Danıştay 10. Daire E.2024/2256 K.2024/1745

Davacı ... vekili Av. ... tarafından, müvekkilinin diplomatik pasaport verilmesi istemiyle Dışişleri Bakanlığına yaptığı 19/07/2023 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle Dışişleri Bakanlığına karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istemiyle davalı idare tarafından yapılan başvurunun ardından, davacı tarafından verilen 29/03/2024 tarihli dilekçede, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi Başkanı ..., üyeleri ..., ..., ... ve ...'ın reddi isteminde bulunulması üzerine Dairemize gönderilen dosyada gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Mahkemelerde çekinme ve ret" başlıklı 57. maddesinde, "1. Tek hakimle görülen davalarda hakimin reddi istemi, reddedilen hakimin katılmadığı idare veya vergi mahkemesince incelenir.

2. İtiraz üzerine veya doğrudan davaya bakmakta olan bölge idare mahkemesi ile idare ve vergi mahkemesi başkan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen başkan ve üyenin katılmadığı bölge, idare ve vergi mahkemesince incelenir.

3. İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir. Bölge idare mahkemelerinde reddedilen başkan veya üye birden çok ise istem Danıştayca incelenir.

4. Danıştayca ve bu mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse işin esası hakkında da karar verilir.

5. Davaya bakmaktan çekinme halinde diğer bir hakimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır." hükmünü içermektedir.

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na atıf yapılan konular arasında hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi konusu da yer almaktadır.

6100 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, "Hakimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hali" hakimin reddi sebebi olarak kabul edilirken; maddenin (a) bendinde, "Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması."; (b) bendinde, "Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği halde görüşünü açıklamış olması."; (c) bendinde, "Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hakim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması."; (ç) bendinde, "Davanın, dördüncü derece de dahil yansoy hısımlarına ait olması.";

(d) bendinde ise, "Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması." hallerinde hakimin reddi sebebinin var olduğunun kabul edileceği kurala bağlanmış olup; aynı Kanun'un "Ret usulü" başlıklı 38. maddesinde de, "(1) Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerekir.

Taraf, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorundadır. Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez. (2) Hâkimin reddi, dilekçeyle talep edilir. Bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerekir. (3) Hâkimin reddi dilekçesi, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verilir.

(4) Ret talebi geri alınamaz..." hükümlerine yer verilmiştir.

Reddedilen Bölge İdare Mahkemesi Başkan ve Üyesi birden fazla olduğu için istemin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 57. maddesi, 3. fıkrası uyarınca, Danıştayca incelenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; 29/03/2024 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile davacı tarafından, reddi istenen Bölge İdare Mahkemesi Daire Başkanı ve üyeleri hakkında eşi ve oğlu tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına ihbar ve şikayette bulunulduğu, yine bu kapsamda Hakimler ve Savcılar Kuruluna da başvuruda bulunulduğu, başka bir davada maddi gerçeğe aykırı karar verdikleri ileri sürülerek hakimlerin reddi talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, yukarıda isimlerine yer verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi Başkanı ve Üyeleri hakkında reddi hakim talebinde bulunulmasına karşın ret istemine ilişkin olarak ileri sürülen nedenlerin yukarıda yer verilen mevzuat hükmünde belirtilen sebeplerden hiçbirine girmediği, ilgililerin tarafsızlıklarından şüpheyi gerektirecek bir durumun oluşmadığı anlaşıldığından reddi hakim isteminin reddi gerekmektedir.