Danıştay 10. Daire E.2023/3216 K.2023/3575

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra dava dosyası öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 1. fıkrası (a) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde. "1.

Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,

karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü yer almaktadır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin, bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu hükme bağlandıktan sonra, aynı Kanun'un, 3410 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi, 3. fıkrası, (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği.

15. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendinde ise, dava dilekçeleri üzerine yapılan ilk inceleme sonunda, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği hükmü.

"İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesi, 1. fıkrasında ise, "(1) Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." hükmü bulunmaktadır.

Davaya konu Adalet Bakanlığı Afyonkarahisar 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün İç Yönetmeliğinin "Avukat Ziyaretleri" başlıklı 37. maddesi, (a) bendinde, "İlgili kanunlarda belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere, hükümlüler, avukatları ile mesai günleri ve saatlerinde, tutuklular ise güvenlik zaafiyeti oluşmaması adına haftanın her günü 24.00-08.00 saatleri dışında müdafileri ile konuşulanları başkalarının duyamayacağı, ancak görüşmenin görevlilerce izlenebileceği bir ortamda, kurum düzeni çerçevesinde açık görüş usulüne tabi olarak görüşür." kuralına yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; davaya konu edilen düzenlemeyle getirilen kuralın sadece Afyonkarahisar 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nde bulunan hükümlü ve tutukluların avukatlarıyla görüşmelerinde uygulanacağı anlaşılmakta olup, 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında ülke çapında uygulanacak bir düzenleyici işlem niteliğinde olmayan dava konusu İç Yönetmelik ile bu kurala dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin iptali istemiyle açılan dava, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar arasında bulunmadığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümü, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesi, 1. fıkrası uyarınca Afyonkarahisar İdare Mahkemesine ait bulunmaktadır.

Öte yandan, dava konusu edilen uygulama işleminin iptali isteminin idari yargının görev alanına girip girmediği hususunun İdare Mahkemesince değerlendirilmesi gerektiği tabiidir.