Danıştay 10. Daire E.2023/4558 K.2023/5089

Dava konusu istem: Davacı tarafından; ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:…, K:… sayılı kararı ile verilen 253.660,00 TL adli para cezasının infaz edilmeyen 231.760,00 TL'lik kısmının tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … ana takip dosya numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının ödeme emri ile tahsil edilmek istenen borcunun infaz edilmek suretiyle ortadan kalktığı, borcun tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından; vergi dairesinin görevinin kamu alacağını tahsil etmek olduğu, yargı kararı ile verilen adli para cezasının esasına ilişkin vergi dairesinin bir görevi olmadığı, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı doğrultusunda işlem yapıldığı, davacı adına düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; hakkında açılan ceza davasında ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının hapis ve 253.660,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın 05/12/2013 tarihinde kesinleşmesi üzerine ...

Ağır Ceza Mahkemesinin 07/01/2014 tarihli yazısı ile 253.660,00 TL adli para cezasının infazının Cumhuriyet Başsavcılığından istenildiği, Konya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından … tarih ve … ilamat sayılı ödeme emri tanzim edilerek davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından söz konusu para cezasının ödenmemesi üzerine, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … ilamat sayılı kararı ile; davacı hakkında hükmedilen adli para cezasının 1095 gün hapis cezasına çevrilmesine,

5275 sayılı Kanun'un 106/3. maddesi uyarınca adli para cezasından çevrilen bakiye hapis cezası karşılığında, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verildiği, bu kararın infazı için Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazıldığı, Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … sayılı yazısı ile de davacının kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına ilişkin ilamın infaz edilmesinin Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığı Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden istenildiği, davacının infaz dosyasının Karşıyaka Denetimli Serbestlik Müdürlüğünün kayıtlarına.

DS sayılı denetimli serbestlik dosyası olarak kaydedildiği, Karşıyaka Denetimli Serbestlik Müdürlüğünün 20/09/2016 tarihli yazısı ile; davacının 5275 sayılı Kanun'un 106/3. maddesi ve çalışma protokolü gereğince, Çiğli 16 Derslik Ortaokulu Müdürlüğünden 21/09/2016 tarihinden itibaren hafta içi beş gün belirlenecek bir iş kolunda 8 saati geçmeyecek şekilde toplam 2190 saat çalıştırılmasının istenildiği,

davacının kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalıştırılması tedbiri gereğince Çiğli Şehit Astsubay Özgür Erdoğan İmam Hatip Ortaokulunda 21/09/2016 tarihinden 19/10/2017 tarihi mesai bitimine kadar çalıştığı, çalıştığı günlere ilişkin işe geliş ve çıkış saatlerinde imza attırıldığı ve bu imza çizelgelerinin dosya içerisinde mevcut olduğu, Karşıyaka Denetimli Serbestlik Müdürlüğünün 23/10/2017 tarihli yazısı ile 1095 gün hapis cezasından çevrilme 2190 saat kamu hizmeti yükümlülüğünün tamamını çalışarak infaz ettiğinden bahisle davacının dosyasının Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği,

Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … ilamat sayılı yazısı ile davacı hakkındaki infaz evrakının infazen iade edilerek Konya Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … ilamat sayılı yazısı ile bakiye kalan 231.760,00 TL nin tahsilinin Alaaddin Vergi Dairesi Müdürlüğünden istenildiği, bu yazı uyarınca tanzim edilen dava konusu ödeme emrinin davacıya 19/01/2018 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Adli Para Cezası" başlıklı 52. maddesinde, "(1) Adlî para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.

(2) En az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası olan bir gün karşılığı adlî para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir.

(3) Kararda, adlî para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir.

(4) Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılacak işlemler" başlıklı 20. maddesinin 3. fıkrasında,

...(3) Çağrı kâğıdı, hükümde gösterilen adrese tebliğ edilir. Hükümlü, adres değişikliklerini mahkemeye veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür. Aksi hâlde hükümde gösterilen adreste yapılan tebligat geçerlidir. ...

hükmüne; "Adlî para cezasının infazı" başlıklı 106. maddesinde, (1) Adlî para cezası, Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen usule göre tayin olunacak bir miktar paranın Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.

(2) Adlî para cezasını içeren ilâm Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Cumhuriyet savcısı otuz gün içinde adlî para cezasının ödenmesi için hükümlüye 20 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca bir ödeme emri tebliğ eder.

(3) Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.

(4) Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır.

(5) Adlî para cezasının hapse çevrileceği mahkeme ilâmında yazılı olmasa bile üçüncü fıkra hükmü Cumhuriyet Başsavcılığınca uygulanır.

