Danıştay 10. Daire E.2023/6529 K.2023/8823

Davacı ... tarafından; DSİ Genel Müdürlüğü adına 25. Bölge Müdürlüğü, BASKİ Genel Müdürlüğü ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOP) arasında imzalanan sulama tesislerinin devri ile ilgili 13/04/2023 tarihli devir sözleşmesine dayanarak hazırlanan "Özel Hükümler Protokolünün" tümüyle iptaline karar verilmesi istemiyle Balıkesir Sulama Birliği ve Balıkesir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı esasına kayıtlı dava ile arasında bağlantı bulunduğu gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı kararı ile 2577 sayılı Kanun'un 38. maddesinin 4. fıkrası uyarınca bağlantı bulunup bulunmadığının saptanması amacıyla dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine dava dosyaları incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 38. maddesinin 1. fıkrasında, aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikte olan davaların bağlantılı davalar olduğu. 2. fıkrasında, idare mahkemesi, vergi mahkemesi veya Danıştaya veya birden fazla idare veya vergi mahkemelerine açılmış bulunan davalarda, bağlantının varlığına taraflardan birinin isteği üzerine veya doğrudan doğruya mahkemece karar verileceği.

4. fıkrasında, bağlantılı davalar, değişik bölge idare mahkemesinin yargı çevresindeki mahkemelerde bulunduğu takdirde dosyaların Danıştaya gönderileceği.

39. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, Danıştayın bağlantının bulunduğuna karar verdiği takdirde; davaların çözümlenmesi ayrı bölge idare mahkemesinin yargı çevresindeki idare veya vergi mahkemelerinin görevlerine giren uyuşmazlıklarla ilgili ise, davanın çözümleneceği yetkili mahkemeyi kararında belirteceği ve dosyaları bu mahkemeye göndererek diğer mahkemeye veya mahkemelere durumu bildireceği, yetkili mahkemenin de durumu ilgililere duyuracağı; (c) bendinde, Danıştayca verilen karar bağlantı bulunmadığı yolunda ise dosyaların ilgili mahkemelere geri gönderileceği düzenlenmiştir.

Aktarılan Kanun hükümleriyle, aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikte olan, dolayısıyla henüz karara bağlanmamış olan davaların aynı mahkemece çözümlenmesi amaçlanmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır.

Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir.

O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Bağlantılı olduğu ileri sürülen dosyaların incelenmesinden, ... İdare Mahkemesinde açılan davanın DSİ Genel Müdürlüğü adına 25. Bölge Müdürlüğü, BASKİ Genel Müdürlüğü ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOP) arasında imzalanan sulama tesislerinin devri ile ilgili 13/04/2023 tarihli Devir Sözleşmesine dayanarak hazırlanan "Özel Hükümler Protokolünün" tümüyle iptaline karar verilmesi istemiyle açıldığı; ...

İdare Mahkemesinde görülen davanın ise, DSİ Genel Müdürlüğü adına 25. Bölge Müdürlüğü, BASKİ Genel Müdürlüğü ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOP) arasında imzalanan sulama tesislerinin devri ile ilgili 13/04/2023 tarihli Devir Sözleşmesine dayanarak hazırlanan ve Bakanlık Olur'u ile yürürlüğe giren "Özel Hükümler Protokolünün" tümüyle iptaline karar verilmesi istemiyle açıldığı görülmektedir.

Davacının DSİ Genel Müdürlüğü adına 25. Bölge Müdürlüğü, BASKİ Genel Müdürlüğü ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOP) arasında imzalanan sulama tesislerinin devri ile ilgili 13/04/2023 tarihli Devir Sözleşmesine dayanarak hazırlanan "Özel Hükümler Protokolünün" tümüyle iptaline karar verilmesi istemiyle 27/11/2023 tarihinde saat 14.02'de ... İdare Mahkemesinde açtığı davadan önce, aynı işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde davalı olarak gösterilen İdarelerin de davalı konumunda bulunduğu …. İdare Mahkemesinin bağlantılı olduğu ileri sürülen E:… sayılı dosyası ile 27/11/2023 tarihinde saat 13.59'da dava açtığı anlaşılmaktadır.