Danıştay 10. Daire E.2023/5179 K.2023/5459

Davacı … vekili Av. … tarafından; "..." adlı ... ruhsat kod numaralı balıkçı gemisinin ortaklarından biri olan müvekkilinin, 12/03/2023 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 2023, 2024 ve 2025 yılları mavi yüzgeçli orkinos avcılığı yapacak gemilerin belirlenmesi ve bu gemilere yapılacak kota tahsisine ilişkin 2023/3 nolu Genelge kapsamında, mavi yüzgeçli orkinos avcılığı yapma izni verilmesi istemiyle 29/03/2023 tarihinde yaptığı başvurunun,

başvuru dilekçesinde ve dilekçe ile sunulması gereken taahhütnamede diğer ortakların imzalarının veya yetki devirlerinin bulunmadığından bahisle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle Tarım ve Orman Bakanlığı'na karşı açılan davada, Ankara 7. İdare Mahkemesi'nce verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğuna ilişkin 27/07/2023 tarih ve E:2023/1308, K:2023/1445 sayılı karar ile İstanbul 2. İdare Mahkemesi'nce verilen,

uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğuna ilişkin 31/08/2023 tarih ve E:2023/1796, K:2023/1984 sayılı karar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesi, 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde yetkili idare mahkemesinin dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu; 34. maddesi, 1. fıkrasında ise, imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin, taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 936. maddesinde, "Sicile kayıtlı olup olmadıklarına bakılmaksızın bütün gemiler bu Kanunun ve diğer kanunların uygulanmasında taşınır eşyadandır." kuralına; "Taşınmazlarla ilgili hükümlerden gemilere uygulanacak olanlar" başlıklı 937. maddesinde, "(1) Bu Kanunda, İcra ve İflas Kanununun taşınmazlara ilişkin hükümlerine tabi olacağı açıkça bildirilen gemiler hakkında 936 ncı madde hükmü uygulanmaz.

(2) Türk Medenî Kanununun 429 uncu maddesi, birinci fıkrası, (2) numaralı bendi ile 444 üncü, 523 üncü ve 635 inci maddelerinin uygulanmasında, “taşınmaz” terimine yapı hâlinde veya tamamlanmış olan bütün gemiler ve “tapu sicili” terimine “gemi sicilleri” de dâhildir." kuralına yer verilmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 429. maddesi, 1. fıkrası, (2) numaralı bendinde, taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak kurulması, kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla beraber korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye, görüşü alınmak üzere bir yasal danışman atanmasını gerektiren işler arasında sayılmış; 444. maddesinde, taşınmazın vasi tarafından satılması, 523. maddesinde, önmirasçının güvencesi; 635. maddesinde ise terekenin olağan usul ile tasfiyesi düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu ve Türk Medeni Kanunu'nun yukarıda yer verilen hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, sicile kayıtlı olup olmadıklarına bakılmaksızın bütün gemilerin Türk Ticaret Kanunu'nun ve diğer kanunların uygulanmasında taşınır eşya olarak kabul edilmesinin genel kural olduğu, gemilerin taşınmaz kabul edilmesini gerektiren istisnaların ise; yasal danışman atanmasını gerektiren taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak kurulması, taşınmazın vasi tarafından satılması, önmirasçının güvencesinin belirlenmesi ve terekenin olağan usul ile tasfiyesinde terekedeki taşınmazların belirlenmesi durumları olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacının mavi yüzgeçli orkinos avcılığı yapmak istediği ... adlı gemisinin, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 937. maddesinde sayılan ve taşınmaz olarak kabul edilmesini gerektiren istisnalar kapsamında olmadığı anlaşıldığından, görülmekte olan dava bakımından dava konusu balıkçı gemisinin taşınır eşya olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan; her ne kadar davacının gemisinin taşınır eşya olarak değerlendirilmesi gerekmekte ise de; dava konusu işlem münhasıran orkinos avcılığı yapacak gemilerde aranan şartlardaki eksiklik nedeniyle değil başvuru dilekçesinde ve dilekçe ile sunulması gereken taahhütnamede diğer ortakların imzalarının veya yetki devirlerinin bulunmadığından bahisle tesis edildiğinden dolayısıyla taşınır mallara ilişkin olmadığından uyuşmazlıkta 2577 sayılı Kanun'un 35. maddesinin de uygulanmasına olanak bulunmamaktadır.

Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesi, 1. fıkrası kapsamında taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hakka ve 35. madde kapsamında taşınır mallara da yönelik olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesi, 1. fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idari merci olan Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.