(6) Hükümde, adlî para cezası takside bağlanmamış ise, bir aylık süre içinde adlî para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine geri kalan kısmının birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, verilen ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır.

(7) Adlî para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adlî para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez.

(8) Hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkartılır veya kamuya yararlı işte çalıştırılma sona erer.

(işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle) (9) Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmiş olmasına rağmen hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adlî para cezasıdır. ...

(11) İnfaz edilen hapsin veya kamuya yararlı işte çalışmanın süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Ödeme zamanı ve önce ödeme" başlıklı 37. maddesinde, amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu kuralına yer verilmiş.

"Ödeme emri" başlıklı 55. maddesinde, “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunur.” hükmü yer almış.

"Ödeme emrine itiraz" başlıklı 58. maddesinde ise, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya borcu kısmen ödediği veya borcun zaman aşımına uğradığı iddialarıyla tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itirazda bulunabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan mevzuatta; ceza mahkemeleri tarafından hükmedilen adli para cezalarının infazının Cumhuriyet Başsavcılıklarınca yapılacağı, Cumhuriyet Savcısı tarafından düzenlenen adli para cezasına ilişkin ödeme emrinin 5275 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ilgiliye tebliğ edileceği, 5275 sayılı Kanun'un 106. maddesine göre ise.

Cumhuriyet Savcısı tarafından düzenlenen bu ödeme emrinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde adli para cezasının ödenmesi gerektiği, yani Kanun'un tebliğden itibaren 30 günlük vade tarihi düzenlediği, vade tarihinde ödenmeyen adli para cezalarının ise süresi üç yılı geçmemek üzere hapis cezasına veya hükümlünün günlük çalışma süresi en az iki en fazla sekiz saat olacak şekilde kamuya yararlı bir işte çalıştırılması tedbirine çevrilebileceği, infaz edilen hapis cezasının veya kamuya yararlı bir işte çalışmanın süresinin hükmedilen adli para cezasını tamamıyla karşılamaması halinde,

bakiye kalan tutarın tahsili için ilamın Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verileceği, geriye kalan adli para cezasının bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre tahsil edileceği düzenlenmiştir.

Dava konusu uyuşmazlıkta; hakkında açılan ceza davasında ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının hapis ve 253.660,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın 05/12/2013 tarihinde kesinleşmesi üzerine ...

Ağır Ceza Mahkemesinin 07/01/2014 tarihli yazısı ile 253.660,00 TL adli para cezasının infazının Cumhuriyet Başsavcılığından istenildiği, Konya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından … tarih ve … ilamat sayılı ödeme emrinin tanzim edilerek davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından, verilen para cezasının ödenmemesi üzerine, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … ilamat sayılı kararı ile; davacı hakkında hükmedilen adli para cezasının 1095 gün hapis cezasına çevrilmesine,

5275 sayılı Kanun'un 106/3. maddesi uyarınca adli para cezasından çevrilen bakiye hapis cezası karşılığında, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verildiği, adli para cezasından çevrilen 1095 gün hapis cezasının davacının 2190 saat kamuya yararlı bir işte çalıştırılmak suretiyle infaz edildiği görülmektedir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince davacı hakkında verilen adli para cezasının en fazla üç yıl süreyle hapis cezasına çevrilerek kamuya yararlı bir işte çalışmak suretiyle infaz edilebileceği, bu üç yıllık sürenin 1095 güne tekabül ettiği, 1095 günün ise kanun uyarınca bir gün karşılığı 20,00-TL ile 100,00-TL arasında belirlenecek bir tutar üzerinden hesaplanarak adli para cezasından düşüleceği, mahkumiyet kararında görüldüğü üzere adli para cezasının, bir gün karşılığı 20,00-TL belirlenmek suretiyle hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda üst sınır olan üç yılın karşılığının 1095 gün ettiği ve bir gün karşılığı olarak belirlenen 20,00-TL ile çarpılarak hesaplanması sonucunda davacının kamuya yararlı bir işte çalışması karşılığında 21.900,00-TL adli para cezasının infazını tamamladığı, bu tutar 253.660,00-TL adli para cezasından mahsup edildiğinde 231.760,00-TL adli para cezasının infazının yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

5275 sayılı Kanun'un 106. maddesinin son fıkrası gereğince, infaz edilen hapsin ya da kamuya yararlı bir işte çalışmanın süresinin adli para cezasının tamamını karşılamadığının anlaşılması halinde, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâmın, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verileceği ve bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre kalan adlî para cezasının tahsil edileceğinin anlaşılması karşısında, bakiye kalan 231.760,00 TL adli para cezasının tahsilinin Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca, vergi dairesinden istenilmesi üzerine Alaaddin Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenen … tarih ve … ana takip dosya numaralı ödeme emrinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak davalı idarece yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.