Danıştay 10. Daire E.2023/5451 K.2025/123

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir. Bu kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı ile uyuşmazlığın temyize tabi olmadığı, temyiz talebinde bulunulan kararın kesin nitelikte olduğu gerekçesiyle davacının temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince uyuşmazlığın temyize tabi olduğu, etap seyrinin liman dışındaki alana ilişkin olduğu, kılavuzluk hizmetlerinin ayrı ayrı ücretlendirildiği, özellikle iki nokta arası kılavuzluk hizmetinin İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi kapsamına girmediği, etap seyri hizmetinin yetkili kılavuzluk teşkilatı tarafından verilmesi gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare ve davalı yanında müdahil tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde yer alan "liman, kruvaziyer limanı, yat limanı, marina, iskele, rıhtım, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı boru hattı gibi kıyı tesislerine işletme izni verilmesine ilişkin mevzuatın uygulanmasından doğan davalar" kapsamında temyize tabi olduğuna karar verilerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesine ait ... Limanının özelleştirilmesine 30/12/2004 tarihinde karar verilmiş, 17/04/2014 tarihinde ihale ilan edilmiş ve 07/08/2014 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda müdahil şirket ihaleyi kazanmıştır.

Müdahil şirket ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü arasında 25/02/2015 tarihinde imzalanan TCDD Derince Limanı'nın İşletme Hakkının Devrine İlişkin Sözleşme ile TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğüne ait Derince Limanının işletme hakkı 39 yıl süreyle müdahil şirkete devredilmiştir.

Müdahil şirket ...tarih ve ... sayılı dilekçesiyle davalı idareye başvurarak İşletme Hakkının Devrine İlişkin Sözleşme gereğince ... Limanına gelen ve ayrılan gemiler için etap seyri ve demir atma-demir alma hizmetlerinin de kılavuzluk ve römorkaj hizmetleri kapsamında şirketlerinin kılavuz kaptanlarınca verilmesini talep edilmiştir.

Davalı idare tarafından tesis edilen... tarih ve ... sayılı işlemle müdahilin bu başvurusu reddedilmiştir. Bu işlemin iptali istemiyle müdahil şirket tarafından açılan davada .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir. Ancak istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

"TCDD Derince Limanının işletme hakkı, TCDD tarafından yürütülen tüm hizmet ve unsurları ile birlikte kılavuzluk ve romörkörcülük hizmetleri davacı şirkete devredildiği, Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in 17. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kılavuzluk ve romörkörcülük hizmetlerinin mütemmim cüzü olan etap seyri ve demir alma- demir atma hizmetlerinin de, 25/02/2015 tarihli TCDD Derince Limanının 39 yıl süreyle işletme hakkının devrine ilişkin sözleşme hükümleri uyarınca davacı şirkete devredilmesi gerektiğinden,

kılavuzluk ve romörkörcülük hizmetlerinin mütemmim cüzü olan etap seyri ve demir alma - demir atma hizmetlerinin, davacı şirket kılavuz kaptanları tarafından yürütülmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüyle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu ve Onüçüncü Daireleri Müşterek Kurulunun 07/02/2023 tarih ve E:2022/5544, K:2023/233 sayılı kararıyla; "... davacının kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti verme yetkisinin Derince Limanının işletme hakkının, davacı şirkete 39 yıllığına devrine ilişkin 25/02/2015 tarihli sözleşmede de yer aldığı üzere sadece Derince Limanı ile sınırlı olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği" gerekçesiyle, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Ancak, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

Söz konusu ısrar kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/02/2024 tarih ve E:2023/2151, K:2024/199 sayılı kararıyla; "......

Körfezinin, deniz trafiği yoğun, dar ve riskli bir deniz alanı olduğu, seyir emniyeti ile can, mal, deniz ve çevre güvenliği de dikkate alınarak Limanlar Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 7. fıkrasında, Kocaeli Liman Başkanlığı idarî sahasındaki tüm demirleme sahalarına demirleyecek veya ayrılacak 1000 GT ve üzerindeki Türk Bayraklı gemi ve deniz araçları ile 500 GT ve üzerindeki yabancı bayraklı gemi ve deniz araçlarının kılavuz kaptan almak zorunda olmasının ...

Körfezine yönelik özel bir kural olduğu, davacı şirketin işletmekte olduğu Derince Limanına yanaşma ve kalkma ordinosu verilmiş olan gemilerin de diğer kıyı tesislerine gelen gemiler gibi Kocaeli Körfezindeki yetkili kılavuzluk teşkilatından kılavuz kaptan almasının gerektiği, davacının kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti verme yetkisinin ise ...

Limanının işletme hakkının davacı şirkete 39 yıllığına devrine ilişkin 25/02/2015 tarihli sözleşmede de yer aldığı üzere sadece Derince Limanı ile sınırlı olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiş ve kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak verilen 29/04/2024 tarih ve E:2024/2976, K:2024/2574 sayılı kararla;... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddine dair kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlem ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararının uygulanmasını teminen davalı idare tarafından tesis edilmiştir.

İdari yargı yerlerince verilen kararların uygulanıp uygulanmaması konusunda idarenin herhangi bir takdir yetkisinin olmadığı, bu kararların doğruluğunu tartışma yetkisinin bulunmadığı, idarelerin bu alandaki yetkilerinin, bağlı yetki niteliğinde olduğu kuşkusuzdur.

Bu durumda, mahkeme kararının uygulanması kapsamında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, asıl uyuşmazlık hakkında yukarıda özetlenen yargılama süreci sonunda verilen davanın reddine dair karar nedeniyle davalı idare tarafından,... tarih ve ... sayılı işlem ile yargı kararlarının uygulanmasını teminen tesis edilen işlemlerin yürürlükten kaldırıldığının, ... Bölge Liman Başkanlığı idari sahası içindeki iki nokta arasında yer alan kılavuzluk hizmeti, demir atma/demir alma hizmeti ve ... arasında etap seyri olarak adlandırılan kılavuzluk hizmetinin ... Kılavuzluk A.Ş. tarafından yürütülmesi hususunun Makam Oluru ile uygun bulunduğunun bildirildiği de görülmektedir.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.