Danıştay 10. Daire E.2023/4562 K.2023/4944

Dava konusu istem: Davacı tarafından, işletmecisi olduğu İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... adresinde bulunan kahvehanede kaçak bahis oynatıldığından bahisle 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca 10.000,00 TL para cezası verilmesi ile iş yerinin 3 ay süreyle kapatılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Küçükçekmece Kaymakamlık Makamı Olurları ile anılan Olurun icrası kapsamında işyerinin 12/04/2018-12/07/2018 tarihleri arasında mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, kaçak iddia oynatıldığı bilgisi alınması üzerine, 25/03/2018 tarihinde yapılan denetimde görevli memurlarca düzenlenen tutunakta ile tutanağa ekli fotoğraflardan dava konusu işyerinde davacının bulunduğu masa üzerinde açık olan laptopta "....com" adlı site üzerinde kaçak iddia oynadığı görülmekte ise de, davacının kaçak iddia oynattığının somut tespitlerle ortaya konulamadığının görüldüğü, bu durumda davacının sabit olan kaçak iddia oynaması fiili nedeniyle 7258 sayılı Kanun kapsamında 10.000,00 TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

diğer yandan, salt bu verinin, işletmede belli bir organizasyon içerisinde yasa dışı bahis veya şans oyunları oynatıldığına dair yeterli kanaat oluşturmayacağı gibi denetim esnasında işyerinde kaçak bahis oynatıldığına ilişkin somut bir tespit de bulunmadığı, kaldı ki, bahis oynama araçlarına ilişkin hukuken itibar edilebilir teknik bir inceleme de yapılmadığı anlaşıldığından işyerinin üç ay süre ile kapatılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iş yerinin üç ay süreyle kapatılmasına ilişkin işlemin iptaline, idari para cezası işleminin iptali talebinin ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince, davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 25/03/2018 tarihli Yakalama ve Muhafaza Altına Alma Tutanağı ile davacıya ait kahvehane iş yerinde kaçak iddia oynatıldığının tespit edildiği, kaçak iddia ve bahis oyunları için bu amaca özgülenmiş başkaca bir cihaza ihtiyaç duyulmadığı, işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davalı Küçükçekmece Belediye Başkanlığının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının görev yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... adresinde bulunan ve Küçükçekmece Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünce düzenlenen İçkisiz İstirahat ve Eğlence Yeri İşletme Belgesine istinaden davacı tarafından kahvehane olarak işletilen işyerinde kaçak iddia oynandığı, kaçak iddia oynamak için gelen müşterilere kupon verilmediği, ancak site üzerinden oynayan kişi tarafından ekran görüntüsünün çekildiği bilgisi alınması üzerine,

25/03/2018 tarihinde saat 15.00 sıralarında yapılan denetim esnasında (15.00) düzenlenen tutunakla, davacının 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında kaçak iddia oyunu oynattığının tespit edildiğinden bahisle,

anılan Kanun uyarınca 10.000,00 TL para cezası verilmesi ile iş yerinin 3 ay süreyle kapatılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Küçükçekmece Kaymakamlık Makamı Olurları ile anılan Olurun icrası kapsamında işyerinin 12/04/2018-12/07/2018 tarihleri arasında mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Dilekçeler üzerinde ilk inceleme” başlıklı 14. maddesinde, dava dilekçelerinin maddenin 3. fıkrasında belirtilen hususlar bakımından sırasıyla inceleneceği belirtilmiş; adı geçen Kanun'un “İlk inceleme üzerine verilecek karar” başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, ilk incelemede 14. maddenin 3. fıkrasının (a) bendinde belirtilen görev hususuna aykırılık görülmesi halinde adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükmü yer almıştır.

7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, bu Kanun'un verdiği yetkiye dayalı olmaksızın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynayanların mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılacağı hükmüne;

aynı maddenin 5. fıkrasında ise, bu madde kapsamına giren suçların işlendiği işyerlerinin mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatlarının mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş günü içinde iptal edileceği hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 1. maddesinde, “Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla; a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler, b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları, c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci, d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu, e) İdari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar, belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır.” denilerek Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiş.

2. maddesinde, “kabahat” deyiminden, Kanunun karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın anlaşılacağı. 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi ile değişik 3. maddesinde, “(1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır.” denilmiş.

16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların “idari para cezası” ve “idari tedbirler”den ibaret bulunduğu; “idari tedbirler”in de mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu belirtilmiş.

“Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır.” kuralına.

“Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.” kuralına yer verilmiş.

27. maddesine 5560 sayılı Kanun ile eklenen 8. fıkrasında ise, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu’ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiş;

anılan Kanun’un ikinci kısmında yer alan 32 ila 43. maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

7258 sayılı Kanun'un mevcut halinde idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.

Dava konusu uyuşmazlık; davacıya ait kahvehanede kaçak bahis oynatıldığından bahisle 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca 10.000,00 TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 5. maddesinin 5. fıkrası uyarınca iş yerinin 3 ay süre ile kapatılmasına ilişkin Kaymakamlık Olurları ile bu Olurun icrasına ilişkin davalı Belediye işleminden kaynaklanmakta olup bu haliyle dava konu işlemlerin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde olduğu,

7258 sayılı Kanun'da ise, idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliğince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davanın görev yönünden reddine karar verilmek üzere istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, işin esası hakkında karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.