Danıştay 10. Daire E.2022/4445 K.2024/4982

Dava konusu istem: Davacı vakıf tarafından,... isimli çalışanın aylık prim ve hizmet belgelerinin ve işten ayrılış bildirgesinin süresinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) ve (j) bentleri uyarınca 262.540,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ...

Sosyal Güvenlik Merkezinin... tarih ve E... sayılı işlemi ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı komisyon kararının ve Kuruma ibraz edilen defter ve belgeler ile ücret tediye bordrosunun usulüne uygun düzenlenmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e/4) ve (e/5) bentlerine istinaden 130.516,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ...

Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve E... sayılı işlemi ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı komisyon kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) ve (j) bentleri uyarınca 262.540,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin ve bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin komisyon kararının iptali istemi bakımından, ...'ın ifadelerinde, işyerinde 2009-2018 arası devamlı çalıştığından bahsedilse de, adı geçenin kesintisiz olarak çalıştığını tereddüte mahal vermeyecek şekilde açık ve net olarak ortaya koyan ispat vasıtalarının işlem dosyasında yer almadığı görüldüğünden, ...'ın davacı vakfa ait işyerinde yalnızca kendisine ödeme yapılan aylarda çalıştığının kabulüyle,

...'a ait aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde Kuruma verilmemesi sebebiyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) bendi uyarınca verilen 262.338,00 TL idari para cezasının zamanaşımı kuralına riayet edilerek şahsın çalıştığı iddia olunan yıllara ilişkin tüm aylar baz alınarak hesaplanması karşısında, cezanın, ...'a ödeme yapılan, dolayısıyla işyerinde çalıştığı hususunda şüphe bulunmayan aylara karşılık gelen 105.696,20 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, kalan 156.641,80 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı,

...'ın, aşevinin temizliği karşılığında kendisine son kez ödeme yapılan 20/09/2018 tarihinde işten ayrıldığının kabulüyle işten ayrılış bildirgesinin süresinde kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendi uyarınca verilen 202,00 TL idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı.

5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e/4) ve (e/5) bentlerine istinaden 130.516,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin ve bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin komisyon kararının iptali istemi bakımından ise davacı vakıf bünyesinde çalıştığı sabit olan ve bildirim yükümlülüğü yerine getirilmeyen çalışandan kaynaklı olarak ancak aylık prim hizmet belgesinin süresi içinde Kuruma verilmemesinden dolayı idari para cezası uygulanabileceği açık olup, bunun ötesinde,

aynı fiilden kaynaklı olarak ilgili çalışanın çalışmalarının defter ve belgelere yansıtılmadığı gerekçesiyle aynı döneme ilişkin defter ve belgeler ile ücret tediye bordrolarının geçersizliğinden kaynaklı ikinci bir idari para cezası uygulanmasının mümkün bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ...tarihli ve E... sayılı işlem ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin...tarihli ve ... sayılı işlemin 156.641,80 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptaline, anılan işlemlerin 105.898,20 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine,

dava konusu ... tarihli ve E... sayılı işlemin ve bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava dışı sigortalının sadece aylık ödenen zamanlarda değil tüm dönemde çalışmasının olduğunun sabit olduğu, iki ayrı para cezasının 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin ayrı bentleri uyarınca uygulandığından mevzuata uygun olduğu, davanın reddine karar verilmesi gerektiği için temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dışı ... isimli çalışanın 08/07/2019 tarihli dilekçesiyle davacı ...

Hizmet Vakfında 2008/2019 yılları arasında aşçı ve yemek hizmetlerinde çalıştığını ancak sigorta bildiriminin yapılmadığını belirtmesi üzerine iş yerinde kayıt ve belge incelemesi yapılarak alınan beyanlar üzerine Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından hazırlanan araştırma inceleme raporu neticesinde tesis edilen aylık prim ve hizmet belgelerinin ve işten ayrılış bildirgesinin süresinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) ve (j) bentleri uyarınca 262.540,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...

Sosyal Güvenlik Merkezinin... tarih ve E... sayılı işlemi ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı komisyon kararının ve Kuruma ibraz edilen defter ve belgeler ile ücret tediye bordrosunun usulüne uygun düzenlenmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e/4) ve (e/5) bentlerine istinaden 130.516,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...

Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve E... sayılı işlemi ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı komisyon kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesinde, "Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmüne.

"Kurumca verilecek idarî para cezaları" başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının c/4 bendinde, "86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için.

Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

2013/5 sayılı Sosyal Güvenlik Denetmenleri Denetim Standartları Genelgesi'nin "Sigortalı hizmet kazandırma bilgi ve belgeleri" başlıklı 4.11.3. maddesinin "b) İşyeri Kayıtları" alt başlıklı bölümünde, "Çalışmaları işyeri kayıtlarındaki her türlü bilgiden tespit edilenlere, başka bir delile veya tespite gerek kalmadan (çalışmaya dayanmayan sigortalılık, sigortalılık niteliği bulunmama vb. durumlar hariç) hizmet kazandırılır...

Bu bağlamda; şikayet veya ihbar üzerine yapılan incelemede şikayetçinin veya sigortasız çalıştırıldığı ihbar edilenin isim veya imzasının fatura, sevk irsaliyesi, posta alındıları v.s. belgelerde görülmesi durumunda bu durum çalışmanın delili (fiili karinesi) sayılacak, bu karinenin aksini işveren ispatlamak yükümlülüğünde ve ispatlanamaması halinde, imzaların veya isimlerin belirlendiği gün sayısına göre değil, aksine bir tespit olmadığı sürece şikayet edilen dönem (dönemin bir yılı aşması durumunda her yıl açısından belge ile delillendirme şartı aranır,

aksi halde aynı yıl sonuna kadar hizmet verilmekle yetinilecektir) içerisinde çalışmanın aralıksız ve sürekli geçtiğinin kabulü ile (gerek görülmesi halinde ifadelerle teyit edilerek) hizmet kazandırılması yoluna gidilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize Konu Kararın İdare Mahkemesi Kararının Dava Konusu 262.540,00 TL'lik İdari Para Cezasının 156.641,80 TL'lik Kısmının İptaline İlişkin Kısmına Davalı İdare Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

5510 sayılı Kanun anlamında sigortalı çalışmanın ve çalışmanın sürekliliğinin açık ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerektiği kuşkusuzdur. Sigortalı çalışmanın varlığının tespiti bakımından ise çalışanların beyanları, iş yeri kayıtları, tanık beyanları, hizmetin varlığını ispata yarar ve her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan kayıt ve belgelerin varlığı gereklidir.

Bakılan uyuşmazlıkta; dava dışı ...'a yapılan ödemelere ilişkin belgelerin ve söz konusu belgelerdeki imzaların incelemesi neticesinde ulaşılan tespitleri çalışmanın karinesi olduğu gibi 14/09/2009-20/09/2018 tarihleri arasında verilen hizmetin bir yıldan fazlaya ait ve kayıt ve belgeye dayanan kesintisiz çalışma olarak kabulü gerektiği, ayrıca yıllara yayılan her bir kayıt ve belgenin o yılın hizmetini ispata yeterli olduğu ve davacı vakıf yöneticisinin çalışmanın varlığının kabul edilip gönüllük esasına dayandırıldığı yolundaki beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacı vakfa ait iş yerinde 2009-2018 yılları arasında sigortalı çalışmanın kesintisiz olduğu kanaatine varılmaktadır.

Bu durumda; 2013/5 sayılı Sosyal Güvenlik Denetmenleri Denetim Standartları Genelgesi uyarınca, her yıla ait kayıt ve belge olması halinde o yıl için başkaca belgeler aranmaksızın ait olduğu yılın sonuna kadar hizmet verileceği, dönemin, bir yıldan fazla olması halinde devam eden yıllara ait de belge olması gerektiğinden ve idare tarafından da her yıla hizmet verilmesine esas kayıt belge bulunduğu için dava dışı ...'ın sigortalı sayılan hizmetinin kesintisiz olduğu kabul edilerek 2009/12 ila 2018/9 dönemlerinde aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmediğinden bahisle uygulanan 262.338,00 TL idari para cezasında hukuka aykırılık, dolayısıyla anılan cezanın 156.641,80 TL'lik kısmının iptal edilmesinde ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Temyize Konu Kararın İdare Mahkemesi Kararının Dava Konusu 130.516,00 TL'lik İdari Para Cezasının İptaline İlişkin Kısmına Davalı İdare Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.