Danıştay 10. Daire E.2024/3415 K.2024/4143

Davanın_konusu

Davacı tarafından, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrası uyarınca istisnai olarak kazandığı Türk vatandaşlığının, aynı Kanun'un 40. maddesi uyarınca geri alınmasına ilişkin 12/02/2024 tarih ve 8174 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın kendisine ilişkin kısmının iptali ve yürütmesinin durdurulması ile işlem nedeniyle ailesiyle birlikte yaşadığını ileri sürdüğü mağduriyetin karşılığı 2.000.000,00 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verilerek dava dosyasının Danıştaya gönderilmesi üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" hükmüne yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği hükme bağlanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır.

Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir.

O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

Hukuki Değerlendirme:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, idari davalarda hasım düzeltme kararı verilebildiği göz önünde bulundurulduğunda, davalı konumunda gösterilen idarelerin aynı olmaması; sebep ve konu yönünden açılan davaların aynı olması halinde, usul ekonomisinin bir gereği olarak derdestliğin bulunduğu yönündeki değerlendirmeye mutlak bir engel teşkil etmeyecektir.

Dava dosyası ile Dairemizin E:2024/2832 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacı tarafından, ... İdare Mahkemesi esas kaydına alınan dilekçe ile 16/05/2024 tarihinde İçişleri Bakanlığına karşı bakılan davanın açıldığı ve davanın görev yönünden reddine karar verilerek dava dosyasının Danıştaya gönderildiği; öte yandan, davacı tarafından aynı tarihte Dairemizin E:2024/2832 sayılı esasına kaydedilen bir başka davanın (Cumhurbaşkanlığına karşı) daha açıldığı ve bu davanın derdest olduğu, anılan davada Dairemizin 16/09/2024 tarihli kararıyla İçişleri Bakanlığının da hasım mevkiine alındığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; bakılan dava aynı istemle açılmış, konusu ve sebepleri de aynı olan ikinci bir dava niteliğinde olup, davanın tarafları da halihazırda aynı olduğundan, her iki davada elde edilmek istenen hukukî yararın da aynı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacının derdest bulunan Dairemizin E:2024/2832 sayılı dosyasına kayıtlı davadan ayrı olarak işbu davayı açmakta korunmaya değer güncel bir hukukî yararı bulunmadığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün değildir.