Danıştay 10. Daire E.2022/4719 K.2022/5134

2- … Üniversitesi Rektörlüğü VEKİLİ : Av. …

İSTEMLERİN_KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından; 22/12/2019 tarihinde yapılan Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına ait C kitapçığındaki 45(A-36), 51(A-90), 79(A-34), 90(A-86) ve 91(A-100) numaralı soruların ve anılan sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; uyuşmazlığın çözümü teknik bilgi gerektirdiğinden yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek nitelikte görülerek C kitapçığındaki 51(A-90), 90(A-86) ve 91(A-100) numaralı sorularda hata bulunmadığı, C kitapçığındaki 79(A-34) ve 45(A-36) numaralı soruların Mahkemelerinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla iptal edildiği,

davalı idarelerce hatalı olduğu tespit edilen soruların değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin belirlenerek tüm adaylar için yeniden puanlama yapılacağı gerekçesiyle 51(A-90), 90(A-86) ve 91(A-100) numaralı soruların iptali istemi yönünden davanın reddine, 79(A-34) ve 45(A-36) numaralı soruların ve davacının anılan sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesince.

İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının C kitapçığındaki 79(A-34) numaralı sorunun iptaline ilişkin kısmının Mahkemelerinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı ile kaldırılarak bu kısım yönünden davanın reddine karar verildiği, söz konusu sınava ilişkin soru iptalleri ile C kitapçığındaki 79(A-34) numaralı sorunun cevabının C seçeneği olduğu dikkate alınarak ilgilinin başarı durumunun belirleneceği gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf başvurularının C kitapçığı 79(A-34) numaralı soru yönünden kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına,

bu soru yönünden davanın reddine, tarafların davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına yaptıkları istinaf başvurularının gerekçeli reddine, tarafların diğer kısımlara yönelik istinaf başvurularının ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davanın reddine karar verilen soruların hatalı olduğu, başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptal edilmesi gerektiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınacak yeterlilikte olmadığı ileri sürülmektedir.

Davalı Ticaret Bakanlığı tarafından; karar verilmesine yer olmadığına dair kararın dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu gösteren bir karar türü olmadığı, bu yönüyle idarelerinin yargılama sonucunda haksız çıktığı yönünde bir tespitin bulunmaması nedeniyle aleyhine vekalet ücreti ve yargılama gideri yükletilmesinin hukuka uygun olmadığı; davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından ise; hatalı soruların tespit edilerek dava açılmadan önce iptal edildiği, bunların dışında herhangi bir soruda hata bulunmadığı, davanın tümüyle reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ

…DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 22/12/2019 tarihinde yapılan Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına ait C kitapçığındaki 45(A-36), 51(A-90), 79(A-34), 90(A-86) ve 91(A-100) numaralı soruların ve anılan sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İdare Mahkemesince, anılan sınava ilişkin C kitapçığındaki 51(A-90), 90(A-86) ve 91(A-100) numaralı soruların iptali istemleri yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dava konusu 79(A-34) ve 45(A-36) numaralı soruların, Mahkemelerinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla iptal edildiği, bu sorular yönünden davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına; sınavda yargı kararıyla iptal edilen ve davalı idarece hatalı olduğu saptanan soruların değerlendirme dışı bırakılarak geçerli sorular bakımından yeniden puanlama yapılacağı dikkate alındığında, davacının anılan sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş,

bu karara karşı davalı idarelerce yapılan istinaf başvuruları 79(A-34) numaralı soru yönünden kabul edilerek mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına ve bu soru yönünden davanın reddine, mahkeme kararının davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına taraflarca yapılan istinaf başvurularının gerekçeli reddine, kararın diğer kısımlarına yönelik tarafların istinaf başvurularının ise reddine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize Konu Kararın, İdare Mahkemesi Kararının, Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına Ait C Kitapçığındaki 45(A-36) Numaralı Soru Yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına İlişkin Kısmı Yönünden İncelenmesi:

İdare Mahkemesince, Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına ait C kitapçığındaki 45(A-36) numaralı sorunun iptali istemiyle açılan başka bir davada, Mahkemelerinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, anılan soru yönünden davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

2577 sayılı Kanun uyarınca, idari yargı yerleri, Kanun'un 14. maddesinde sayılan ve ilk inceleme sorunu olarak ifade edilen haller (görev, yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, dilekçe ret sebepleri) ile aynı Kanun'un 31. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na yapılan atıf gereği davayı sonlandıran taraf işlemlerinin (feragat, kabul) gerçekleştiği haller haricinde, kural olarak (aksi yöndeki özel kanun hükümleri vb. dışında), davanın esasını inceleyip sonuçlandırmakla görevli bulunmaktadır.

Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'da idari yargı mercilerince verilecek bütün karar sonuçlarına ilişkin kısıtlayıcı bir hükme yer verilmediğinden ve uygulamada anılan Kanun'da sayılan haller dışında uyuşmazlığın esasının karara bağlanmasını engelleyen haller (örneğin derdestlik, işlemin geri alınması/kaldırılması, sulh vb.) ile karşılaşıldığından, mahkemelerce, "incelenmeksizin ret" ya da "karar verilmesine yer olmadığı" şeklinde uyuşmazlığı esastan çözümlemeyen hükümler kurulmakta ve bu yöndeki nihai kararlar da genel itibarıyla usul ve hukuka uygun bulunarak ilgili Danıştay dairelerince onanmaktadır.

