Danıştay 10. Daire E.2023/467 K.2025/85

Davanın_özeti

Davacı dernek tarafından, hipofosfatemik hastalarının tedavisinde kullanılan "Burosumab" etken maddeli "..." adlı ilacın Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği ekinde yer alan Ek-4/C "Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi"ne alınması ve "hipofosfatemik riteks, fosfor metabolizması bozuklukları, raşitizm aktif" teşhisi konulan hastalarda adı geçen ilaç bedelinin tedavileri süresince karşılanması talebiyle 27/05/2022 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacı Dernek tarafından, 27/05/2022 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına başvuruda bulunularak Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği ekinde yer alan Ek-4/C "Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi"nehipofosfatemik hastalarının tedavisinde kullanılan "Burosumab" etken maddeli "..." adlı ilacın eklenmesi ve "hipofosfatemik riteks, fosfor metabolizması bozuklukları, raşitizm aktif" teşhisi konulan hastalar yönünden adı geçen ilaç bedelinin tedavileri süresince karşılanması talep edilmiştir. Davalı idare tarafından, yapılan başvuru cevap verilmemek suretiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine davacı tarafından, anılan zımnen ret işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde,

"1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. ...

4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne;

"Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise,

"1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.

İlgililerin, altmış günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak yerine işlemi tesis eden idarenin hiyerarşik olarak üstü olan makama veya üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvurarak işlemin düzeltilmesini isteme hakkına sahip oldukları açık olup; kanun koyucu tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak başvuruya konu edilebilecek işlemin niteliği bakımından düzenleyici ya da bireysel işlem gibi bir ayrıma gidilmemiş, 11. maddenin kapsamı salt bireysel işlemlerle sınırlandırılmamıştır.

Dolayısıyla, düzenleyici işlemlerin ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içerisinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine, düzenleyici işlemin ilan edildiği tarih ile 11. madde kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmadığının; öte yandan, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi,

kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan ve bu nedenle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuruların, cevap verilmek suretiyle ya da zımnen reddi yolundaki işlemlerin, uygulama işlemi olarak kabulüne olanak bulunmadığından, bu işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda süre aşımı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

Dava konusu edilen Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği ekinde yer alan Ek-4/C "Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi"nin en son 10/12/2021 tarih ve 31685 sayılı Resmi Gazete nüshasında yayımlanan "Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile değişikliğe uğradığı, bu tarihten sonra ise bu Liste bazında başvurunun yapıldığı tarihe kadarki zaman zarfında herhangi bir değişikliğin yapılmadığı görülmektedir.

Bu durumda, bakılmakta olan davanın, dava konusu düzenlemeyi barındıran Liste'yi değiştiren 10/12/2021 tarih ve 31685 sayılı Resmi Gazete nüshasında yayımlanan "Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"in yayım tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde doğrudan ya da bu süre içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurunun sarih ya da zımni olarak reddi üzerine 11. madde hükmü de dikkate alınmak suretiyle hesaplanacak dava açma süresi içerisinde açılması gerekmektedir.

Somut olayda, 27/05/2022 tarihinde yapılan başvuru ile yapılan, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği ekinde yer alan Ek-4/C "Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi"ne hipofosfatemik hastalarının tedavisinde kullanılan "Burosumab" etken maddeli "..." adlı ilacın eklenmesi ve "hipofosfatemik riteks, fosfor metabolizması bozuklukları, raşitizm aktif" teşhisi konulan hastalar yönünden adı geçen ilaç bedelinin tedavileri süresince karşılanmasına ilişkin istemin zımnen reddi yolundaki işlemin davacı Dernek yönünden bir uygulama işlemi olduğunun kabul edilmesine olanak bulunmamaktadır.

Bu başvurunun, ancak anılan Tebliğ'in, dava açma süresi içinde olmak şartıyla kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem (düzenleme) yapılmasına yönelik olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında bir başvuru olarak kabulü mümkün olabilecektir.

Bu durumda davacının yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı, dolayısıyla davalı idarenin ret işlemi sonrasında, düzenleyici işlemlerin iptal davasına konu edilebileceğinin kabulünün, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucunu doğuracağı açıktır.

Uyuşmazlık bu çerçevede değerlendirildiğinde, Sağlık Uygulama Tebliği ekinde yer alan Ek-4/C "Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi"ne karşı 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen süre içinde dava açmayan davacının, Tebliğ'in eki Liste'ye "Burosumab" etken maddeli "..." adlı ilacın eklenmesi yönündeki 27/05/2022 tarihli başvurusunun, dava açma süresini yeniden başlatması mümkün olamayacağından, bu başvurunun reddi üzerine açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.