Danıştay 10. Daire E.2022/3962 K.2025/4138

Dava konusu istem: ... tarihinde İstanbul ili ... ilçesi sınırlarında bulunan ... Caddesinde bir tartışmaya karışan davacı tarafından, olaya müdahale eden polis memurunun kafasına tekme atması nedeniyle hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 10.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne yönelik kısmının kaldırılmasına, maddi ve manevi tazminat istemlerinin tamamı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, polis memuru hakkında ceza mahkemesince mahkumiyet kararı verildiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... tarihinde saat 01:55 sıralarında İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi sınırında bulunan ... Caddesinde, aralarında davacının da bulunduğu bir grubun, başka bir grupla tartışmaları üzerine olay yerine gelen emniyet görevlilerince yapılan müdahale sırasında davacı, polis memuru E. A.'nın kendisine yönelik müdahalesi sırasında hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanmıştır.

Söz konusu olaya ilişkin yapılan ceza yargılaması neticesinde ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarihli E... K... sayılı kararıyla, çıkan tartışma ve kavga sırasında dosyanın davacısı ...'nın yere düştüğü, ...'nın yerde yatmakta iken polis memuru olan sanık ...'nın koşarak ...'nın kafa bölgesine tekme attığı ve bu tekme sonucunda katılan sanık ...'nın hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığı, böylece sanık ...'nın üzerine atılı yaralama suçunu işlediği gerekçesiyle hakkında kasten yaralama suçundan mahkumiyet kararı verilmiştir.

Anılan karar üzerine davacı tarafından, 17/06/2019 tarihinde davalı idareye tazminat istemiyle başvurulmuş, davalı idarece cevap verilmemesi üzerine, 10.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi zararın olay tarihi olan 07/12/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Sanık polis memuru tarafından, hakkında verilen mahkumiyet kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin .... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile sanığın üzerine atılı kasten yaralama suçunu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilememesi nedeniyle hakkındaki mahkumiyet kararının kaldırılmasına, müsnet suçtan beraatine karar verilmiştir.

Bu kararın katılan sıfatıyla dosyamız davacısı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesince, eylemin sabit olduğunun görüldüğü belirtilerek, sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmesi gerektiğinden bahisle beraat kararının bozulmasına karar verilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile sanık polis memuru hakkında kasten yaralama suçundan mahkumiyet kararı verilmiş, anılan karar Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabildiği hallerde öncelikle idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkesine göre zararın tazmin edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple, hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Başka bir anlatımla, hizmet kusuru; idarenin yapmakla yükümlü olduğu bir kamu hizmetinin kuruluşunda, teşkilatın yapısında, personelde ya da işleyişinde gereken emir, direktif ve talimatların verilmemesi gözetim ve denetiminin yapılmaması, hizmete yönelik araçların yetersiz, elverişsiz, kötü olması, gereken tedbirlerin alınmaması, geç hareket edilmesi veya hiç faaliyette bulunulmaması sonucu oluşan bir takım aksaklık, aykırılık, bozukluk, özensizlik, eksiklik, sakatlık halleridir.

Ayrıca, kamu görevlilerinin idari bir tasarruf yaparken, mevzuatın, üstlenilen ödevin ve yürütülen hizmetin kural, usul ve gereklerine aykırı olarak, kendilerine izafe edilebilecek boyutta ve biçimde, ancak yine de resmi yetki, görev ve olanaklarından yararlanarak yaptıkları eylem ve işledikleri kusurları, idareden ayrılamamaları nedeniyle görevle ilgili olarak işlenen "görev kusuru" niteliğinde hizmet kusurunu oluşturmaktadır.

Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bakılan uyuşmazlıkta olaya karışan polis memuru ...'nın cezai sorumluluğunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı mahkumiyet kararı ile ortaya konulduğu görülmektedir.

Olayda, kamu görevlisinin suç niteliğindeki eyleminin (görev kusurunun) davalı idarece yürütülen kamu hizmetinden soyutlanamaz ve ayrılamaz nitelikte olduğu anlaşıldığından, davacının yaralanması olayında, davalı idarenin istihdam ettiği kamu personelinin seçimi ve denetiminde yeterli özeni göstermemesine bağlı olarak hizmet kusurunun bulunduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla; Bölge İdare Mahkemesince davacının uğradığı zararların giderilmesi amacıyla maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.