Danıştay 10. Daire E.2023/6600 K.2025/1727

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Şırnak ili, Silopi ilçesinde yüzleri kapalı ve silahlı kişilerce aracının önü kesilerek Irak ülkesinden Türkiye'ye taşıdığı 6.800.000 Amerikan Doları ile aracının gasp edildiği ve Silopi Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma kapsamında olayın örgüt mensuplarınca gerçekleştirildiğinin, nitelikli yağma suçunu oluşturduğunun tespit edildiği ileri sürülerek zararının karşılanması istemiyle yaptığı başvurunun süresinde yapılmadığından bahisle reddedilmesine dair Şırnak Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ...sayılı kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının uğradığını iddia ettiği zararın, 5233 sayılı Kanun hükümleri gereğince kusursuz sorumluluk kapsamında idareye yükletilebilecek bir terör eyleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığının ancak yapılacak ceza yargılaması sonucunda kesinleşeceği dikkate alındığında; davacının, idari eylem ile illiyet bağının tam olarak kurulamadığı olay tarihi (09/02/2015) esas alınarak uğradığı zararla ilgili idari başvuru yapmak suretiyle dava açmasının beklenmesinin, adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil edeceği ve davacıya makul sebeplere dayanmayan bir külfet yükleyeceği anlaşıldığından,

olayla ilgili olarak ceza soruşturması sonucunda idari müracaatta bulunma ve dava açma imkanı olan davacının, bu aşamada yaptığı idari başvurunun süresinde olduğu sonucuna varılmakla, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının kendi zararını mı şirket zararını mı tazmin için talepte bulunduğunun anlaşılamaması nedeniyle Mahkemece dilekçe ret kararı verilmesi gerektiği, davacının 04/12/2015 tarihli ifade tutanağından anlaşıldığı üzere kendisinin terör örgütü tarafından paralarının gasp edildiğini bildiği ve en geç bu tarihten itibaren başvuru süresi içinde başvurması gerekirken başvurmadığı, davacının başka bir tüzel kişiliğe ait parayı terör örgütünce gasp edildikten sonra paranın sahibi olan şirkete iade ettiği yönünde somut delil olmadığı için zarar da oluşmadığından davanın reddi gerekirken aksi yönde verilen Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Şırnak ili, Silopi ilçesinde yüzleri kapalı ve silahlı kişilerce aracının önü kesilerek Irak ülkesinden Türkiye'ye taşıdığı 6.800.000 Amerikan Doları ile aracının gasp edildiği ve Silopi Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma kapsamında olayın örgüt mensuplarınca gerçekleştirildiğinin, nitelikli yağma suçunu oluşturduğunun tespit edildiği ileri sürülerek zararının karşılanması talebiyle yaptığı başvurunun, olayın 09/02/2015 tarihinde vuku bulduğu,

idareye ise 19/08/2020 tarihinde başvuru yapılması nedeniyle 5233 sayılı Kanun'un 6. maddesinde öngörülen süre içerisinde başvuru yapılmadığından bahisle reddedilmesi yolunda tesis edilen Şırnak Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddi zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir." hükmüne.

"Başvurunun süresi, şekli, incelenmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 6. maddesinde, "Zarar gören veya mirasçılarının veya yetkili temsilcilerinin zarar konusu olayın öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde, her hâlde olayın meydana gelmesinden itibaren bir yıl içinde zararın gerçekleştiği veya zarar konusu olayın meydana geldiği il valiliğine başvurmaları hâlinde gerekli işlemlere başlanır. Bu sürelerden sonra yapılacak başvurular kabul edilmez.

Bu Kanun kapsamındaki yaralanma ve engelli hale gelme durumlarında, yaralının hastaneye kabulünden hastaneden çıkışına kadar geçen süre, başvuru süresinin hesaplanmasında dikkate alınmaz. İlgili valilik dışında diğer valilikler, kaymakamlıklar, Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri, diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan başvurular ilgili valiliğe gönderilir.

Komisyon, zarar görenlerce yapılacak her başvuru ile ilgili çalışmalarını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde tamamlamak zorundadır. Zorunlu hâllerde, bu süre vali tarafından üç ay daha uzatılabilir. Komisyon, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından başvuru konusu ile ilgili her türlü bilgi ve yardımı isteyebileceği gibi, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanları bilirkişi olarak da görevlendirebilir.

