Danıştay 10. Daire E.2022/4359 K.2025/4240

2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'nın Polatlı...Topçu Tugayı ...Topçu Taburu ... Batarya Komutanlığında topçu uzman çavuş olarak görev yapmakta iken, 26/04/2019 tarihindeki tatbikat sırasında geçirdiği kaza sonucu hayatını kaybetmesinde davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık, anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 150.000,00 TL, diğer davacı kardeşler için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ölenin emniyet tedbirlerine gerektiği gibi uymaması ve acele hareket etmesi nedeniyle kazanın meydana geldiği, araçta teknik bir arıza olmadığı, ölenin beş yıldır ağır araç sürücüsü olarak görev yapan tecrübeli uzman çavuşlardan olduğu dikkate alındığında, zarar ile idari faaliyet arasındaki nedensellik bağını kesecek nitelikte ve ağırlıkta bir şahsi kusurun mevcut olduğu ve ölenin kusurlu davranışı idarenin tazmin sorumluluğunu ortadan kaldırdığından manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, olayın askeri birlik içinde ve yakınlarının görevini ifa ederken meydana geldiği, müteveffanın herhangi bir kusuru, kastı ve ihmalinin bulunmadığı, aracı çalıştırdıktan sonra takozları alıp yol kenarındaki yerlerine koyduğu, araç etrafındaki diğer malzemeleri topladığı, arazinin eğimli olması nedeniyle aracın hareket ettiğini görünce herhangi bir zarar doğmaması için araca binmeye ve kontrol etmeye çalışırken yere düştüğü ve yirmi tonluk askeri aracın üzerinden geçtiği, zarar ile idari faaliyet arasındaki illiyet bağının kopmadığı, manevi zararlarının karşılanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılar yakını ..., Polatlı ... Topçu Tugayı ... Topçu Taburu ...

Batarya Komutanlığında topçu uzman çavuş olarak görev yapmakta iken, 26/04/2019 tarihinde sona eren tabur komuta yeri tatbikatının dönüş hazırlıkları yapılırken sürücüsü olduğu komuta kontrol aracını harekete hazır hale getirmek maksadıyla çalıştırmış, akabinde aracın çevresindeki malzemeleri topladığı sırada hareket eden aracın altında kalarak vefat etmiş, davacılar tarafından, olay nedeniyle uğradıkları zararların tazmini istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine de anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 150.000,00 TL,

diğer davacı kardeşler için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi zarar, kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmekte, fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik olmayıp, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar.

Tam yargı davalarının özelliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, manevi tatmin sağlayacak, olayın oluş şekli ve niteliğine uygun, idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifadeyle benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Dava konusu olayda, davacılar yakını ...'nın, Polatlı... Topçu Tugayı ...Topçu Taburu ...

Batarya Komutanlığında topçu uzman çavuş (ağır araç sürücüsü) olarak görev yapmakta iken, 26/04/2019 tarihinde sona eren tabur komuta yeri tatbikatının dönüş hazırlıkları yapılırken sürücüsü olduğu komuta kontrol aracını harekete hazır hale getirmek maksadıyla çalıştırdığı, akabinde araç çevresindeki malzemeleri topladığı sırada hareket eden aracın altında kalarak vefat ettiği, aracın 100 metre kadar ilerledikten sonra kendiliğinden durduğu, hemen olaydan sonra durduğu noktada yapılan incelemesinde de el freninin inik vaziyette, çalışır durumda ve vitesi boşta olduğunun tespit edildiği;

olay ile ilgili olarak düzenlenen idari tahkikat raporunda ise, özetle, "Topçu Uzman Çavuş ...'nın aracı çalıştırdığı, vitesi boşa aldığı, daha sonra inerek takozları alıp yol durumundaki yerine koyduğu, aracın etrafındaki diğer malzemeyi toplamaya başladığı,

bu esnada Topçu Astsubay Çavuş ... ile karşılaştığı, daha sonra hava tüpleri tahminen 10 dakikada dolunca frenlerin açılması sonucu %5-10 meyilli arazide bulunan aracın birden hareket etmesi üzerine muhtemelen aracı durdurmak maksadıyla sağ ön kapıyı dışarıdan açarak araca binmeye çalıştığı, ancak bunu başaramayıp yere düşünce aracın sağ tarafındaki tekerleklerin üzerinden geçmesi sonucu olay yerinde ve anında hayatını kaybettiği kanaatinin oluştuğu, olayda yönetmelik, yönerge, emir ve talimatlara tam olarak uyulmadığının değerlendirildiği,

beş yıldır aynı tugayda ağır araç sürücüsü olarak görev yapmakta iken vefat eden personel dışında dikkatsizlik, kusur ve ihmali olan personele rastlanılmadığı, kazanın meydana gelişi esnasında nasıl olduğu konusunda görgü tanıkları olmadığı, heyetlerince yapılan inceleme neticesinde yukarıda belirtilen kanaatin oluştuğu" hususlarına yer verildiği görülmektedir.

Buna göre, olayın askeri tatbikat esnasında, müteveffanın görevini ifa ettiği sırada gerçekleştiğinin sabit olduğu, kazanın nasıl meydana geldiğinin kesin bir şekilde ortaya konulamadığı hususları dikkate alındığında, davacıların, yakınlarının vefatı ile ilgili maddi gerçeğe hiçbir zaman ulaşamayacağı ve ömür boyu şüphe duyacağı, bu durumun ise üzüntüye ve manevi acıya yol açacağı açık olup, davacıların bu şekilde uğradığı manevi zararının karşılanmasına yönelik makul bir tutarın ödenmesine karar verilmesi gerekmekte iken, manevi tazminat isteminin reddedilmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.