Danıştay 10. Daire E.2023/5013 K.2023/5296

İstemin özeti

Karşıyaka 2. Noterliğince düzenlenen … tarih ve … yevmiye numaralı vasiyetname gereği İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, …mahallesi, … ada, … sayılı parseldeki taşınmazın üzerinde bulunan 1,3 ve 6 numaralı bağımsız bölümlerin davacı vakıf adına tescil edilmesi amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin Karşıyaka Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin, anılan işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü III. (İzmir) Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin ve anılan işlemlerin dayanağı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 04/07/2022 tarihli, 2022/3 sayılı,

“Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Miras Hukuku Uygulamaları” konulu Genelgesinin “Ölüme Bağlı Tasarrufların Tapu Siciline Tescili” başlıklı II. Bölümünün “Mirasçı Atama” başlıklı 1.maddesinin iptali ve yürütmenin durdurulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :…

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddelerine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra, gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmış.

3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği belirtilmiş.

5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile dava açılabileceği kurala bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, görev ve yetki; (g) bendinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususları ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde de, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği; (d) bendinde, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, … isimli vatandaşın Karşıyaka 2. Noterliğince düzenlenen … tarih ve …sayılı yevmiye numaralı vasiyetname ile davacıyı mirasçı olarak atadığı,.

Sulh Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davacının …'nın atanmış mirasçısı olduğuna karar verilmesi üzerine, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, … mahallesi, … ada, … sayılı parseldeki taşınmazın üzerinde bulunan …,… ve … numaralı bağımsız bölümlerin davacı vakıf adına tescil edilmesi amacıyla Karşıyaka Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne başvurulduğu,

Karşıyaka Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle Mahkeme tarafından verilmiş atanmış mirasçı ve varsa kanuni mirasçıları ile birlikte bunlara isabet eden miras paylarını gösterir bir mirasçılık belgesi ve tenfiz kararı ibraz edilmediği gerekçesiyle başvurunun reddedildiği, anılan işleme karşı yapılan itirazın ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü III. (İzmir) Bölge Müdürlüğünün … tarih ve .. sayılı işlemiyle reddedildiği,

bakılmakta olan davanın anılan işlemlerle bu işlemlerin dayanağı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 04/07/2022 tarihli, 2022/3 sayılı, “Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Miras Hukuku Uygulamaları” konulu Genelgesinin “Ölüme Bağlı Tasarrufların Tapu Siciline Tescili” başlıklı II. Bölümünün “Mirasçı Atama” başlıklı 1. maddesinin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 5. Maddesi Uyarınca Yapılan Değerlendirme:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde, taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescille olacağı. 716. maddesinde, bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişinin tescili doğrudan doğruya yaptırabileceği. 1008. maddesinde, taşınmaza ilişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmaz yükleri ve rehin haklarının tapu kütüğüne tescil edileceği.

1013. maddesinde, tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılacağı. 1014. maddesinde, bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesinin, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceği. 1015. maddesinin 1. fıkrasında, tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesinin, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlı olduğu.

1016. maddesinin 1. fıkrasında, tasarruf yetkisine ve hukukî sebebe ilişkin belgelerin tamam olmaması halinde istemin reddedileceği. 1021. maddesinde, kurulması kanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağı. 1027. maddesinde, ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği hüküm altına alınmıştır.

Hukukumuzda, kural olarak, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bundan kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde, medeni hukuk hükümlerinin incelenmesi gerekmektedir. Esasen bu husus, 4721 sayılı Kanun'un 1007, 1011, 1016 ve 1026. maddelerinde de zımnen yer almıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 14/12/2020 tarih ve E:2020/662, K:2020/721 sayılı kararında, "... talebin doğrudan, miras yoluyla taşınmaz mülkiyetinin intikaline ve tesciline yönelik olduğu, bir başka ifade ile tescil sonucu doğuracak bir talep olduğu gözetildiğinde, ortada idari yargı yetkisi kapsamına giren bir idari dava bulunmadığı ve uyuşmazlığın çözümlenmesinde, Medeni Kanun hükümlerine göre adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu..." ifadelerine yer verilmiştir.

Buna göre, dava dilekçesinde iptal istemine yer verilen Karşıyaka Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün … tarih ve …sayılı işlemi ile anılan işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü III. (İzmir) Bölge Müdürlüğünün … tarih ve …sayılı işleminin, yukarıda yer alan Kanun hükümleri uyarınca idari yargı yerlerinde dava konusu edilmesi imkan dahilinde olmayıp, anılan işlemlere karşı adli yargı yerlerinde dava açılması gerektiği açıktır.

Bu durumda, bakılan davada, Genelge maddesinin iptaline ilişkin istemin Danıştay'ın görev alanına giren işlerden olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamakla birlikte, iptal istemine konu uygulama işlemleri adli yargı yerlerinin görevinde olduğundan, dava konusu düzenleyici işlem ile uygulama işlemlerinin iptali istemine aynı dilekçede yer verilmesi, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca mümkün bulunmamakta ve bu haliyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 3. Maddesi Uyarınca Yapılan Değerlendirme:

Dava dilekçesinin incelenmesinden, dilekçenin "konu" kısmında, 2022/3 sayılı Genelgenin II. Bölümünün 1. maddesinin iptali istemine yer verilmiş iken, "sonuç ve istem" kısmında, anılan Genelge maddesiyle birlikte Karşıyaka Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü III. (İzmir) Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemine de yer verildiği, bu haliyle dilekçenin konu ve sonuç kısımlarının uyumsuz olduğu;

öte yandan, davaya konu Genelgenin "Mirasçı Atama" başlıklı 1. maddesinin tamamı yönünden iptal istemine yer verilmiş ise de, anılan maddenin 8 fıkradan oluştuğu, anılan maddede yer verilen düzenlemelerin tek tek tamamına yönelik bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı, sadece mirasbırakana ait malvarlığının atanmış mirasçıya intikalinin atanmış mirasçılık belgesinde pay oranlarının bulunması şartına bağlanmasının hukuka aykırı olduğu iddiasının ileri sürüldüğü görülmekte olup, bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.

Buna göre, davacı tarafından, yeniden düzenlenecek dava dilekçesinde, Karşıyaka Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü III. (İzmir) Bölge Müdürlüğünün … tarih ve …sayılı işlemine yönelik iptal istemine yer verilmemesi; ayrıca dava konusu edilen Genelgenin "Mirasçı Atama" başlıklı 1. maddesine yönelik iptali istenen kısım/kısımların açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde belirtilmesi,

iptali istenilen her bir düzenlemeye yönelik hukuka aykırılık sebeplerinin ve bu düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin -menfaatini ortaya koyan bilgi ve belgeler de sunularak- ayrı ayrı açıklanması, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış, açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle davanın açılması gerekmektedir.