Başka bir ifadeyle, bu gibi hallerde, idari yargı yerlerince uyuşmazlığın esası incelenerek hukuka uygunluk denetimi yapılmadığından "iptal" ya da "ret" yönünde hüküm kurulamamakta, bu nedenle söz konusu yaklaşım idari yargının en üst organı olan Danıştayca da benimsenmektedir.

Bu bağlamda, idari yargı yerlerince, uygulamada sıklıkla, davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle uyuşmazlığın esasına girilmeksizin konusu kalmayan dava hakkında "karar verilmesine yer olmadığı" yolunda karar verilmekte olup; söz konusu kararın verildiği hallerden birisini de "dava konusu işlemin dava aşamasında başka bir mahkeme kararıyla iptal edilmiş olması" teşkil etmektedir.

Buna göre, farklı kişilerin menfaatini etkileyen bir (bireysel veya düzenleyici) idari işlemin, aynı mahkemede veya farklı mahkemelerde ayrı ayrı dava konusu edilmesi ve mahkemelerden birinin iptal kararı vermesi halinde, diğer davaların konusuz kaldığı gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair kararlar verilmektedir.

Ancak karar verilmesine yer olmadığına dair karara dayanak alınan, işlemin iptali yolundaki kararın verildiği ana davada, kanun yolu aşamasında, tarafların kişilik ve/veya niteliğinde değişiklik ya da davadan feragat, davayı kabul gibi öngörülmeyecek ve uyuşmazlığın esastan çözümüne engel olacak hallerin gerçeklemesi durumunda, ana davada verilen iptal kararının istinaf veya temyiz merci tarafından ortadan kaldırılacağı, dolayısıyla iptal kararının hukuki etki ve sonuçlarını yitireceği açıktır.

Dolayısıyla, ana davada verilen iptal kararının -kesin hüküm teşkil etmediği sürece- belirtilen sebeplerle hukuk aleminde varlığını sürdürmeme ihtimali karşısında, diğer uyuşmazlıkların, ana davada verilen iptal kararına bağlı kalınmamak suretiyle esasının çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, bakılan davada Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına ait C kitapçığındaki dava konusu 45(A-36) numaralı soru yönünden esasa girilerek bir karar verilmesi gerekmekte olup, İdare Mahkemesi kararının Mahkemelerinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla iptal edildiği gerekçesiyle işbu davada anılan soru yönünden davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

B) Temyize Konu Kararın, İdare Mahkemesi Kararının Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına Ait C Kitapçığındaki 51(A-90), 90(A-86) ve 91(A-100) Numaralı Sorular Yönünden Davanın Reddine İlişkin Kısmına Karşı Davacı Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

C) Temyize Konu Kararın, İdare Mahkemesi Kararının 79(A-34) Numaralı Soru Yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına İlişkin Kısmına Karşı Davalı İdarelerce Yapılan İstinaf Başvurusunun Kabulüne, Anılan Soru Yönünden Mahkeme Kararının Kaldırılarak Davanın Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

İdare Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda, 34 numaralı sorunun sınavı yapan idare tarafından doğru yanıt olarak sunulan "E" seçeneğinin hatalı olduğu, sorunun doğru yanıtının "C" seçeneği olması gerektiği, bu kapsamda doğru yanıtının idarece hatalı bildirilmesi sebebiyle sorunun ya tamamen iptalinin ya da "C" seçeneğinin doğru yanıt olarak kabul edilmesinin Mahkemenin takdirine bırakıldığı yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir.

Anılan sorunun, soru sorma tekniğine ve ölçme değerlendirme kurallarına uygun olarak hazırlanmadığı açık olup, iptali gerekmektedir. Bu sebeple temyize konu kararın, 79(A-34) numaralı soru yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

D) Temyize Konu Kararın, İdare Mahkemesi Kararının Davacının Anılan Sınavda Başarısız Sayılmasına İlişkin İşlemin İptali İstemi Yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına İlişkin Kısmına Karşı Taraflarca Yapılan İstinaf Başvurularının Gerekçeli Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavına ait C kitapçığındaki 79(A-34) numaralı soru, Dairemizin yukarıda belirtilen gerekçesiyle hukuka aykırı bulunmuş olup temyize konu kararın bu soruya yönelik davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca 45(A-36) numaralı sorunun da esasına girilerek bir karar verilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla başarı durumunun bu yeni duruma göre belirlenmesi gerektiğinden davacının anılan sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlem hakkında İdare Mahkemesince bu aşamada verilen karar verilmesine yer olmadığına dair karara taraflarca yapılan istinaf başvurularının gerekçeli reddine ilişkin temyize konu kararın bu kısmı sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.

(X)-KARŞI OY

Mahkemece, davacının katıldığı Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavında, bazı soruların iptal edildiği, hatalı olduğu tespit edilen bu soruların değerlendirme dışı bırakılarak geçerli sorular üzerinden tüm adayların puanı yeniden hesaplanacağından bu aşamada davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Ancak, anılan sınavda, bazı soruların iptal edildiği dikkate alındığında, geçerliliğini koruyan sorular üzerinden davacının puanı yeniden belirleneceğinden davacının başarılı olup olmadığının bu aşamada belirsiz olduğu açıktır. Dolayısıyla, puanının yeniden belirlenecek olması karşısında, anılan sınavda başarılı olmak için Yönetmelikle belirlenen altmış puanın altında puan aldığından bahisle davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem hukuka aykırı hale gelmiştir. Aksi yöndeki bir karar hukuka aykırılığı tespit edilmiş işlemin ayakta kalması sonucunu doğuracaktır.

Bu durumda, davacının, Gümrük Müşavir Yardımcılığı Yazılı Sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, davacının bu kısma yönelik temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bu kısmının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararının anılan kısmına katılmıyorum.