Komisyon, gerekli gördüğü uzmanları çalıştırabilir veya bunlardan görüş alabilir. ... Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, nihaî işlem sonucunun ilgiliye tebliğine kadar genel hükümlere göre dava açma sürelerini durdurur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5233 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan maddelerinin değerlendirilmesinden; zarar gördüğünü iddia eden davacı tarafından yapılan başvuru üzerine, başvurunun süresi içinde yapılıp yapılmadığı, başvurucunun Kanun kapsamına giren zararının olup olmadığı, varsa bunun niteliği, kapsamı ve miktarını belirlemenin komisyonun görevi olduğu; bu maksatla, komisyonun ilgili kurum ve kuruluşlardan konuyla ilgili her türlü bilgi-belgeyi isteme, yardım isteme, kamu personelini bilirkişi olarak görevlendirme, uzman çalıştırma, görüş alma gibi geniş yetkilerle donatıldığı açıktır.

Bakılan davada, davacının Şırnak ili, Silopi ilçesinde yüzleri kapalı ve silahlı kişilerce aracının önü kesilerek Irak ülkesinden Türkiye'ye taşıdığı 6.800.000 Amerikan Doları ile aracının gasp edildiği ve Silopi Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma kapsamında olayın örgüt mensuplarınca gerçekleştirildiğinin, nitelikli yağma suçunu oluşturduğunun tespit edildiği ileri sürülerek zararının karşılanması istemiyle yaptığı başvuru üzerine Şırnak Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun... tarih ve ... sayılı kararıyla; olayın 09/02/2015 tarihinde vuku bulduğu, idareye ise 19/08/2020 tarihinde başvuru yapılması nedeniyle 5233 sayılı Kanun'un 6. maddesinde öngörülen süre içerisinde yapılmadığından bahisle başvurunun süre yönünden reddine karar verildiği görülmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinde; davacının ihbarı üzerine Silopi Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan... sayılı soruşturma kapsamında; davacının müşteki olarak verdiği ifadesine ilişkin 04/12/2015 tarihli tutanakta; defaatle PKK/KCK terör örgütüyle paranın iadesi talebiyle temaslarının olduğunun, örgüt tarafından kendisine 31/10/2015 tarihinde bu paraların ticaret parası değil, ... ve ...nin parası olduğunu, bu parayı ölen örgüt mensuplarının kanının bedel parası olarak aldıklarını söylediklerinin, gasp edilen parasını terör örgütü PKK ve uzantılarının çaldığını düşündüğünün ve bu paraları sahibi olduğu ...

Uluslarası Nakliyat İnş. Gıda Tekstil Hizmetleri ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nin komisyon karşılığında taşıdığının belirtildiği ve anılan şirket adına da 06/01/2016 tarihli başvurusunun bulunduğu görülmektedir.

5233 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca, zarar konusu olayın öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde zararın tazmini amacıyla idareye başvurulması gerektiğinin açık olduğu, zarar konusu olayın öğrenilme tarihinin her zaman olay tarihi olarak alınmasına olanak bulunmadığı,

bu şekilde bir değerlendirmenin hakkaniyete ve kanunun amacına aykırı olacağı, bu nedenle her bir başvuru üzerine başvuru süresinin hangi tarihte başlatılacağının komisyonca incelenmesi ve başvurucunun zararı ve zararın terör eyleminden kaynaklandığını öğrendiği tarihten itibaren 60 gün içinde başvuru yapıp yapmadığının değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, davacının gasp edildiğini ileri sürdüğü parayı geri alabilmek için defaatle zarara sebep olanlarla iletişime geçtiğini müşteki olarak verdiği ifadesinde beyan etmesi nedeniyle olayın terör eylemi sonucu gerçekleştiğini ve sorumlularını da bildiği sonucuna varılmakta olup,

zarar konusu olayın öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde ve her hâlde olayın meydana gelmesinden itibaren bir yıl içinde zarar konusu olayın meydana geldiği il valiliğine başvurulması gerekirken bu tarihten çok sonra yapılan başvurunun süresinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.