Danıştay 10. Daire E.2022/702 K.2025/3795

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Hakkari / Yükseova'da konuşlu Dağ ve Komando Tugay Komutanlığı Yardımcı 4. Dağ ve Komando Tabur Komutanlığı emrinde piyade uzman çavuş olarak görev yapmakta iken 31/05/2018 tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarıyla çıkan çatışmada şehit olması nedeniyle çocuğu ... için 150.000,00 TL, eşi ...için 150.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacılar yakını ...'ın bölücü terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirilen silahlı saldırı sonucu şehit düşmesinde "meslekî risk" ilkesi gereği davalı idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle manevî zararı doğuran olayın yaşam hakkını sona erdiren bir ölüm olayı olması,

ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişiler arasındaki yakınlık derecesi dikkate alınarak takdiren eşi ... için 150.000,00 TL, çocuğu ... için 150.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye yapılan başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacılardan eş ... için 50.000,00 TL, çocuk ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL'lik manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, yasal şartları oluşmayan manevi tazminat talebinin reddi gerektiği, manevi tazminata uygulanacak faiz başlangıç tarihinin karar tarihi olabileceği, idarenin harçtan muaf olunduğu, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI:Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava;...'ın Hakkari ili Yüksekova ilçesinde konuşlu Dağ ve Komando Tugay Komutanlığı Yardımcı 4. Dağ ve Komando Tabur Komutanlığı emrinde piyade uzman çavuş olarak görev yapmakta iken 31/05/2018 tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarıyla çıkan çatışmada şehit olması nedeniyle çocuğu ... için 150.000,00 TL, eşi ... için 150.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır.

Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.

Bölge İdare Mahkemesince, davacılardan eş ...50.000,000 TL, çocuk ...için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmişse de, dava konusu olayın oluş şekli, davacılar yakınının gerçekleştirilen operasyon sırasında terör örgütü mensuplarınca şehit edildiği, söz konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve davacıların yaşadığı acı ve sıkıntılar ile toplumda yarattığı infial göz önünde bulundurulduğunda; Bölge İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.

Bu durumda, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alındığında davacıların talep ettiği manevi tazminat miktarı makul ve hakkaniyete uygun bulunduğundan mahkemece manevi tazminat istemlerinin tamamının kabulü gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.