Danıştay 10. Daire E.2022/8723 K.2023/973

4- … 5- … 6- … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü / … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; Osmaniye ili, Kadirli ilçesi, … Köyünde bulunan …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … ada/parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacılar tarafından verilen ve 09/05/2022 tarihinde Mahkemelerinin kayıtlarına giren yenilemeye ilişkin dava dilekçesinde, kayıtlarına 25/03/2022 tarihinde girmiş olan ilk dava dilekçesinde yer alan aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; idari yargıda re'sen inceleme yetkisi gereği davacı ya da davalının iddia etmediği bir husus göz önüne alınarak, dava konusu işlemlerin iptali ya da davanın reddinin de söz konusu olduğu göz önüne alındığında, geniş bir arazi kapsamında en azından ada bazında inceleme yapılması gerektiği, aksi halin geniş kapsamlı, birbirinden farklı değerlendirmelerin olabileceği adalar ile ilgili farklı hükümleri içeren bir kararın verilmesine yol açacağı, tek bir davada bütün hususların çözüme kavuşturulmasının uygun olmaması nedeniyle, her ada için ayrı dava açılması gerektiği, sonucu itibarıyla Mahkeme kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; dava konusu parseller için tek bir toplulaştırma işlemi yapıldığı, parsellerin toplulaştırma öncesi ve sonrasında bir biriyle bağlantılı olduğu, tek davada bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği, aynı uygulama alanı sınırları içerisinde kalan taşınmazlara yönelik ayrı ayrı dava açılma gerekliliği bulunmadığı, tek bir dilekçe ile dava açılmasında 2577 sayılı kanunun 5. maddesine aykırılık olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıların murisleri (babaları) … 10/10/1974 tarihinde, (anneleri) … ise 26/04/2001 tarihinde vefat etmiş, murisleri adına kayıtlı taşınmazların bulunduğu, Osmaniye ili, Kadirli ilçesi, … Köyünde, … sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca arazi toplulaştırması yapılmış, arazi toplulaştırması sonucu, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … ada/parsel muris … adına, …, …, …, … ada/parsel ise muris … adına hisseli olarak tahsis edilmiş ve oluşturulan yeni mülkiyet listeleri … tarih ve … yevmiye numarası ile tapuda tescil edilmiştir.

18/02/2022 tarihinde davacılar adına mirasçılık belgesi düzenlenmiş, davacılar tarafından, dava konusu işlemin alınan tapu kaydı ile öğrenildiği ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği belirtilmiş.

5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile dava açılabileceği, 2. fıkrasında ise, birden fazla kişinin müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerektiği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, davacıların murisleri (babaları) …'nın 10/10/1974 tarihinde, ve (anneleri) …'nın ise 26/04/2001 tarihinde vefat ettiği, murisleri adına kayıtlı taşınmazların bulunduğu, Osmaniye ili, Kadirli ilçesi, … Köyünde, … sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca yapılan arazi toplulaştırması sonucu, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … ada/parselin muris … adına, …, …, …, … ada/parselin muris … adına hisseli olarak tahsis edildiği, … tarih ve … yevmiye numarası ile tescil işleminin yapıldığı, 18/02/2022 tarihinde davacılar adına düzenlenen mirasçılık belgesinde davacıların adı geçen murislerin mirasçısı olarak belirlendiği, dolayısıyla davacıların anılan parsellerin hissedarı olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacılar tarafından, toplulaştırma işleminin alınan tapu kaydı ile öğrenildiği ileri sürülerek, anılan parseller yönünden dava konusu işlemin iptalinin istenildiği, İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, parsellere ilişkin tapu kayıtlarının dava dilekçesine eklenmediği ve her bir parsel yönünden ayrı ayrı dava açılması gerektiği belirtilerek, dava dilekçesinin reddine karar verildiği, … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla da, yenilenen dava dilekçesinde aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, davacıların istinaf başvurusu üzerine,

Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla, geniş bir arazi kapsamında en azından ada bazında inceleme yapılması gerektiği, aksi halin geniş kapsamlı, birbirinden farklı değerlendirmelerin olabileceği adalar ile ilgili farklı hükümleri içeren bir kararın verilmesine yol açacağı, tek bir davada bütün hususların çözüme kavuşturulmasının uygun olmaması nedeniyle, her ada için ayrı dava açılması gerektiği, sonucu itibarıyla Mahkeme kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmektedir.

Arazi toplulaştırmasının niteliği dikkate alındığında, uygulama alanı kapsamında taşınmazları bulunan maliklerin parçalı nitelikte olan arazilerinin tek parsel etrafında birleştirilerek, tarımsal üretim verimliliğinin arttırılmasının amaçlandığı, toplulaştırma işlemi sonucu oluşturulan parseller arasında bağlılık ilişkisi bulunduğundan, bakılan uyuşmazlıkta da davacıların davaya konu her bir parselde hepsinin hissedar olduğu da dikkate alındığında, parsellerin birlikte incelenmesi suretiyle değerlendirilmesinin toplulaştırmanın amacı, ilkeleri ve esasları ile usul ekonomisi açısından daha uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, uyuşmazlıkta dava konusu edilen her ada için ayrı dava açılması zorunluğunun bulunmaması karşısında, aksi yönde verilen Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu edilen … ada, … sayılı parsele ilişkin dağıtım cetveli ve tapu kaydı bulunmadığından, bu parsel yönünden araştırma yapılarak, bu parselin dava konusu toplulaştırma işlemi kapsamında ve bütün davacıların parselin hissedarı olup olmadığının belirlenmesi suretiyle bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.