Danıştay 10. Daire E.2024/4202 K.2025/563

2- ... 3- ... 4- ... 5- ... 6- ... 7- ... 8- ... 9- ... 10- ... 11- ... 12- ... VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN

(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) : ... VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI

... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca ve davalı yanında müdahil tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, yakınları ...'ın ...

No'lu T Tipi Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmaktayken 07/01/2018 tarihinde rahatsızlanarak vefat etmesi olayında davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla eş ... için 1.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi (miktar artırımı ile 420.230,90 TL maddi, 120.000,00 TL manevi), çocuklar ..., ..., ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi (miktar artırımı ile ... için 33.905,00 TL, ... için 54.893,80 TL, ... için 74.106,64 TL maddi, ..., ..., ... için ayrı ayrı 80.000,00 TL manevi), baba ... için 1.000,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi (miktar artırımı ile 43.592,14 TL maddi), kardeşler ..., ..., ..., ..., ...,

..., ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, Adalet Bakanlığı yönünden davanın reddine, Sağlık Bakanlığı yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince tarafların ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, olayda davalı Adalet Bakanlığının da hizmet kusurunun bulunduğu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, güncel asgari ücret üzerinden ek rapor alınması gerektiği, maddi tazminata işletilen yasal faizin başlangıç tarihinin idareye başvuru tarihi olarak esas alınması gerektiği, manevi tazminat miktarının düşük olduğu; davalı Sağlık Bakanlığı tarafından, davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği, olayda idarenin hizmet kusuru bulunmadığı, idarenin eylemi ile meydana gelen netice arasında uygun illiyet bağı bulunmadığı,

ceza soruşturması aşamasında alınan Adli Tıp Raporunun hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, ceza soruşturması bitmeden olayla ilgili sorumlular kesin olarak belirlenmeden karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğu; davalı yanında müdahil ... tarafından, ceza soruşturmasının devam ettiği, bu soruşturmanın sonucuna göre sorumluların kesin olarak belirleneceği, soruşturma tamamlanmadan karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğu, cezaevi personelinin sorumluluklarının belirlenmediği, eksik inceleme sonucu karar verildiği,

manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, davacıların maddi ve manevi zararlarından davalı Adalet Bakanlığı personelinin hizmet kusuru nedeniyle sorumlu olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalılar tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davalı yanında müdahil ve davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalı Sağlık Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin ise kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımlarına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kısımlarına yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının hükmedilen maddi tazminatın miktar artırımı suretiyle artırılan kısmına miktar artırımı tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmına yönelik olarak davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne yer verilmiş, "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda Danıştayın kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştayın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırımı suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda; temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, "2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan '4- Davanın toplam 626.728,48 TL maddi tazminata ilişkin kısmının kabulü ile, ... için 420.230,90 TL, ... için 33.905,00 TL, ... için 54.893,80 TL, ... için 74.106,64-TL, ... için 43.592,14 TL'nin 1.000,00 TL 'lik kısımları için davalı Sağlık Bakanlığına başvuru tarihi olan 23/02/2018 tarihinden itibaren, artan kısımları için ıslah dilekçesinin davalı Sağlık Bakanlığına tebliğ tarihi olan 02/04/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Sağlık Bakanlığı tarafından davacılara ödenmesine' ibaresinin,

' 4- Davanın toplam 626.728,48 TL maddi tazminata ilişkin kısmının kabulü ile, ... için 420.230,90 TL, ... için 33.905,00 TL, ... için 54.893,80 TL, ... için 74.106,64-TL, ... için 43.592,14 TL'nin davalı Sağlık Bakanlığına başvuru tarihi olan 23/02/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Sağlık Bakanlığı tarafından davacılara ödenmesine' şeklinde düzeltilmesine" ibaresinin eklenmesi suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.