Danıştay 10. Daire E.2022/3727 K.2023/1055

2- … 3- …

DAVALILAR

1- … Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ: Av. … 2- … Bakanlığı

VEKİLİ

Huk. Müş. …

DAVANIN_ÖZETİ : Davacılar tarafından, atık ithalatı nedeniyle meydana gelen çevre kirliliğinin engellenmesini teminen atık ithalatının durdurulması ve yasaklanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı Ticaret Bakanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan, 31/12/2021 tarih ve 31706 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2022/3)'nin ve bu Tebliğin eki Ek-1 “İthali Uygunluk Denetimine Tabi Atıklar” listesinin, bu listede 39.15 GTİP koduyla yer alan atık maddelerin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca Danıştay Altıncı ve Onuncu Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, davacıların yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin ve Üye … ile Üye …'un davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği oylarına karşılık davacıların dava açma ehliyetinin bulunduğuna oy çokluğuyla karar verilerek dava dosyası öncelikle süre yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2022/3), 31/12/2021 tarih ve 31706 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Davacılar tarafından, atık ithalatı nedeniyle meydana gelen çevre kirliliğinin engellenmesini teminen atık ithalatının durdurulması ve yasaklanması talebiyle 18/04/2022 tarihinde davalı Ticaret Bakanlığına başvurulmuş, davalı idarenin … tarih ve E… sayılı yazısıyla, Türkiye gümrük bölgesine girecek atıklara ilişkin usul ve esasların her yıl yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğleri ile düzenlendiği davacılara bildirilmiştir.

Bakılmakta olan dava da, davacıların başvurularının reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı Ticaret Bakanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan, 31/12/2021 tarih ve 31706 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2022/3)'nin ve bu Tebliğin eki Ek-1 “İthali Uygunluk Denetimine Tabi Atıklar” listesinin, bu listede 39.15 GTİP koduyla yer alan atık maddelerin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu; aynı maddenin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine dava açabilecekleri.

11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenilebileceği, bu başvurmanın, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı.

14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği. 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.

Somut olayda, atık ithalatı nedeniyle meydana gelen çevre kirliliğinin engellenmesini teminen atık ithalatının durdurulması ve yasaklanmasına ilişkin 18/04/2022 tarihli başvurunun reddi yolundaki … tarih ve E… sayılı işlemin davacılar yönünden bir uygulama işlemi olduğunun kabul edilmesine olanak bulunmamaktadır. Bu başvurunun, ancak anılan Tebliğ'in dava açma süresi içinde olmak şartıyla kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem (düzenleme) yapılmasına yönelik olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında bir başvuru olarak kabulü mümkün olabilecektir.

Bu durumda, davacıların yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası kapsamında Tebliğ'e karşı açılacak davanın süresine başlangıç olamayacağı, aksi takdirde davalı idarenin ret işlemi sonrasında, düzenleyici işlemlerin iptal davasına konu edilebileceğinin kabulünün, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucunu doğuracağı açıktır.

Buna göre, 31/12/2021 tarih ve 31706 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2022/3) ile ekine karşı 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen süre içinde dava açmayan davacıların 18/04/2022 tarihli başvurusunun, dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olamayacağından, bu başvurunun reddi üzerine açılan işbu davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacıların yaptığı başvurunun anılan Tebliğ'in yayımlandığı tarihten itibaren dava açma süresi içerisinde yapılması gerekirken bu süre içerisinde yapılmadığı görülmekte olup, bu haliyle … tarih ve E… sayılı işlemin de esasının incelenmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE, yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 9.500,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine, artan posta ücretinin istemi halinde davacılara iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz edilebileceğinin taraflara duyurulmasına, 08/03/2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(X) - KARŞI OY

Dava, atık ithalatı nedeniyle meydana gelen çevre kirliliğinin engellenmesini teminen atık ithalatının durdurulması ve yasaklanması istemiyle davacılar tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı Ticaret Bakanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan, 31/12/2021 tarih ve 31706 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2022/3)'nin ve bu Tebliğin eki Ek-1 “İthali Uygunluk Denetimine Tabi Atıklar” listesinin, bu listede 39.15 GTİP koduyla yer alan atık maddelerin iptali istemiyle açılmıştır.

Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2022/3), 31/12/2021 tarih ve 31706 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Davacılar tarafından, atık ithalatı nedeniyle meydana gelen çevre kirliliğinin engellenmesini teminen atık ithalatının durdurulması ve yasaklanması talebiyle 18/04/2022 tarihinde davalı Ticaret Bakanlığına başvurulmuş, davalı idarenin … tarih ve E… sayılı yazısıyla, Türkiye gümrük bölgesine girecek atıklara ilişkin usul ve esasların her yıl yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğleri ile düzenlendiği davacılara bildirilmiştir.

Dolayısıyla, davacılar tarafından davalı idareye yapılan 18/04/2022 tarihli başvurunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında atık ithalatının durdurulması ve yasaklanması talebiyle yapılmış bir başvuru olduğu anlaşılmakta olup, davacılar tarafından, başvurularının reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı Ticaret Bakanlığı işlemine karşı da 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda belirlenen altmış günlük dava açma süresi içinde dava açıldığı görülmektedir.

Bu durumda, davacıların atık ithalatının durdurulması ve yasaklanması talebiyle yaptıkları 18/04/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı Ticaret Bakanlığı işlemine karşı açtıkları davada süre aşımı bulunmadığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden davanın esasının incelenmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.