Danıştay 10. Daire E.2024/5046 K.2024/4775

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış.

14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış. 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Öte yandan, bir düzenleyici işleme karşı açılan iptal davasında, idari işlemin unsurlarından yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle düzenleyici işlemin tamamının, anılan unsurlar haricinde sebep, konu ve maksat yönünden hukuka aykırılık sebebiyle de belirli maddelerinin veya maddelerin belirli kısımlarının iptalinin istenebilmesi mümkün olup; dava dilekçesinde, iptali istenilen işlem ya da işlemlerin sayı, tarih, tebliğ tarihi belirtilmek ve davacının menfaatini nasıl etkilediği açıklanmak suretiyle işlemin tamamının mı, yoksa belli kısımlarının mı iptalinin istenildiğinin hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte tereddüte yer verilmeyecek şekilde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; dilekçenin "İtirazın konusu" kısmında Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünce alınan...tarih ve ... sayılı kararın iptali ve yürütmesinin durdurulması ile 'Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz'un iptali istemine yer verildiği;

dilekçe içeriğinde, Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünce alınan... tarih ve ... sayılı kararın iptali ile birlikte Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuzun da iptali istemine yer verilmiş olmakla birlikte, Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünce alınan ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden hukuka aykırılık iddialarında bulunulduğu, anılan Kılavuz'a yönelik hukuka aykırılık iddialarının Kılavuz'un hangi kısım/kısımlarına ilişkin olduğunun belirtilmediği, her bir madde için tek tek belirtilmeksizin genel hukuka aykırılık gerekçeleri ortaya konulduğu.

"Sonuç ve istem" kısmında ise, hangi işlem için olduğu belirtilmeksizin yürütmenin durdurulması isteminde bulunulduğu ve 'Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz'un iptali, kabul edilmezse Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünce alınan... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemine yer verilerek terditli isteme yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda, dava dilekçesinin kendi içerisinde tutarlılık göstermediği, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmış olup, "Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz"un yetki veya şekil yönünden tamamının iptalinin istenilebileceği açık olmakla birlikte, bu istemin hukuki sebebi ile beraber belirtilmesi, ayrıca söz konusu Kılavuzda yer verilen düzenlemelerden birinin veya birkaçının iptali isteniyorsa işlemin diğer unsurları (sebep, konu, maksat) yönünden hangi kısım veya kısımlarının dava konusu edildiğinin açıkça gösterilmesi,

hukuka aykırılık sebepleri ve bu düzenleme veya düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin iptali istenen her bir kısım yönünden ayrı ayrı açıklanması, yine Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünce alınan ... tarih ve ... sayılı karara yönelik hukuka aykırılık sebeplerinin ve bu kararın davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin de açıklanması,

bununla birlikte dava konusu edilen işlemlerin hangisi ya da hangileri hakkında yürütmenin durdurulması talebinde bulunulduğunun da net bir şekilde ortaya konulması ve istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.

Öte yandan, idari yargı yerlerinde terditli dava açılması mümkün bulunmadığından, dava dilekçesindeki istemin bu yönden de açık ve net olmadığı ve yukarıdaki esaslar dikkate alınarak terditli istem içermeyen dilekçeyle yeniden dava açılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.