Danıştay 10. Daire E.2023/3523 K.2023/4052

Davacı … San. ve Tic. A.Ş. vekili Av. … tarafından, müvekkilinin "orkinos avcılığı" yapmak amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü'ne yaptığı başvuruların reddine ilişkin bila tarih ve …, …, … sayılı işlemlerin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Tarım ve Orman Bakanlığı'na karşı Ankara 6. İdare Mahkemesinin E:2023/1052 sayılı dosyasında açılan dava ile aynı davacı tarafından Dairemizin E:2023/1767 sayılı dosyasında açılan dava arasında bağlantı bulunup bulunmadığının belirlenmesi amacıyla Ankara 6. İdare Mahkemesinin 12/06/2023 tarih ve E:2023/1052, K:2023/1241 sayılı kararıyla Danıştay'a gönderilen dava dosyası ile Ankara 6. İdare Mahkemesinin E:2023/1052 sayılı esasında kayıtlı olan dava dosyası UYAP üzerinden incelendi, gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 38. maddesinin 1. fıkrasında, aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hükmün, diğerini etkileyecek nitelikte olan davaların bağlantılı davalar olduğu. 2. fıkrasında, idare mahkemesi, vergi mahkemesi veya Danıştay'a veya birden fazla idare veya vergi mahkemelerine açılmış bulunan davalarda bağlantının varlığına taraflardan birinin istemi üzerine veya doğrudan doğruya mahkemece karar verileceği.

4. fıkrasında, bağlantılı davaların, değişik bölge idare mahkemesinin yargı çevrelerindeki mahkemelerde bulunduğu takdirde dosyaların Danıştay'a gönderileceği. 39. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştayın dava konusu uyuşmazlığı incelemeye yetkili dairesinin, bağlantılı dava dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceleyeceği ve karar vereceği. 2. fıkrasının (c) bendinde, Danıştayca bağlantı bulunmadığına karar verilmesi durumunda, dosyaların ilgili mahkemelere geri gönderileceği.

42. maddesinin 3. fıkrasında da, bağlantının bulunup bulunmadığı yolundaki Danıştay kararlarının kesin olduğu hükümlerine yer verilmiştir.

Öte yandan; özel görevli ilk derece yargı yeri ve genel görevli temyiz mercii olan Danıştay'da ilk derecede görülecek davalar 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde sayma yoluyla belirlenmiş; 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesinde ise, idare mahkemelerinin, vergi mahkemeleri ve ilk derecede Danıştay'ın görevli olduğu davalar dışındaki idari davalarda genel görevli ilk derece yargı yerleri olduğu hükme bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden. Ankara 6. İdare Mahkemesinin E:2023/1052 sayılı esasına kayıtlı dava dosyasında, davacılar tarafından, "orkinos avcılığı" yapmak amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü'ne yapılan başvuruların reddine ilişkin bila tarih ve …, …, … sayılı işlemlerin iptali.

Dairemizin E:2023/1767 ayılı esasına kayıtlı dava dosyasında ise, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın … tarih ve “…” sayılı “2023, 2024 ve 2025 Yılları İçin Mavi Yüzgeçli Orkinos Avcılığı Yapacak Gemilerin Belirlenmesi ve Bu Gemilere Yapılacak Kota Tahsisine İlişkin Genelge” konulu, 2023/3 nolu Genelgesinin “Müracaat Şartları” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "2021 ve 2022 yılları boyunca ruhsat tezkeresinde birincil av aracı gırgır/gırgır avcılığı olmak,” ibaresinin (dava dilekçesinde sehven "5.

Maddesi b fıkrası" şeklinde yazılmıştır.) ve “Müracaat” başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan “Geminin 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren birincil av aracının gırgır/gırgır avcılığı olduğu ve av aracı değişikliği yapmadığına dair, ruhsat tezkeresinin verildiği İl Müdürlüğünden alınacak resmi yazıyı, Bakanlığa teslim etmek zorundadır.” düzenlemesinin iptalinin istenildiği görülmektedir.

İdarenin kendi görev alanına giren konulardaki mevzuatın uygulanmasına yönelik ve üst normlara aykırı olmamak üzere çıkardığı, tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge, yönerge gibi düzenleyici işlemlerin ilk derece Mahkemesi sıfatıyla Danıştay'da dava konusu edilmiş olması; bu objektif düzenlemeler uygulanmak suretiyle tesis edilen subjektif işlemlerin de bağlantı kurumu yoluyla ilk derecede Danıştay'da görülmesi sonucunu doğurmayacaktır.

Zira, birden fazla davanın bağlantılı sayılabilmesi, bunların ancak birlikte incelenerek sonuca ulaşılabilecek olması halinde mümkündür. Esasen aksi yöndeki yaklaşım, genel görevli idare mahkemelerinin kuruluş amacına ve tabii hakim ilkesine de aykırı olacaktır.

Bu nedenle, Danıştay dava dairesinde görülmekte olan bir düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin iptali istemiyle genel görevli idare mahkemesinde açılan iptal davasında, Mahkemenin, Danıştay'da dava konusu edilen düzenleyici işleme ilişkin dosyayı bekletici ön mesele olarak kabul etmesi yargılama usulümüzün gereğidir.