına, (miktar artırım dilekçesinin mahkeme kaydına girdiği tarih itibarıyla davalı idareye tebliğe çıkarılmış olsaydı kısa bir süre içinde idareye ulaşmış olacağı da gözetilerek) miktar artırım dilekçesinin Mahkeme kaydına girdiği tarihin esas alınmasında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı kanaatine varıldığı, manevi tazminata ilişkin kısmı yönünden; olayın gerçekleşme şekli ve zararın niteliği dikkate alındığında, Mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarının, uğranılan zarara göre orantısız ve düşük kaldığı,

duyulan elem ve ıstırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı ve manevi tazminat isteminin tamamına hükmedilmesi gerektiği, nispi harcın davacılara tamamlatılması kısmı yönünden; davalı idarece ödenmesi gereken bakiye nispi karar harcının davacılara tamamlattırılmasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME

TALEP EDENLERİN_İDDİALARI

Davalı tarafından, manevi tazminatın fahiş olduğu, usul ve yasaya aykırı olarak hükmedildiği, nakdi tazminatın maddi ve manevi zararlara karşılık olarak verildiği ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. Davacılar tarafından, maddi tazminata ilişkin Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle diğer tarafın isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Kısmen karar düzeltme isteminin reddi, kısmen karar düzeltme isteminin kabulü ile Mahkeme kararının faize yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

A) Karar düzeltme istemine konu kararın, maddi tazminatın miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısmına yürütülen faize ilişkin kısmı dışında kalan kısımlar yönünden:

Danıştay dava daireleri ile İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verilen kararları hakkında, ancak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmaya devam edilen) 54. maddesinde yazılı nedenlerle kararın düzeltilmesi istenebilir.

Davalı idarenin kararın düzeltilmesi dilekçesinde manevi tazminata ilişkin öne sürdükleri hususlar ile davacıların maddi tazminata ilişkin öne sürdükleri hususlar anılan maddede yazılı nedenlerden hiçbirine uymamaktadır.

Bu nedenle, tarafların bu kısımlar yönünden karar düzeltme istemlerinin reddi gerekmektedir.

B) Karar düzeltme istemine konu kararın, maddi tazminatın miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısmına yürütülen faize ilişkin kısmı yönünden: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 29/12/2021 tarih ve E:2016/3254, K:2021/7076 sayılı kararı maddi tazminatın miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısmına yürütülen faiz yönünden kaldırılarak davacının temyiz istemi yeniden incelendi:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Faiz; en basit biçimiyle, idarenin tazmin borcu bağlamında; kişilerin, idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkûm edilmesi sonucunda, idarenin temerrüde düştüğü tarihten tazminatı ödediği tarihe kadar geçen süre için 3095 sayılı Kanuna göre hesaplanacak tutarı ifade etmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, uyuşmazlık bakımından ön karar başvurusunda bulunulduğu tarihteki haliyle 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği; bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabileceği kuralı yer almaktadır.

Anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay'ın yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Bakılmakta olan davada da Danıştay'ın yerleşik içtihatlarında yer aldığı üzere, kabul edilen maddi ve manevi tazminat tutarının tamamına (miktar artırımına konu kısım dahil) davalı idarenin temerrüde düştüğü, dolayısıyla davacının idareye başvurduğu 20/10/2014 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerekmekte olup, faiz başlangıç tarihi olarak miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısım yönünden miktar artırım dilekçesinin mahkemeye verildiği tarihin esas alınmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.