Danıştay 10. Daire E.2023/3851 K.2023/6758

Davanın_özeti

Silivri Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile … tarih ve … sayılı kararlarının iptaline ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının uygulanmadığından bahisle davacı tarafından 21/08/2017 tarihli dilekçeyle … Cumhuriyet Başsavcılığına ilgili belediye personeli hakkında yapılan şikayet başvurusu üzerine, İçişleri Bakanlığı ve Danıştay Birinci Dairesince mevzuatta öngörülen sürelere ve usullere riayet edilmemesinden dolayı 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'da öngörülen soruşturma izni sürecinin tamamlanmasının yaklaşık 5 yıl 6 ay sürmesi nedeniyle manevi zarara uğranıldığından bahisle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 25.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle ödenmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddedilerek, dosyanın Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü :

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde, "1.

Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,

karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü. 41. maddesinde, "İdari işlere ilişkin idari uyuşmazlıklar ve görevler Birinci Daire ve İdari İşler Kurulunda görülür." hükmü yer almaktadır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin, bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu hükme bağlandıktan sonra aynı Kanun'un, 3410 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği.

3. fıkrasında, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabileceği. 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği.

15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, dava dilekçeleri üzerine yapılan ilk inceleme sonunda, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği hükmü bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden. Silivri Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile … tarih ve … sayılı kararlarının iptaline ilişkin. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının uygulanmadığından bahisle davacı tarafından 21/08/2017 tarihli dilekçeyle.

Cumhuriyet Başsavcılığına ilgili belediye personeli hakkında şikayet başvurusunda bulunulduğu, Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından İçişleri Bakanlığından 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca soruşturma izni istenildiği, İçişleri Bakanlığının 12/09/2019 tarihli Bakan oluruyla şikayetin işleme konulmamasına karar verildiği, anılan karara karşı davacı tarafından itiraz edildiği, Danıştay Birinci Dairesinin 28/01/2020 tarih ve E:2020/116, K:2020/64 sayılı kararıyla şikayetin işleme konulmamasına ilişkin kararın kaldırılmasına karar verildiği,

İçişleri Bakanlığının 05/08/2021 tarih ve 2021/236 karar numaralı kararıyla kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan itirazın Danıştay Birinci Dairesinin 24/11/2022 tarih ve E:2022/1628, K:2022/1768 sayılı kararıyla kesin olarak reddedilerek gereği yapılmak üzere kararın Silivri Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verildiği;

bakılmakta olan davanın ise, İçişleri Bakanlığı ve Danıştay Birinci Dairesince mevzuatta öngörülen sürelere ve usullere riayet edilmemesi nedeniyle Silivri Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan şikayet başvurusundan yaklaşık 5 yıl 6 ay sonra soruşturma izni talebinin sonuçlanması nedeniyle manevi zarara uğranıldığından bahisle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 25.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle ödenmesi istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Buna göre uyuşmazlık, İçişleri Bakanlığı ile Danıştay Birinci Dairesinin mevzuatta öngörülen sürülerden sonra karar vermesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini isteminden kaynaklanmaktadır.

2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarının görüm ve çözümünün ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'ın görevinde olduğu belirtilmiş olup; Danıştay İdari Dairesince mevzuatta öngörülen sürede karar verilmediği, karar süreci ve sonrasında yapılan başvurulara ilişkin mevzuatta yer alan hükümlere uyulmadığı iddiasıyla açılan tam yargı davasının bu bent kapsama girmediği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, Danıştay Birinci Dairesinin şikayetin işleme konulmamasına ilişkin kararın kaldırılmasına ilişkin 28/01/2020 tarih ve E:2020/116, K:2020/64 sayılı kararı üzerine İçişleri Bakanlığının 05/08/2021 tarih ve 2021/236 numaralı kararıyla kısmen soruşturma izni verilmesine, kısmen soruşturma izni verilmemesine karar verilmiş ve bu karar Danıştay İdari Dairesince verilen karar üzerine uygulanan bir işlem niteliğinde ise de, uyuşmazlığın anılan işlemin esasından değil, İçişleri Bakanlığının mevzuatta öngörülen sürelere riayet etmediği ve soruşturma izni verilmesine ilişkin sürecin gereksiz yere uzatıldığı iddiasından kaynaklandığı görülmektedir.

Öte yandan, 2575 sayılı Kanun'un 41. maddesinde, Danıştay'ın idari dairesi olarak belirlenen Danıştay Birinci Dairesinin tazminat talebine konu 4483 sayılı Kanun kapsamındaki kararının yargısal bir karar olmaması sebebiyle işbu davanın idari yargılama usulüne ilişkin hükümler ihtiva eden 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 3. fıkrası uyarınca Danıştayda ilk derece mahkemesi sıfatıyla incelenmesi de mümkün değildir.

Bu durumda, kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanması öncesinde izlenecek usulü düzenleyen ve itiraz merciine yönelik özel hükümler içeren 4483 sayılı Kanun'a ilişkin hükümlerin gecikilerek uygulandığı iddiasına dayanan uyuşmazlığın Danıştayda ilk derece görülmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalardan olmayan iş bu davanın Ankara İdare Mahkemesince incelenmesi gerekmektedir.